Angarki Sankashti Chaturthi: अंगारकी संकष्टी चतुर्थी आणि भरणी श्राद्ध एकाच दिवशी; जाणून घ्या धार्मिक महत्त्व आणि विधी

Angarki Sankashti Chaturthi: हिंदू पंचांगानुसार एकाच दिवशी दोन महत्त्वाच्या धार्मिक परंपरा येणे हा योग विशेष मानला जातो. यावेळी अंगारकी संकष्टी चतुर्थी आणि भरणी श्राद्ध एकाच दिवशी येत असून, एका बाजूला गणपतीची आराधना आणि दुसऱ्या बाजूला पितरांचे स्मरण केले जाणार आहे. या दोन्ही दिवसांचे धार्मिक महत्त्व काय आहे जाणून घेऊया.

• अंगारकी संकष्टी चतुर्थी आणि भरणी श्राद्ध एकाच दिवशी का आले आहे?
• अंगारकी संकष्टी चतुर्थीचे धार्मिक महत्त्व काय आहे?
• अंगारकी संकष्टी आणि भरणी श्राद्धाचे विधी एकाच दिवशी कसे करावेत

हिंदू पंचांगानुसार काही तिथींना विशेष धार्मिक महत्त्व असते. संकष्टी चतुर्थी मंगळवारी आली की तिला ‘अंगारकी संकष्टी चतुर्थी’ म्हटले जाते. या दिवशी गणपतीची उपासना, उपवास आणि चंद्रोदयाच्या वेळी चंद्रदर्शनाला विशेष महत्त्व दिले जाते. दुसरीकडे, पितृपक्षात भरणी नक्षत्रात येणाऱ्या श्राद्धाला ‘भरणी श्राद्ध’ म्हटले जाते. पूर्वजांचे स्मरण, तर्पण आणि श्राद्धविधी करण्यासाठी हा दिवस महत्त्वाचा मानला जातो.

अंगारकी संकष्टी चतुर्थी म्हणजे काय?

संकष्टी चतुर्थी ही भगवान गणेशाला समर्पित तिथी आहे. एखाद्या महिन्यातील कृष्ण पक्षातील चतुर्थी मंगळवारी आली, तर तिला अंगारकी संकष्टी चतुर्थी म्हणतात. धार्मिक श्रद्धेनुसार या दिवशी गणपतीची भक्तिभावाने पूजा आणि उपवास केल्याने विघ्न दूर होतात, अशी श्रद्धा आहे.

‘अंगारकी’ हे नाव मंगळवार आणि गणेशाशी संबंधित धार्मिक परंपरेतून आले आहे. या दिवशी गणेशाची विशेष आराधना करण्याची प्रथा अनेक ठिकाणी आहे. यावेळी अंगारकी संकष्टी चतुर्थी मंगळवार, २९ सप्टेंबर रोजी आहे.

Pitru Paksh: मृत्यूनंतरही तहान भूक लागते का? गरुड पुराणात सांगितले आहे श्राद्ध तर्पणाचे रहस्य

अंगारकी संकष्टीला गणपतीची पूजा कशी करावी?

सकाळी स्नान करून स्वच्छ वस्त्र परिधान करावीत. गणपतीसमोर दिवा आणि धूप लावून पूजा करावी. गणपतीला दुर्वा, लाल फुले आणि नैवेद्य अर्पण केला जातो. काही भक्त दिवसभर उपवास करतात आणि चंद्रोदयानंतर गणपतीची पूजा करून उपवास सोडतात. पूजेची पद्धत कुटुंब आणि प्रदेशाच्या परंपरेनुसार बदलू शकते.

भरणी श्राद्ध म्हणजे काय?

पितृपक्षात भरणी नक्षत्रात केले जाणारे श्राद्ध ‘भरणी श्राद्ध’ म्हणून ओळखले जाते. धार्मिक परंपरेनुसार या दिवशी दिवंगत पूर्वजांचे स्मरण करून श्राद्ध, तर्पण आणि पिंडदान केले जाते. काही धार्मिक परंपरांमध्ये भरणी श्राद्धाला विशेष महत्त्व दिले जाते.

भरणी श्राद्धात कोणते विधी केले जातात?

भरणी श्राद्धाच्या दिवशी पूर्वजांच्या स्मरणार्थ तर्पण, पिंडदान आणि अन्नदान करण्याची परंपरा आहे. ब्राह्मण भोजन किंवा गरजू व्यक्तींना अन्नदान करण्याची पद्धतही काही कुटुंबांमध्ये आढळते. श्राद्धविधी करताना संबंधित व्यक्तीच्या मृत्यूची तिथी, पंचांगातील नक्षत्र आणि कुटुंबाची परंपरा लक्षात घेतली जाते. त्यामुळे अचूक विधीसाठी स्थानिक पंचांग किंवा पुरोहितांचा सल्ला घेणे योग्य ठरते.

दोन्ही दिवसांचे महत्त्व वेगळे

अंगारकी संकष्टी चतुर्थी ही गणपतीच्या उपासनेसाठी महत्त्वाची मानली जाते, तर भरणी श्राद्ध हे पितरांच्या स्मरणाशी संबंधित आहे. त्यामुळे दोन्ही धार्मिक परंपरांचा उद्देश आणि विधी वेगवेगळे आहेत. जर दोन्ही योग एकाच दिवशी आले असतील, तर गणपतीची पूजा आणि श्राद्धविधी यांची वेळ व पद्धत कुटुंबाच्या परंपरेनुसार ठरवली जाऊ शकते. धार्मिक विधींच्या वेळेबाबत स्थानिक पंचांगाला प्राधान्य देणे योग्य आहे.

Ketu Transit: ३ ऑक्टोबरला केतू बदलणार नक्षत्र, मिथुन तूळ राशीसह या राशींच्या लोकांना आर्थिक लाभ होण्याची शक्यता

धार्मिक महत्त्व

अंगारकी संकष्टीला गणपतीची आराधना केल्याने संकटे दूर होऊन मनोकामना पूर्ण होतात, अशी श्रद्धा आहे. तर भरणी श्राद्धाच्या माध्यमातून पूर्वजांप्रती कृतज्ञता व्यक्त केली जाते.

(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)