फोटो सौजन्य- istock
पंचांगानुसार, शारदीय नवरात्रीची सुरुवात रविवार, ११ ऑक्टोबर रोजी होणार आहे. हा नऊ दिवसांचा उत्सव १९ ऑक्टोबर रोजी महानवमीला संपेल. तर दुसऱ्या दिवशी नवरात्रीनंतरचा विजयाचा दिवस म्हणून दसरा साजरा केला जातो. पण तुम्हाला माहित आहे का, देशभरातील वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये हाच नवरात्री उत्सव इतका वेगळा का दिसतो?
कारण काही ठिकाणी देवी दुर्गेची भव्य पूजा केली जाते, तर इतर ठिकाणी विजयादशमीला कुंकू लावून एक विशेष विधी केला जातो. त्यामुळे, काश्मीरपासून कन्याकुमारीपर्यंत आणि गुजरातपासून पश्चिम बंगालपर्यंत नवरात्रीची स्वतःची एक वेगळी ओळख आहे. देशाच्या विविध भागांमध्ये नवरात्री कशी साजरी केली जाते आणि त्यामागे कोणत्या विशेष परंपरा आहेत? ते सविस्तर जाणून घेऊया
काश्मीरमध्ये नवरात्रीचा सण मोठ्या भक्तीभावाने आणि श्रद्धेने साजरा केला जातो. काश्मीरमध्ये माता खीर भवानीचे मोठे प्रसिद्ध मंदिर आहे. नवरात्रीदरम्यान, भक्त देवीची पूजा करतात आणि उपवास करतात. माता खीर भवानीला समर्पित असलेले हे मंदिर काश्मीरच्या धार्मिक परंपरांशी खोलवर जोडलेले आहे. नवरात्रीदरम्यान, येथे भक्तांच्या श्रद्धेची आणि भक्तीची एक अनोखी अभिव्यक्ती दिसून येते.
नवरात्री म्हटल्यावर सर्वात आधी गुजरातमधील गरबा आणि दांडिया आठवतात. येथे नवरात्रीच्या नऊ रात्री संगीत, नृत्य आणि उत्साहाने भरलेल्या असतात. लोक पारंपरिक पोशाख परिधान करून गरबा आणि दांडियामध्ये सहभागी होतात. देवी अंबाच्या पूजेने सुरुवात होणारे हे नृत्य हळूहळू संपूर्ण वातावरण उत्सवी बनवतात.
पश्चिम बंगालमध्ये, नवरात्रीदरम्यान दुर्गापूजा मोठ्या थाटामाटात साजरी केली जाते. देवी दुर्गाच्या भव्य मूर्ती, आकर्षक मंडप आणि विशेष पूजांमुळे वातावरण उत्सवपूर्ण बनते. विजयादशमीला होणारा सिंदूर खेळ हा एक विशेष आकर्षणाचा केंद्रबिंदू असतो. या विधीमध्ये, विवाहित स्त्रिया प्रथम देवी दुर्गेला कुंकू अर्पण करतात आणि नंतर ते एकमेकींना लावतात. ही परंपरा देवी दुर्गेकडे वैवाहिक सुख आणि कौटुंबिक कल्याणासाठी केलेल्या प्रार्थनेशी जोडलेली आहे, असे मानले जाते.
हिमाचल प्रदेशातील कुल्लू दसरा हा देखील नवरात्रामधील परंपरेचा एक विशेष भाग आहे. येथे दसरा देशाच्या इतर भागांपेक्षा थोड्या वेगळ्या पद्धतीने साजरा केला जातो. कुल्लूमध्ये नवरात्री संपल्यानंतर भव्य दसरा उत्सवाला सुरुवात होते. या काळात भगवान रघुनाथांची भव्य रथयात्रा काढली जाते आणि विविध प्रदेशांतील देवतांच्या मिरवणुकाही येतात. कुल्लूच्या खोऱ्यांमधील सजवलेले रथ, देवदेवतांच्या पालख्या आणि पारंपरिक वाद्ये या उत्सवाला खूप खास बनवतात.
देशाच्या सर्वात दक्षिणेकडील टोकावर असलेल्या कन्याकुमारीमध्येही नवरात्रीच्या स्वतःच्या अनोख्या परंपरा आहेत. नवरात्रीदरम्यान, प्रमुख मंदिरांमधून देवतांच्या भव्य मूर्ती आणि पुतळ्यांची पारंपरिक मिरवणूक काढली जाते. या धार्मिक मिरवणुकांमधून स्थानिक परंपरा आणि दक्षिण भारतीय संस्कृतीची झलक पाहायला मिळते. मंदिरांची सजावट, विधी आणि मिरवणुका यांचे स्वतःचे एक वेगळेच आकर्षण असते. यामुळेच कन्याकुमारीमधील नवरात्री देशाच्या इतर भागांमध्ये साजऱ्या होणाऱ्या सणांपेक्षा वेगळी ठरते.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
.png "Videos"){kind=small}
