गुरुवार, 8 ऑक्टोबर 2026
चिंताजनक ! जगाचा आपत्कालीन तेलसाठा संपतोय; साठ्यात होतेय झपाट्याने घट ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
आता बाजाराकडे धक्के सहन करण्यासाठी फारच कमी वाव आहे. जर नवीन पुरवठा संकट निर्माण झाले, तर तेल बाजार त्याच्या परिणामांना अत्यंत असुरक्षित ठरू शकतो. किमतींवर वाढीचा दबाव आधीच वाढत आहे. जगाचा दैनंदिन तेल वापर किती आहे? भारतीय किती वापर करतात? आणि, सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे, एकूण तेलसाठ्याची गणना काय आहे? हे प्रश्न आहेत. मात्र, हा अहवाल आपत्कालीन तेलसाठ्याबद्दल आहे, एकूण तेलसाठ्याबद्दल नाही. सध्या, जगाकडे पुरेसा तेलसाठा आहे. आकडेवारीनुसार, जगभरात दररोज अंदाजे १०.३ ते १०.५ कोटी बॅरल तेलाचा वापर होतो.
दरडोई सरासरीनुसार, हे प्रमाण दररोज अंदाजे ०.५३ यूएस गॅलन किंवा प्रति व्यक्ती सुमारे २.५ लिटर इतके आहे. या एकूण वापरामध्ये डिझेलचा वाटा सर्वाधिक आहे. ईआयएच्या आकडेवारीनुसार, डिझेल आणि गॅसऑइलचा दैनंदिन वापर अंदाजे २८.७ ते २९ कोटी बॅरल असून, तो एकूण मागणीच्या अंदाजे २७ ते २८ टक्के आहे. याला जागतिक अर्थव्यवस्थेचा कणा म्हटले जाऊ शकते, कारण अवजड यंत्रसामग्री, लांब पल्ल्याचे ट्रक, मालवाहू जहाजे, शेतीतील ट्रॅक्टर आणि सार्वजनिक वाहतूक ही सर्व त्यावर चालतात.
पेट्रोल, मोटर गॅसोलीन दुसऱ्या क्रमांकावर
पेट्रोल, किंवा मोटर गॅसोलीन दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. ईआयएच्या आकडेवारीनुसार, त्याचा दैनंदिन वापर अंदाजे २६.५ ते २७ कोटी बॅरल असून, तो एकूण मागणीच्या अंदाजे २५ टक्के आहे. याचा वापर प्रामुख्याने खासगी कार, मोटरसायकल आणि हलक्या ट्रकमध्ये केला जातो. पाश्चात्य देशांमध्ये इलेक्ट्रिक वाहनांच्या मागणीत वाढ झाल्याने त्याच्या वाढीचा वेग मंदावला आहे, परंतु पेट्रोलची जागतिक मागणी जास्त आहे.
शुद्ध ऊर्जेपैकी 74 टक्के वाटा डिझेल आणि पेट्रोलचा
वाहतुकीमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या शुद्ध ऊर्जेपैकी सुमारे ७४ टक्के वाटा डिझेल आणि पेट्रोलचा आहे. एक तृतीयांश वाटा पेट्रोकेमिकल फीडस्टॉकचा आहे. उर्वरित सुमारे २५० कोटी बॅरल प्रतिदिनमध्ये अवशिष्ट इंधन तेल, डांबर आणि वंगण यांसारख्या उत्पादनांचा समावेश होतो, त्यांचा उपयोग मोठ्या जहाजांना ऊर्जा देण्यासाठी, रस्ते बांधण्यासाठी आणि इंजिनांना वंगण घालण्यासाठी होतो.
