TB ठरतोय सायलंट अटॅक! 2040 पर्यंत 6.2 कोटी केस आणि 80 लाखांच्या मृत्यूंची शक्यता, भारतात कशी थांबणार महामारी

Tuberculosis: भारतात क्षयरोग (टीबी) हे गंभीर आरोग्याचे संकट बनत आहे. नुकत्याच प्रकाशित झालेल्या अभ्यासानुसार, 2021 ते 2040 दरम्यान भारतात 62 दशलक्ष टीबीचे रुग्ण आणि 80 लाख मृत्यू असण्याची शक्यता आहे

भारतात क्षयरोग अर्थात ज्याला इंग्रजीमध्ये ट्युबरक्युलोसिस म्हटले जाते हा आजार दिवसेंदिवस गंभीर संकट होत चालल्याचे दिसून येत आहे. नुकत्याच प्रकाशित झालेल्या अभ्यासानुसार, 2021 ते 2040 दरम्यान भारतात 62 दशलक्ष टीबीचे रुग्ण आणि 80 लाख मृत्यू अपेक्षित असल्याचे सांगण्यात येत आहे. यासोबतच देशाच्या अर्थव्यवस्थेवर याचा मोठा परिणाम होणार आहे, ज्यामुळे 146 अब्ज डॉलर्स अर्थात सुमारे 12 लाख कोटी रुपये GDP चे नुकसान होण्याची शक्यता आहे.

टीबी हा एक जीवाणूजन्य संसर्ग आहे, जो संक्रमित व्यक्ती खोकतो, शिंकतो किंवा बोलतो तेव्हा हवेतून पसरतो. हे प्रामुख्याने फुफ्फुसांवर परिणाम करते, परंतु शरीराच्या इतर भागांमध्येदेखील पसरू शकते. टीबीच्या सामान्य लक्षणांमध्ये सतत खोकला, छातीत दुखणे, ताप आणि थकवा यांचा समावेश होतो. यावर वेळीच उपचार न केल्यास ते प्राणघातक ठरू शकते, जाणून घेऊया अधिक माहिती (फोटो सौजन्य – iStock) 

गरीब वर्ग अधिक प्रभावी 

लंडन स्कूल ऑफ हायजीन अँड ट्रॉपिकल मेडिसिनच्या संशोधकांचाही समावेश असलेल्या या अभ्यासात क्षयरोगाचा कमी उत्पन्न असलेल्या कुटुंबांवर सर्वाधिक परिणाम होईल असे म्हटले आहे. या कुटुंबांवर आरोग्याशी संबंधित समस्यांचा मोठा भार असेल, तर उच्च उत्पन्न गटाला आर्थिक भार सहन करावा लागेल.

चिंता वाढली – जगातील एक तृतीयांश टीबी पेशंट भारतात त्यात कोरोनाबाधितांनाही आहे क्षयरोगाचा धोका

See more

टीबीची कारणे 

क्षयरोगाची इतर कारणे देखील असू शकतात:

• कमकुवत रोगप्रतिकारक प्रणाली: HIV/AIDS, मधुमेह किंवा इतर रोगप्रतिकारक समस्यांमुळे टीबीची संवेदनशीलता वाढू शकते
• अयोग्य किंवा अपूर्ण उपचार: जर क्षयरोगाचा उपचार वेळेवर आणि पूर्णपणे केला नाही तर, जीवाणू जिवंत राहू शकतात आणि रोग पुन्हा सक्रिय करू शकतात
• दीर्घकालीन संपर्क: क्षयरोगाने बाधित व्यक्तीच्या संपर्कात एखादी व्यक्ती दीर्घकाळ राहिल्यास त्याला संसर्ग होण्याचा धोकाही असतो
• आरोग्य आणि जीवनशैली: खराब जीवनशैली, जसे की जास्त मद्यपान, धूम्रपान आणि कुपोषण, शरीराची प्रतिकारशक्ती कमकुवत करू शकते, ज्यामुळे टीबीचा धोका वाढू शकतो
• संसर्गजन्य जीवाणूंचे उत्परिवर्तन: काही प्रकरणांमध्ये, जीवाणूंचे उत्परिवर्तित स्ट्रेन अधिक प्रतिरोधक बनू शकतात, ज्यामुळे उपचारात अडचणी येतात

टीबी रोखण्यासाठी नियमित वैद्यकीय तपासणी, स्वच्छता आणि लसीकरण जसे की बॅसिलस कॅल्मेट गुएरिन लस महत्वाचे ठरते

ट्युबरक्युलोसिसची लक्षणे 

क्षयरोगाची लक्षणे त्याच्या प्रकारावर आणि प्रभावित अवयवावर अवलंबून असतात. क्षयरोगाची प्रमुख लक्षणे खालीलप्रमाणे आहेत.

पल्मोनरी टीबीची लक्षणे:

• सततचा खोकला: 3 आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ टिकणारा खोकला
• खोकल्यामध्ये रक्त: कधीकधी खोकल्याबरोबर रक्त देखील येऊ शकते
• छातीत दुखणे: छातीत वेदना किंवा अस्वस्थता जाणवू शकते
• ताप: सौम्य ते उच्च तापापर्यंत असू शकतो
• घाम येणे: रात्री खूप घाम येणे
• वजन कमी होणे: कोणत्याही उघड कारणाशिवाय वजन कमी होणे
• थकवा आणि अशक्तपणा: सामान्य अशक्तपणा आणि थकवा सतत जाणवतो

एक्स्ट्रापल्मोनरी टीबीची लक्षणे:

• लिम्फ नोड्स: सूज आणि वेदना, विशेषत: मान, काखेत किंवा मांडीचा सांधा
• सांधे आणि हाडांमध्ये सूज: हाडांमध्ये वेदना आणि सूज, जी स्पॉन्डिलोआर्थराइटिसची लक्षणे असू शकतात
• मूत्रपिंड समस्या: लघवीमध्ये रक्त येणे, वेदना होणे किंवा लघवी करण्यास त्रास होणे
• मेंदूच्या समस्या: डोकेदुखी, गोंधळ, मळमळ आणि फिट्स येणे
• अंतःस्रावी ग्रंथींच्या समस्या: जसे की थायरॉईड ग्रंथीमध्ये सूज, वेदना किंवा इतर लक्षणे

संकट कसे थांबेल

अभ्यासानुसार, जर भारताने जागतिक आरोग्य संघटनेचे ‘एंड-टीबी’ 90 टक्के शोधण्याचे आणि प्रभावी उपचारांचे लक्ष्य पूर्ण केले, तर क्षयरोगाशी संबंधित आजार आणि मृत्यू 75 टक्क्यांनी कमी होऊ शकतात 90 टक्के पर्यंत असे सांगण्यात आले आहे. 

लग्नानंतरही मूल होत नाही का? 100 पैकी 10 जण ‘या’ आजाराने ग्रस्त, ही लक्षणे दिसताच वेळीच सावध व्हा!

See more

सुधारण्यासाठी काय करावे

टीबीच्या विरोधात आर्थिक गुंतवणूक वाढवण्याची गरज असल्याचे संशोधकांचे म्हणणे आहे. या अंतर्गत रुग्णांची लवकर तपासणी, औषध-प्रतिरोधक क्षयरोगावर उपचार आणि 95 टक्के प्रभावी पॅन-टीबी उपचारांची अंमलबजावणी याला प्राधान्य दिले पाहिजे, असे केल्यास, $124.2 बिलियन पर्यंतचे आर्थिक नुकसान टाळता येईल.