
शेअर बाजारात मोठी घसरण झाली तर काय कराल? गुंतवणुकीसाठी AA-BB-CC फॉर्म्युला समजून घ्या
प्रत्येक गुंतवणूकदाराकडे स्वतःचा पोर्टफोलिओ असतो. मात्र, त्या पोर्टफोलिओमध्ये कोणत्या प्रकारची गुंतवणूक आहे, यापलीकडे जाऊन बाजारातील वेगवेगळ्या परिस्थितींमध्ये काय करायचे, याचाही विचार होणे गरजेचे आहे. यासाठी AA-BB-CC ही सहा अंकांची चौकट उपयोगी ठरू शकते. हा कोणताही अकाउंट नंबर नसून गुंतवणुकीच्या धोरणाचा क्रमांक आहे. या रणनीतीत तीन महत्त्वाचे भाग आहेत.
AA – Asset Allocation: गुंतवणूक कुठे आणि किती करायची?
BB – Bubble Plan: बाजारात अतिउत्साह आणि अवाजवी मूल्यांकन निर्माण झाल्यास काय करायचे?
CC – Crisis Plan: बाजारात मोठी घसरण झाल्यास कोणती पावले उचलायची?
AA म्हणजे ॲसेट ॲलोकेशन अर्थात मालमत्ता वाटप. हा गुंतवणुकीतील सर्वांत महत्त्वाचा निर्णय मानला जातो. कारण कोणता म्युच्युअल फंड निवडायचा किंवा कोणत्या शेअरमध्ये गुंतवणूक करायची, याआधी इक्विटी आणि डेटमध्ये किती पैसे गुंतवायचे, हे ठरवणे आवश्यक असते. ॲसेट ॲलोकेशन ठरवताना तीन महत्त्वाच्या बाबींचा विचार करावा लागतो.
Time (कालावधी): गुंतवणूकदाराला आपले पैसे किती काळ गुंतवून ठेवता येतील?
Tolerance (जोखीम सहन करण्याची क्षमता): गुंतवणुकीच्या मूल्यात तात्पुरती घट झाल्यास ती स्वीकारण्याची तयारी किती आहे?
– Trade-off (तडजोड): भविष्यात अधिक परतावा मिळण्याच्या शक्यतेसाठी अल्पकाळातील किती चढ-उतार स्वीकारता येतील?
एकदा गुंतवणुकीचे प्रमाण निश्चित केल्यानंतर त्याचा वेळोवेळी आढावा घेणेही आवश्यक आहे. बाजारात मोठी तेजी आल्यास पोर्टफोलिओमधील इक्विटीचे प्रमाण वाढू शकते. तर बाजार घसरल्यास हे प्रमाण कमी होऊ शकते. अशा वेळी पोर्टफोलिओचे रिबॅलन्सिंग करून गुंतवणुकीतील जोखीम पुन्हा नियोजित पातळीवर आणता येते.
शेअर बाजारात तेजी असताना गुंतवणूकदारांचा आत्मविश्वास वाढतो. शेअर्सच्या किमती वाढत असल्याने अधिकाधिक गुंतवणूक करण्याचा मोह निर्माण होतो. मात्र, बाजारातील मूल्यांकन खूप वाढल्यास आणि आशावादाचे रूप अतिउत्साहात बदलल्यास जोखीम वाढू शकते. अशा परिस्थितीत BB म्हणजेच बबल प्लॅन महत्त्वाचा ठरतो. बाजार नेमका कोणत्या पातळीवर सर्वोच्च स्थितीत पोहोचेल, याचा अंदाज बांधण्याऐवजी बाजारात अतिउत्साह निर्माण झाल्यास काय करायचे, हे आधीच ठरवणे आवश्यक आहे.
1. कंपन्यांचे उत्पन्न: कंपन्यांच्या नफ्यात आणि उत्पन्नात किती वाढ होत आहे?
2. बाजारातील मूल्यांकन: शेअर्सच्या किमती कंपन्यांच्या आर्थिक कामगिरीच्या तुलनेत किती वाढल्या आहेत?
3. गुंतवणूकदारांची भावना: बाजारात सामान्य आशावाद आहे की अतिउत्साह निर्माण झाला आहे?
या संकेतांमधून जोखीम वाढत असल्याचे दिसल्यास पोर्टफोलिओमधील काही गुंतवणूक टप्प्याटप्प्याने दुसरीकडे वळवता येते. संपूर्ण गुंतवणूक विकणे किंवा सर्व पैसे बाजारातून काढणे, असे टोकाचे निर्णय घेण्याची गरज नाही. बाजारातील परिस्थितीनुसार आधीच निश्चित केलेल्या पद्धतीने निर्णय घेणे हा बबल प्लॅनचा मुख्य उद्देश आहे.
बाजारात तेजी असताना अधिक परताव्याची अपेक्षा निर्माण होते. मात्र, बाजारात मोठी घसरण झाली की अनेक गुंतवणूकदार घाबरतात. काही जण एसआयपी बंद करतात, तर काही जण चांगल्या गुंतवणुकीही विकून पैसे कॅशमध्ये ठेवतात. अशा वेळी CC म्हणजे क्रायसिस प्लॅन उपयोगी ठरतो. बाजारात घसरण होण्यापूर्वीच कोणत्या परिस्थितीत किती गुंतवणूक करायची, हे ठरवून ठेवणे आवश्यक आहे.
उदाहरणार्थ, बाजारात सुमारे २० टक्क्यांची घसरण झाल्यास डेटमधील गुंतवणुकीपैकी २० टक्के रक्कम इक्विटीमध्ये वळवण्याचे नियोजन करता येते. बाजार आणखी घसरल्यास टप्प्याटप्प्याने इक्विटीमधील गुंतवणूक वाढवण्याचा विचार करता येतो. मात्र, गुंतवणुकीचे नेमके प्रमाण आणि बाजारातील घसरणीची पातळी ही प्रत्येक गुंतवणूकदाराची आर्थिक उद्दिष्टे, जोखीम स्वीकारण्याची क्षमता आणि ॲसेट ॲलोकेशन यांनुसार ठरवणे आवश्यक आहे.
बाजारातील चढ-उतारांमध्ये भावनेच्या भरात निर्णय घेण्याऐवजी आधीच निश्चित केलेली रणनीती उपयोगी ठरू शकते. बाजार ठरावीक पातळीवर पोहोचल्यानंतर काही गुंतवणुकीच्या कृती ऑटोमेट करण्याचाही पर्याय उपलब्ध असू शकतो. उदाहरणार्थ, बाजारात ठरावीक प्रमाणात घसरण झाल्यानंतर डेटमधील काही रक्कम इक्विटीमध्ये वळवण्याची व्यवस्था करता येते. त्यानंतर बाजारात सुधारणा होत गेल्यास पोर्टफोलिओ पुन्हा नियोजित ॲसेट ॲलोकेशनच्या दिशेने आणता येतो.
गुंतवणूक करताना कोणते फंड किंवा शेअर्स खरेदी करायचे, यावर अनेक गुंतवणूकदार भर देतात. मात्र, बाजारात अतिउत्साह निर्माण झाल्यास किंवा मोठी घसरण झाल्यास काय करायचे, याचे नियोजन तुलनेने कमी केले जाते. आकाश सप्रू यांच्या मते, पोर्टफोलिओ म्हणजे केवळ विविध फंडांचा संग्रह नसावा. त्यासोबत बाजारातील वेगवेगळ्या परिस्थितींमध्ये कोणती पावले उचलायची, याची निश्चित योजना असणे आवश्यक आहे.
Sahara Refunds: मोठी अपडेट! बँक खात्यात 7 दिवसात पाठविण्यात आले तब्बल 22,10,00,000 रुपये
AA-BB-CC ही रणनीती गुंतवणूकदारांना तीन महत्त्वाचे प्रश्न सोडवण्यास मदत करते. सामान्य परिस्थितीत कुठे गुंतवणूक करायची, बाजारात अतिउत्साह निर्माण झाल्यास जोखीम कशी नियंत्रित करायची आणि बाजारात मोठी घसरण झाल्यास पुढील गुंतवणूक कशी करायची, याचे नियोजन यातून करता येते.
थोडक्यात सांगायचे तर, बाजारात पुढे काय होणार आहे, याचा अचूक अंदाज बांधणे शक्य नाही. मात्र, बाजाराची दिशा बदलल्यानंतर आपण काय करणार आहोत, याची तयारी आधीच करता येते. हाच AA-BB-CC रणनीतीचा आणि शिस्तबद्ध गुंतवणुकीचा मुख्य उद्देश आहे.
Ans: AA-BB-CC ही गुंतवणुकीसाठी सहा अंकांची रणनीती आहे. AA म्हणजे ॲसेट ॲलोकेशन, BB म्हणजे बबल प्लॅन आणि CC म्हणजे क्रायसिस प्लॅन.
Ans: बाजारातील मूल्यांकन खूप वाढल्यास आणि अतिउत्साहाचे वातावरण निर्माण झाल्यास गुंतवणूकदारांनी कंपन्यांचे उत्पन्न, बाजाराचे मूल्यांकन आणि गुंतवणूकदारांची भावना या संकेतांचा विचार करावा.
Ans: बाजारात घसरण झाल्यास डेटमधील गुंतवणुकीचा काही भाग इक्विटीमध्ये वळवण्याचे नियोजन आधीच करता येते. बाजार आणखी घसरल्यास टप्प्याटप्प्याने गुंतवणूक वाढवण्याची रणनीती आखता येते.