6 तासांत 2000 मुस्लिमांची हत्या, आसाममधील नेली हत्याकांडात नेमकं काय घडलं?
देशाच्या स्वातंत्र्यानंतर अनेक दंगली झाल्या. त्यापैकी शीखविरोधी दंगली, मुंबई दंगली आणि गुजरात दंगलींची मोठ्या प्रमाणात चर्चा होते. तथापि, शीखविरोधी दंगलींच्या एक वर्ष आधी आसाममध्ये झालेल्या हत्याकांडाची चर्चा सामान्यतः कमी होते. बंगाली भाषिक लोकांचा हा हत्याकांड १८ फेब्रुवारी १९८३ रोजी झाला. तिवा, कार्बी आणि इतर समुदायातील लोकांनी बंगाली भाषिक मुस्लिमांना लक्ष्य केले. आता, सरकार या हत्याकांडाचा अहवाल सभागृहात सादर करणार आहे.
सुंदर पर्वत, सुपीक जमीन, नद्या आणि नैसर्गिक संसाधने ही आसामची वैशिष्ट्ये आहेत. परंतु त्याचे सर्वात महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्याची विविध वांशिक लोकसंख्या. यामध्ये अहोम, बोडो आणि कार्बी यांचा समावेश आहे. खासी जमातीसोबतच, मोठ्या संख्येने बंगाली आणि बिहारी देखील आसाममध्ये राहतात. खरं तर, वेगवेगळ्या पिढ्यांचे लोक वेगवेगळ्या परिस्थितीत आसाममध्ये स्थायिक झाले आणि कालांतराने ते राज्याचा भाग बनले. यापैकी अनेक समुदायांनी त्यांच्या परंपरा आणि संस्कृती तसेच आसामी संस्कृती आणि बोलीभाषा स्वीकारल्या.
वाढत्या लोकसंख्येसह, राज्याची संसाधने कमी पडू लागली. नवीन पिढीच्या मनात राजकीय इच्छा आणि आकांक्षा वाढत होत्या. गरिबी आणि मागासलेपणामुळे आदिवासी गटांमधील तरुणांनी त्यांचे हक्क मिळवण्यासाठी सशस्त्र संघर्षांचा अवलंब केला. हे गट एकमेकांशी भिडले.
१९७९ ते १९८५ दरम्यान चाललेल्या आसाम चळवळ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या या चळवळीचा उद्देश परदेशी किंवा बेकायदेशीर बांगलादेशींना आसाममधून हाकलून लावणे होता. १९८० च्या दशकात अशाच एका चळवळीदरम्यान, लोक बंगाली भाषिक लोकांविरुद्ध उठले. आसाममध्ये अनेक दशकांपासून स्थायिक झालेल्या बांगलादेशी लोकांचा शेती हा मुख्य व्यवसाय आहे. बांगलादेशची सीमा आसामशी असल्याने, मोठ्या संख्येने घुसखोरही आसाममध्ये घुसले. प्रत्यक्षात, ही चळवळ या बेकायदेशीर बांगलादेशी नागरिकांविरुद्ध होती.
त्या काळात, असे आरोप करण्यात आले होते की स्थलांतरित बंगाली भाषिक मुस्लिमांनी लालुंग समुदायातील चार तरुणींचे अपहरण करून त्यांच्यावर सामूहिक बलात्कार केला, सहा मुलांची हत्या केली, तिवा समुदायाच्या जमिनीवर अतिक्रमण केले आणि गायी चोरल्या. शिवाय, त्या वेळी निवडणुका झाल्या, ज्यावर आदिवासींनी बहिष्कार टाकला होता, परंतु बंगाली भाषिक लोकांनी मतदानात भाग घेतला होता. यामुळे आसाममधील आदिवासी संतप्त झाले. प्रत्युत्तर म्हणून, १८ फेब्रुवारी १९८३ रोजी, हजारो आदिवासींनी मध्य आसामच्या नेल्ली प्रदेशातील अनेक बंगाली भाषिक मुस्लिम गावांना वेढा घातला.
या घटनेत, जमावाने नेल्ली आणि परिसरातील १४ इतर मुस्लिम बहुल गावांना वेढा घातला. गावातील सर्व रस्ते ताब्यात घेण्यात आले. अनेक घरे जाळण्यात आली. पळून जाण्याचा प्रयत्न करणाऱ्यांना मारण्यात आले. सहा तासांच्या आत दोन हजारांहून अधिक बंगाली मुस्लिमांची जाहीरपणे कत्तल करण्यात आली. तथापि, अनधिकृत आकडेवारीनुसार मृतांची संख्या तीन हजारांहून अधिक होती.
स्थानिक सरकारी यंत्रणा आणि पोलिसांवर नेली हत्याकांडात सहभागी असल्याचा आरोप करण्यात आला. संध्याकाळी सीआरपीएफ आल्यावर हा हत्याकांड संपला. तथापि, मीडिया रिपोर्ट्समध्ये असे म्हटले आहे की अनेक वाचलेल्यांनी स्थानिक पोलिसांना सांगितले की परिसरात कोणताही हिंसाचार झाला नाही. धूर प्रत्यक्षात शेती कचरा जाळल्यामुळे होता. परिणामी, स्थानिक पोलिसांनी राष्ट्रीय महामार्गावर गस्त घालण्यासाठी सीआरपीएफ बटालियन पाठवली. शेवटी, एका महिलेने सीआरपीएफ बटालियनला थांबवले आणि गावात नेले, तेव्हाच हे प्रकरण उघडकीस आले.
१९८३ मधील नेली हत्याकांड हा स्वतंत्र भारतातील सर्वात मोठा हत्याकांड होता. त्यावेळी सरकारने मृतांच्या कुटुंबियांना पाच हजार रुपये भरपाई दिली. या हत्याकांडानंतर शेकडो अहवाल दाखल करण्यात आले. पोलिसांनी एकूण ६८८ गुन्हेगारी खटले दाखल केल्याचे वृत्त आहे. यापैकी ३७८ गुन्हे पुराव्याअभावी बंद करण्यात आले.
या प्रकरणात काही लोकांना अटकही करण्यात आली. ३१० गुन्हेगारी प्रकरणांमध्ये आरोप निश्चित करण्यात येणार होते. तथापि, १९८५ च्या आसाम करारामुळे हे खटलेही बंद करण्यात आले. अशाप्रकारे, नेली हत्याकांडाशी संबंधित सर्व खटले मागे घेण्यात आले. त्यामुळे शिक्षा तर दूरच, या भयानक हत्याकांडासाठी कोणताही खटलाही चालवण्यात आला नाही.
.png "Videos"){kind=small}
