मंगळवार, 10 नोव्हेंबर 2026
तेल आणि एलपीजीची नाही...तर खतं,औषधे आणि अन्नधान्यांवरही संकट; मध्य-पूर्वेतील युद्धाचा व्यापक परिणाम
Middle East War Impact News in Marathi: मध्य-पूर्वेतील युद्धामुळे हाहाकार माजला आहे. तेल आणि गॅसचा तुटवडा शिगेला पोहोचला आहे आणि युद्धाचा परिणाम केवळ यापुरता मर्यादित नाही. तर खते, औषधे आणि अन्नधान्यापर्यंत सर्व गोष्टींवर जाणवत आहे. तज्ज्ञ इशारा देत आहेत की, जर हे युद्ध असेच चालू राहिले किंवा दीर्घकाळ सुरू राहिले, तर हे संकट केवळ कच्चे तेल आणि एलपीजीपुरते मर्यादित राहणार नाही, तर ते इतर वस्तूंमध्येही पसरेल.
अन्नधान्यापासून औषधांपर्यंत सर्व गोष्टींवर याचा परिणाम जाणवत आहे, विशेषतः परदेशातून थेट आयात केल्या जाणाऱ्या वस्तूंवर. इराणने कतारच्या सर्वात मोठ्या एलएनजी प्रकल्पावर केलेल्या हल्ल्याच्या बातमीनंतर, कच्च्या तेलाच्या किमती अचानक प्रति बॅरल ११३ डॉलरवर पोहोचल्या.
अमेरिका, इस्रायल आणि इराण यांच्यातील युद्धाच्या सुरुवातीपासून तेलाचे संकट अधिकच गडद होत होते. युद्ध जसजसे तीव्र होत गेले, तसतसे जगातील २०% तेल आणि वायूसाठी महत्त्वपूर्ण असलेली होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद झाल्याने अनेक देशांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर घबराट पसरली. पाकिस्तान, बांगलादेश आणि व्हिएतनामसारख्या देशांनी पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमती वाढवण्यासारख्या कोविड-१९ सारख्या उपाययोजना लागू केल्या असताना, भारतातील लोकांनाही एलपीजीच्या तुटवड्यामुळे समस्यांना तोंड द्यावे लागले. एलपीजी उत्पादन वाढवणे आणि तेल कंपन्यांनी एलपीजी एटीएम बसवण्यासाठी पुढाकार घेणे यांसारख्या सरकारच्या घाईच्या उपाययोजना असूनही, एलपीजीचे संकट शहरांना सतावत आहे.
मध्यपूर्वेतील तणावाच्या पार्श्वभूमीवर इतर क्षेत्रांमध्ये गडद होत असलेल्या संकटाच्या संदर्भात, इंडिया टुडेच्या टीमने दिल्लीतील भागीरथी मनी मार्केटमधील औषधांवर होणाऱ्या परिणामाचा आढावा घेतला. दिल्ली ड्रग ट्रेडर्स असोसिएशनचे अध्यक्ष आशिष ग्रोव्हर यांच्या मते, औषधांसाठी लागणारा बहुतेक कच्चा माल परदेशातून आयात केला जातो आणि वाढलेल्या आयात खर्चाचा परिणाम स्पष्टपणे दिसून येत आहे. त्यांनी सांगितले की, ॲल्युमिनियम आणि प्लास्टिक या दोन्हींच्या वाढत्या किमतींमुळे पॅकेजिंगचा खर्च वाढला आहे, ज्यामुळे औषधांची एकूण किंमतही वाढते. ग्रोव्हर म्हणाले की, ताप आणि मधुमेह यांसारख्या सामान्य आजारांवरील औषधांवर परिणाम झाला आहे. सध्या बाजारात पुरेसा साठा असला तरी, येत्या काही दिवसांत हा परिणाम अधिक तीव्र होण्याची शक्यता आहे.
मध्यपूर्वेतील युद्धाचा परिणाम खतांच्या तुटवड्यावरही होण्याची शक्यता आहे. रॉयटर्सच्या एका अहवालातील विश्लेषकांनी इशारा दिला आहे की, या युद्धाचा खतांच्या बाजारपेठेवर गंभीर परिणाम होत आहे. यामुळे भविष्यात विकसनशील देशांच्या अन्नसुरक्षेला मोठा धोका निर्माण झाला आहे. होर्मुझची सामुद्रधुनी खतांच्या पुरवठ्यातही महत्त्वाची भूमिका बजावते, कारण तिचे उत्पादन कच्चा माल म्हणून नैसर्गिक वायूवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून असते, जो उत्पादन खर्चाच्या अंदाजे ७०% असतो.
होर्मुझमधील तणावाच्या पार्श्वभूमीवर, आखाती प्रदेशातील आणि इतर ठिकाणचे खत कारखाने बंद झाले आहेत किंवा बंद होण्याच्या मार्गावर आहेत. हे अशा वेळी घडत आहे, जेव्हा शेतकरी वसंत ऋतूतील पेरणीची तयारी करत आहेत. सध्याच्या संघर्षापूर्वीही जागतिक युरिया बाजारपेठ तुटवड्याशी झुंजत होती. चीनने देशांतर्गत पुरवठा सुनिश्चित करण्यासाठी युरिया आणि इतर खतांच्या निर्यातीवर निर्बंध घातले आहेत.
तज्ज्ञांच्या मते, खतांच्या तुटवड्याचा अन्नावरही गंभीर परिणाम होईल. आर्गसच्या विश्लेषक मरीना सिमोनोव्हा यांच्या हवाल्याने एका अहवालात म्हटले आहे की, जगातील जवळपास अर्धे अन्न खतांचा वापर करून तयार केले जाते, त्यामुळे पुरवठ्यात दीर्घकाळ व्यत्यय आल्यास संकट अधिक गंभीर होऊ शकते. तेल आणि वायूच्या संकटामुळे अन्नधान्याच्या किमती आधीच वाढल्या आहेत. एलपीजीच्या तुटवड्यामुळे चहा आणि नाश्त्यापासून ते हॉटेलमधील रेस्टॉरंटपर्यंतच्या व्यवसायांवर प्रतिकूल परिणाम झाला असून, अन्नधान्याच्या किमती सातत्याने वाढत आहेत.
