आज विजयादशमीला साजर होणार ‘सिंदूर खेला’, जाणून घ्या, दसऱ्याच्या दिवशी हा खास विधी का केला जातो

माता दुर्गासमोर एक आरसा ठेवला जातो, ज्यामध्ये मातेचे पाय दिसतात. असे मानले जाते की यामुळे घरात सुख-समृद्धी येते. मग सिंदूराचा खेळ सुरू होतो.

दुर्गा पूजा (दुर्गा पूजा 2023) म्हणजेच नवरात्री (नवरात्री 2023) हा हिंदूंच्या सर्वात महत्त्वाच्या सणांपैकी एक आहे. दुर्गा पूजा उत्सवाच्या शेवटच्या दिवशी म्हणजे दसऱ्याला, मातेला निरोप देण्यापूर्वी सिंदूर खेळाचा विधी केला जातो. यावर्षी सिंदूर खेळ (सिंदूर खेळ 2023) आज म्हणजेच 24 ऑक्टोबर रोजी साजरा केला जात आहे. बंगाली समाजातील हिंदू महिला हा विधी करतात. सिंदूर खेळ म्हणजे ‘सिंदूर खेळ’ किंवा सिंदूर लावून खेळली जाणारी होळी. बंगालपासून काशीपर्यंत ही परंपरा पाळली जाते.

हा विधी दुर्गापूजा मंडपात केला जातो. ज्योतिषांच्या मते, सिंदूर खेळाला शुभाचे प्रतीक देखील मानले जाते. याशिवाय सिंदूर धारण केल्याने पतीचे वय वाढते असेही मानले जाते. या सर्व गोष्टी लक्षात घेऊन हा विधी केला जातो. जाणून घेऊया काय आहे सिंदूर खेळाचे महत्त्व.

या दिवसाची सुरुवात महाआरतीने होते. आरतीनंतर, भक्त मातेला कोचूर, शाक, इलिश, पंता भात इत्यादी पदार्थ देतात. त्यानंतर हा प्रसाद सर्वांना वाटला जातो. माता दुर्गासमोर एक आरसा ठेवला जातो, ज्यामध्ये मातेचे पाय दिसतात. असे मानले जाते की यामुळे घरात सुख-समृद्धी येते. मग सिंदूराचा खेळ सुरू होतो. ज्यामध्ये स्त्रिया एकमेकांना सिंदूर लावून आणि धुनुची नाच करून आईच्या जाण्याचा आनंद साजरा करतात. अश्विन महिन्यातील शुक्ल पक्षाच्या दहाव्या दिवशी दुर्गा विसर्जन केले जाते.

पौराणिक कथेनुसार सिंदूर खेळण्याची प्रथा सध्याची नसून शतकानुशतके जुनी आहे. होय, ही प्रथा 450 वर्षांपूर्वी सुरू झाली होती. पश्चिम बंगाल आणि बांगलादेशच्या काही भागांत हा विधी सुरू झाला. असे मानले जाते की दुर्गा माता वर्षातून एकदा तिच्या माहेरच्या घरी येते आणि 10 दिवस राहिल्यानंतर ती पुन्हा सासरच्या घरी जाते. जेव्हा आई तिच्या माहेरच्या घरी येते तेव्हा तो काळ दुर्गापूजा म्हणून साजरा केला जातो. सिंदूर खेळासोबत बंगाली समुदायाचे एक खास धुनुची नृत्य देखील सादर केले जाते. या नृत्यातून माता दुर्गा प्रसन्न होते.