Road Accidents : भारतात प्राणांची किंमत शूुन्य? आतंकपेक्षाही जास्त भयावह आहेत रस्ते अपघाताचे अंक

भारतामध्ये रस्त्यांची दुरावस्था, वाहतूक व्यवस्था विस्कळीत आणि वाहन चालकांचा निष्काळजीपणा यामुळे अपघाताचे प्रमाण वाढले आहे. भारतातील रस्ते अपघाताचे आकडे भयावह आहेत.

Road Accidents : दरवर्षी देशात रस्ते अपघातात १,८०,००० लोक मृत्युमुखी पडतात. रेल्वे अपघातांबद्दल बोलायचे झाले तर, हा आकडा दरवर्षी अंदाजे २५,००० आहे, ज्यामध्ये बहुतेक अपघात रेल्वे रुळ ओलांडल्यामुळे होतात. २००० मध्ये रस्ते अपघातांची संख्या प्रति लाख ८ होती, तर २०२२ मध्ये ती वाढून प्रति लाख १२ झाली आहे. महाराष्ट्र, तामिळनाडू आणि उत्तर प्रदेश सारख्या विकसित राज्यांमध्ये रस्ते अपघातांचे प्रमाण जास्त आहे. नैसर्गिक आपत्तींची संख्या कमी होत आहे, अकाली मृत्यूंमध्ये फक्त २% वाटा आहे, तर गैर-नैसर्गिक आपत्तींची संख्या वाढत आहे.

या आकडेवारीत रस्ते अपघातांचे प्रमाण ५०% पेक्षा जास्त आहे. अपघातांच्या इतर कारणांमध्ये बुडून ९.४%, आग ६.२%, खड्ड्यात पडून ४.९% आणि विजेचा धक्का ३% यांचा समावेश आहे. एकूण परिस्थिती अत्यंत चिंताजनक आहे. असे म्हटले जाते की वाहतूक नियमांचे पालन केले जात नाही आणि ते अधिक कडक केले पाहिजेत. कधीकधी असे म्हटले जाते की वाहतूक चलन आणि दंडांची संख्या वाढवली पाहिजे. कधीकधी असे म्हटले जाते की मद्यपान करून गाडी चालवण्यावर बंदी घालावी.

हे देखील वाचा : महाराष्ट्रात गावागावांत फुलले कमळ; स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या विजयाचे श्रेय फडणवीसांचेच

भारतातील अपघातांची सर्वात मोठी कारणे म्हणजे वेग, चालकांचा निष्काळजीपणा आणि रस्त्यांची खराब परिस्थिती. अनेकांचा असा युक्तिवाद आहे की वेग कमी केल्याने आपल्या जीडीपीला नुकसान होईल. भारतात, अपघात ताशी 60-100 किलोमीटर वेगाने होतात कारण एकूण रस्ते वाहतूक आणि मोटार वाहनांची पायाभूत सुविधा यासाठी अनुकूल नाही. इतर देशांमध्ये, पादचारी प्रथम चौक ओलांडतात आणि वाहनचालक त्यांच्या जाण्याची वाट पाहतात, तर भारतात परिस्थिती पूर्णपणे उलट आहे. भारतात, रस्त्यावरील कोणतेही वाहन आपला वेग ताशी 40 किलोमीटरपेक्षा कमी ठेवू इच्छित नाही. त्याचप्रमाणे, भारतातील वाहतूक पोलिस हे सध्याच्या रस्ते व्यवस्थेतील सर्वात दुःखद पैलू आहेत, ज्यांना वाहतूक व्यवस्थापित करण्यात कमी रस आहे आणि वाहनचालकांना दंड करण्यात किंवा त्यांच्याकडून पैसे वसूल करण्यात अधिक रस आहे.

वाहतूक पोलिसांची भूमिका महत्त्वाची 

आपल्या देशात, रस्त्यावरील वाहतूक कोंडी अनेकदा घडते कारण वाहतूक पोलिस बाजूला असतात किंवा पैसे कमविण्यासाठी, कागदपत्रे आणि नियमांच्या नावाखाली ट्रक आणि टेम्पो थांबवून त्यांना त्रास देतात. जोपर्यंत भारतातील वाहतूक दंडाची संकल्पना वाहतूक पोलिसांच्या विवेकबुद्धीवर सोडली जात नाही तोपर्यंत ते भ्रष्टाचाराचे अड्डेच राहील, अपघात नियंत्रण तर दूरच. परदेशात, विशेषतः पाश्चात्य देशांमध्ये, कोणताही ट्रक किंवा डंपर, मोठा असो वा लहान, कधीही उघडा राहणार नाही आणि त्याची चाकेही दिसणार नाहीत.

हे देखील वाचा : EVM मशीनवरील राष्ट्रवादीच्या उमेदवारीचे नाव झाकले, निवडणुकीतील गैरकारभार चव्हाट्यावर

परंतु भारतात, सर्व मोठ्या ट्रकच्या बाजू उघड्या असतात, ज्यामुळे अगदी थोडीशी निष्काळजीपणा देखील लहान मोटारचालकाला बाजूने गाडी चालवण्यास भाग पाडते. अपघातांचे मुख्य कारण केवळ निष्काळजीपणाच नाही तर घाई देखील आहे. आज, ऑनलाइन वस्तू ऑर्डर करण्याचा आणि विकण्याचा व्यवसाय इतका व्यापक आणि स्पर्धात्मक झाला आहे की किरकोळ कंपन्या त्यांच्या रायडर्सकडून पाच ते दहा मिनिटांत डिलिव्हरीची मागणी करतात. यामुळे असंख्य अपघात होतात.

दरवर्षी 2 लाख लोकांचा मृत्यू 

आपल्या देशात दररोज होणाऱ्या अपघातांमध्ये दहशतवादी आणि नक्षलवादी घटनांपेक्षा जास्त लोकांचा बळी जातो. या अपघातांमध्ये दरवर्षी अंदाजे २००,००० लोकांचा बळी जातो. आज, रस्ते, रेल्वे, जलमार्ग आणि हवाई वाहतूक या चारही मार्गांवर अपघात होण्याची शक्यता असते. पूर, भूस्खलन, वीज कोसळणे, चक्रीवादळ, चक्रीवादळ आणि भूकंप यासारख्या नैसर्गिक आपत्तींमुळे देशातील ९८% अकाली मृत्यू होतात, परंतु त्या नैसर्गिक नसलेल्या किंवा मानवनिर्मित आपत्तींमुळे होतात.

लेख : मनोहर मनोज