Hanuman Temples: भारताबाहेरही दुमदुमतो ‘जय श्रीराम’; जाणून घ्या प्रसिद्ध हनुमान मंदिरांचा इतिहास आणि धार्मिक महत्त्व

भारताबाहेरील हनुमान मंदिरे हे जागतिक स्तरावर सनातन धर्माच्या वैभवाची प्रतीके बनली आहेत. या स्थळांना भेट देणे म्हणजे केवळ पर्यटन नव्हे, तर भारतीय अध्यात्माचा जागतिक विस्तार अनुभवण्याची एक अविस्मरणीय संधी आहे. ते पाहिल्यावर प्रत्येक भारतीयांची मान अभिमानाने उंचावली जाते.

• भारताबाहेरील प्रसिद्ध हनुमान मंदिरे कोणती
• भारताबाहेरील प्रसिद्ध हनुमान मंदिराचा काय आहे इतिहास
• भारताबाहेर हनुमान भक्तीचा कसा झाला विस्तार

 

भगवान श्रीहनुमान हे केवळ भारतातीलच नव्हे, तर जगभरातील कोट्यवधी हिंदूंच्या श्रद्धेचे केंद्र आहेत. भारतीय संस्कृती ज्या-ज्या देशांत पोहोचली, त्या-त्या ठिकाणी श्रीरामभक्त हनुमानाची मंदिरे उभारली गेली. विशेषतः भारतीय वंशाच्या लोकांनी आपली धार्मिक परंपरा जपण्यासाठी अनेक भव्य देवालयांची निर्मिती केली.

आज भारताबाहेरही अनेक विशाल हनुमान मूर्ती उभ्या आहेत. त्यापैकी अमेरिकेतील टेक्सासमधील स्टॅच्यू ऑफ युनियन’, कॅरेबियनमधील त्रिनिदाद आणि टोबॅगो येथील दत्तात्रेय मंदिरातील ८५ फूट उंच हनुमान मूर्ती, तसेच मलेशियातील श्री वीर हनुमान मंदिर विशेष प्रसिद्ध आहेत.

अमेरिकेतील टेक्सास – ९० फूट उंच ‘स्टॅच्यू ऑफ युनियन’

अमेरिकेच्या टेक्सास राज्यातील शुगर लँड (ह्युस्टन परिसर) येथील श्री अष्टलक्ष्मी मंदिराच्या परिसरात उभारलेली ‘स्टॅच्यू ऑफ युनियन’ ही भारताबाहेरील सर्वाधिक उंच हनुमान मूर्तींपैकी एक आहे.

९० फूट उंच असलेली ही पंचधातूची मूर्ती १८ ऑगस्ट २०२४ रोजी भव्य प्राणप्रतिष्ठा सोहळ्यात भक्तांसाठी समर्पित करण्यात आली. या प्रकल्पाची संकल्पना श्री चिन्न जियर स्वामी यांनी मांडली होती. मूर्तीचे नाव “स्टॅच्यू ऑफ युनियन” असे ठेवण्यामागे श्रीहनुमानांनी प्रभू श्रीराम आणि माता सीतेचे पुनर्मिलन घडवून आणले, ही रामायणातील घटना प्रेरणादायी मानली जाते. ही मूर्ती भक्ती, निःस्वार्थ सेवा आणि ऐक्याचे प्रतीक मानली जाते.

ही मूर्ती अमेरिकेतील सर्वात उंच पुतळ्यांपैकी एक मानली जाते आणि उत्तर अमेरिकेतील हिंदू समाजासाठी ती एक महत्त्वाचे आध्यात्मिक केंद्र बनली आहे.

त्रिनिदाद आणि टोबॅगो – ८५ फूट उंच हनुमान मूर्ती

कॅरेबियन समुद्रातील त्रिनिदाद आणि टोबॅगो या देशातील कारापिचायमा येथे असलेल्या दत्तात्रेय योग केंद्र आणि मंदिरात ८५ फूट उंच हनुमान मूर्ती उभारण्यात आली आहे.

या मूर्तीचे उद्घाटन २००३ साली करण्यात आले. त्या काळात भारताबाहेरील ही सर्वात उंच हनुमान मूर्ती म्हणून तिची नोंद झाली होती. या मंदिराची स्थापना भारतीय आध्यात्मिक परंपरेचा प्रसार करणारे श्री गणपती सच्चिदानंद स्वामीजी यांच्या प्रेरणेने झाली.

त्रिनिदादमध्ये १९व्या शतकात भारतातून गेलेल्या करारबद्ध मजुरांच्या वंशजांनी आजही सनातन धर्माची परंपरा जिवंत ठेवली आहे. त्यामुळे हे मंदिर तेथील हिंदू समाजाच्या श्रद्धेचे प्रमुख केंद्र बनले आहे.

मलेशिया – श्री वीर हनुमान मंदिर

मलेशियाची राजधानी क्वालालंपूर येथील श्री वीर हनुमान मंदिर हे आपल्या वैशिष्ट्यपूर्ण मूर्तीमुळे जगभर प्रसिद्ध आहे.

या मंदिरातील श्रीहनुमान मूर्तीची सुमारे १७ फूट लांबीची शेपटी हे तिचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य मानले जाते. आशियातील हनुमान मूर्तींमध्ये इतकी लांब शेपटी असलेली मूर्ती अत्यंत दुर्मिळ आहे. हे मंदिर गेल्या अनेक दशकांपासून मलेशियातील भारतीय वंशाच्या हिंदू समाजाचे श्रद्धास्थान आहे. विशेषतः हनुमान जयंती, रामनवमी आणि मंगळवार-शनिवार या दिवशी येथे हजारो भाविक दर्शनासाठी येतात.

Tulsi Mala: तुळशीची माळ खरेदी करण्यापूर्वी जाणून घ्या अस्सल की बनावट माळेतील फरक

भारताबाहेर हनुमान भक्तीचा विस्तार

भारताबाहेरील हनुमान मंदिरे ही केवळ धार्मिक स्थळे नाहीत, तर भारतीय संस्कृती, रामभक्ती आणि सनातन परंपरेचे जिवंत प्रतीक आहेत.

अमेरिका, कॅनडा, त्रिनिदाद, फिजी, मॉरिशस, सुरिनाम, दक्षिण आफ्रिका, मलेशिया, सिंगापूर, ऑस्ट्रेलिया आणि इंग्लंड यांसारख्या देशांमध्ये भारतीय वंशाच्या लोकांनी भव्य हनुमान मंदिरे उभारून आपल्या संस्कृतीचे जतन केले आहे.

या मंदिरांमध्ये नियमित पूजा, सुंदरकांड पारायण, हनुमान चालीसा पठण, रामायण सप्ताह आणि विविध धार्मिक उत्सव मोठ्या उत्साहात साजरे केले जातात.

श्रीहनुमान – श्रद्धा, सेवा आणि शक्तीचे जागतिक प्रतीक

भगवान श्रीहनुमान हे प्रभू श्रीरामावरील अखंड भक्ती, अद्वितीय पराक्रम, निःस्वार्थ सेवा आणि विनम्रतेचे प्रतीक आहेत. म्हणूनच जगभरातील हिंदू समाजाने त्यांना आपल्या श्रद्धेचे केंद्रस्थान दिले आहे.

टेक्सासमधील ९० फूट उंच ‘स्टॅच्यू ऑफ युनियन’, त्रिनिदादमधील ८५ फूट हनुमान मूर्ती आणि मलेशियातील वैशिष्ट्यपूर्ण श्री वीर हनुमान मंदिर हे जगभरात सनातन संस्कृतीचा गौरव वाढवणारे प्रेरणादायी स्मारक आहेत.

Tirupati Balaji Temple: तिरुपती बालाजीचा लाडूचा प्रसाद का आहे खास, जाणून घ्या यामागील इतिहास

भारताबाहेर उभारलेली ही भव्य हनुमान मंदिरे आणि मूर्ती जगभरातील हिंदू समाजाच्या श्रद्धा, संस्कृती आणि एकतेची साक्ष देतात. अमेरिकेतील १८ ऑगस्ट २०२४ रोजी लोकार्पित झालेली ‘स्टॅच्यू ऑफ युनियन’, त्रिनिदादमधील २००३ मध्ये उभारलेली ८५ फूट हनुमान मूर्ती, तसेच मलेशियातील वैशिष्ट्यपूर्ण श्री वीर हनुमान मंदिर ही आज जागतिक स्तरावर सनातन धर्माच्या वैभवाची प्रतीके बनली आहेत. या स्थळांना भेट देणे म्हणजे केवळ पर्यटन नव्हे, तर भारतीय अध्यात्माचा जागतिक विस्तार अनुभवण्याची एक अविस्मरणीय संधी आहे.

(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)