Ayyappan: भगवान शिव आणि विष्णुच्या पुत्राची जन्मकथा, काय आहे रहस्य?

शबरीमला पर्वतावर राहणारे भगवान अय्यप्पन कसे जन्माला आले? हिंदू धर्मातील प्रमुख देवता म्हणून जन्मलेले अय्यप्पन लहानपणापासूनच निर्भय आणि तेजस्वी होते. त्याच्या व्युत्पत्तीची कहाणी जाणून घ्या

• अय्यप्पन देवाचा जन्म कसा झाला
• हिंदू धर्मातील देवतेची रहस्यमयी कहाणी
• नक्की काय आहे गौडबंगाल

ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश हे हिंदू धर्मातील तीन प्रमुख देवता आहेत. देवांचे देव भगवान शिव यांना दोन पुत्र आहेत, कार्तिकेय आणि भगवान गणेश. भगवान शिव आणि भगवान विष्णू यांना आणखी एक पुत्र आहे, अय्यप्पन, जो हरिहरचा मुलगा आहे. अय्यप्पन भगवान शिवाचा अग्नि आणि भगवान विष्णूची कृपा धारण करतो. शिव आणि विष्णूचा मुलगा अय्यप्पनशी संबंधित पौराणिक कथा आपण जाणून घेऊया.

खरं तर अनेकांना अय्यप्पन देव नक्की कोण आहे याची कल्पनाच नाही. या देवाचा अवतार नक्की कसा आला आणि या देवेतेचा जन्म कसा झाला? शिवपुत्र की विष्णपुत्र असाही प्रश्न पडतो तर या सगळ्या प्रश्नांवरची उत्तरं आपण या लेखातून घेऊया. 

अय्यप्पन, शिव आणि विष्णूच्या शक्तीचे प्रकटीकरण

अय्यप्पन हा भगवान शिव आणि विष्णूच्या मोहिनी रूपाचा पुत्र आहे, ज्याला हिंदू धर्मात विशेष स्थान आहे. शिव आणि विष्णूच्या कृपेने जन्मलेले हे मूल निर्भय, तेजस्वी आणि वैश्विक उर्जेने भरलेले होते, ज्यामध्ये महादेवाची शांती आणि नारायणाची करुणा दोन्ही होती.

जेव्हा भगवान विष्णूने मोहिनीचे रूप धारण केले तेव्हा त्याचे मोहिनी रूप देवांनाही बांधू शकत होते. जेव्हा मोहिनी शिवात विलीन झाली तेव्हा शिव द्वैतवादी पुरुष बनले. मोहिनी प्रकृती बनली आणि त्यांच्या मिलनातून अय्यप्पनचा जन्म झाला, जो संपूर्ण तंत्राचा अवतार मानला जातो.

Chandra Gochar 2025: भाऊबीजेला ‘या’ राशींना मिळणार मोठी आनंदाची बातमी! मानसिक तणावातूनही होणार मुक्तता

महिषीच्या नाशासाठी जन्म 

अय्यप्पनचा जन्म महिषीचा नाश करण्यासाठी झाला. शिव आणि विष्णूचा अवतार अय्यप्पनचा जन्म महिषीचा नाश करण्यासाठी झाला. महिषीकडे अशी शक्ती होती जी देवांनाही जिंकता आली नाही. केवळ शिव आणि विष्णू दोघांपासून जन्मलेला प्राणी महिषीचा सामना करू शकत होता. अय्यप्पन केवळ योद्धा म्हणून नव्हे तर सर्व दैवी शक्तींमधील संतुलन म्हणून देखील अवतार झाला. अय्यप्पनच्या आत शिवाचा तपस्वी अग्नि आणि विष्णूचा करुणामय प्रवाह जाळतो.

अय्यप्पन भक्तांच्या उन्नतीसाठी एक जिवंत पर्वत असलेल्या सबरीमालामध्ये राहतो असा समज आहे. येथे, आध्यात्मिक साधनाच्या शक्तीद्वारे, साधक शरीर आणि मनाच्या पलीकडे जातो आणि अय्यप्पनसह भगवान शिव आणि विष्णूची कृपा प्राप्त करतो असेही भक्त मानतात. 

अय्यप्पाची आख्यायिका

१. भगवान अय्यप्पाचे वडील शिव आणि आई मोहिनी. विष्णूचे मोहिनी रूप पाहून भगवान शिवाचे  स्खलन झाले. त्यांच्या वीर्याला पारा असे नाव पडले आणि त्यातून सस्तव नावाचा मुलगा जन्माला आला, जो नंतर दक्षिण भारतात अय्यप्पा म्हणून ओळखला जाऊ लागला. शिव आणि विष्णूपासून जन्माला आल्यामुळे त्याला “हरिहरपुत्र” असे म्हणतात.

धार्मिक आख्यायिकेनुसार, समुद्रमंथनाच्या वेळी भगवान शिव भगवान विष्णूच्या मोहिनी रूपाने मोहित झाले आणि परिणामी, एका मुलाचा जन्म झाला, ज्याला त्यांनी पंपा नदीच्या काठावर सोडून दिले. राजा राजशेखर यांनी त्याचे १२ वर्षे पालनपोषण केले. नंतर, आपल्या आईसाठी सिंहिणीचे दूध आणण्यासाठी जंगलात जात असताना, अय्यप्पाने महिषा राक्षसाचाही वध केला.

२. अय्यप्पाबद्दलची आख्यायिका अशी आहे की त्याच्या पालकांनी त्याला गळ्यात घंटा बांधून सोडून दिले. पंडलमचा राजा राजशेखर यांनी अय्यप्पाला आपला मुलगा म्हणून वाढवले. परंतु भगवान अय्यप्पा यांना हे आवडले नाही आणि त्यांनी संन्यास घेतल्यानंतर राजवाडा सोडला. काही पुराणांमध्ये, अय्यप्पा स्वामींना शास्त्राचा अवतार मानले जाते.

लक्ष्मी-गणेशच्या जुन्या मूर्तींचे काय करावे, इथे मिळेल उत्तर

अय्यप्पा स्वामींचे चमत्कारिक मंदिर

भारताच्या केरळ राज्यातील सबरीमाला येथे अय्यप्पा स्वामींचे प्रसिद्ध मंदिर आहे, जिथे जगभरातून लोक शिवपुत्राच्या दर्शनासाठी येतात. मकर संक्रांतीच्या रात्री या मंदिराजवळील दाट अंधारात अधूनमधून एक प्रकाश दिसतो. दरवर्षी जगभरातून लाखो भाविक या प्रकाशाचे साक्षीदार होण्यासाठी येतात. सबरीमाला हे नाव शबरीच्या नावावरून ठेवण्यात आले आहे, तीच शबरीने भगवान रामाला कुजलेली फळे खाऊ घातली होती आणि ज्यांना रामाने नवधा-भक्तीची तत्त्वे शिकवली होती.

असे म्हटले जाते की जेव्हा जेव्हा हा प्रकाश दिसतो तेव्हा एक आवाज ऐकू येतो. भक्तांचा असा विश्वास आहे की ही देव ज्योती आहे, जी भगवानांनी प्रज्वलित केली होती. मंदिर व्यवस्थापनाच्या पुजाऱ्यांच्या मते, मकर ज्योती हा मकर महिन्याच्या पहिल्या दिवशी आकाशात दिसणारा एक विशेष तारा आहे. असे म्हटले जाते की अय्यप्पाने शैव आणि वैष्णवांमध्ये एकता स्थापित केली. त्यांनी आपले ध्येय साध्य केले आणि सबरीमाला येथे दिव्य ज्ञान प्राप्त केले.

हे मंदिर पश्चिम घाटातील सह्याद्री पर्वतरांगेत आहे. येथे पोहोचण्यासाठी घनदाट जंगले, उंच टेकड्या आणि विविध प्रकारचे प्राणी ओलांडावे लागतात, त्यामुळे कोणीही येथे जास्त काळ राहत नाही. पर्यटकांचा एक विशिष्ट ऋतू आणि वेळ असतो. येथे तीर्थयात्रेसाठी येणाऱ्यांना एकेचाळीस दिवस कठोर व्रत (तेजस्वी विधी) पाळावे लागते. भाविकांना ऑक्सिजनपासून ते अर्पणांसाठी प्रीपेड कूपनपर्यंत सर्व काही दिले जाते. हे मंदिर ९१४ मीटर उंचीवर आहे आणि फक्त पायी जाता येते.

टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra.com या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही