Universal Health Coverage Day: आयुष्मान भारत! सरकारच्या ‘या’ फायदेशीर योजनांमुळे आरोग्य सेवेवरील खर्च होईल मोफत; वाचा कसे ते…

Universal Health Coverage Day 2025: दरवर्षीप्रमाणे, या वर्षीही 12 डिसेंबर रोजी सार्वत्रिक आरोग्य कव्हरेज दिन साजरा केला जाईल. या वर्षी, "आरोग्य सेवा" या विषयावर अधिक लक्ष केंद्रित करून जागरूकता वाढवता येईल.

•  २०२५ च्या सार्वत्रिक आरोग्य कव्हरेज दिनाची थीम ‘आरोग्य सेवेवरील त्रासदायक खर्च’ (Catastrophic Expenditure on Health Services) हा मुद्दा आहे. आर्थिक अडचणींशिवाय सर्वांना दर्जेदार आरोग्य सेवा पुरवणे, हे यामागचे मुख्य धोरण आहे.
•  भारतात आयुष्मान भारत आणि प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजना (PMJAY) यांसारख्या योजनांद्वारे नागरिकांना आरोग्य सेवा केंद्रात आणले जाते आणि मोफत तपासणी शिबिरांमधून (Free Check-up Camps) जनजागृती केली जाते.
•  या दिवसाचा मुख्य उद्देश सरकार, संस्था आणि नागरिकांना एकत्र आणून आर्थिक अडचणींशिवाय (Without Financial Hardship) सर्वांना आरोग्य सेवा पुरवण्याचे ध्येय साध्य करणे आहे.

Universal Health Coverage Day 2025 : आज, १२ डिसेंबर रोजी जगभरात सार्वत्रिक आरोग्य कव्हरेज दिन (Universal Health Coverage Day – UHC Day) साजरा केला जात आहे. आजच्या धावपळीच्या जीवनात प्रत्येक व्यक्ती आपल्या आरोग्याबद्दल अधिक जागरूक होत आहे, पण त्याचबरोबर आरोग्य सेवेचा खर्चही वाढत आहे. सामान्य लोकांना आरोग्याचे महत्त्व समजावून सांगण्यासाठी आणि आरोग्य सेवा सर्वांसाठी उपलब्ध व्हावी, हे या दिवसाचे मुख्य उद्दिष्ट आहे. सरकार, विविध संघटना, नागरी समाज आणि आरोग्य समर्थक यांना एकत्र आणून, सर्वांसाठी आरोग्य सेवा पुरवण्याचे (Health Services for All) ध्येय साध्य करणे, हा या दिवसाचा प्रमुख उद्देश आहे.

 ‘आरोग्य सेवेवरील त्रासदायक खर्च’ (Catastrophic Expenditure)

भारतासह अनेक विकसनशील देशांमध्ये ही एक गंभीर समस्या आहे. अनेक लोक आरोग्य सेवेच्या उच्च खर्चामुळे (High Cost) उपचारांपासून वंचित राहतात आणि त्यामुळे काही रुग्णांना आपला जीव गमवावा लागतो. जेव्हा एखादे कुटुंब मूलभूत सेवांचा लाभ घेऊ शकत नाही, तेव्हा ते उपचार घेण्यास विलंब करतात किंवा टाळतात. या गंभीर समस्येवर लक्ष केंद्रित करत, २०२५ च्या सार्वत्रिक आरोग्य कव्हरेज दिनाचे महत्त्वाचे धोरण ‘आरोग्य सेवेवरील त्रासदायक खर्च’ या विषयावर जागरूकता वाढवणे आहे. आर्थिक अडचणींशिवाय सर्वांना दर्जेदार आरोग्य सेवा (Quality Health Services) प्रदान करणे आणि त्याचे महत्त्व समजावून देणे, हे या दिवसाचे एक महत्त्वाचे उद्दिष्ट आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Global Trade: जागतिक व्यापार युद्धाचे नवे पर्व! अमेरिकेनंतर आता ‘या’ देशानेही लावला भारतावर 50% Tariff; ‘हा’ नवा नियम लागू होणार

 भारतात ‘आयुष्मान भारत’ आणि मोफत शिबिरे

सार्वत्रिक आरोग्य कव्हरेजचे ध्येय साध्य करण्यासाठी भारत सरकारने मोठे उपक्रम हाती घेतले आहेत. आयुष्मान भारत (Ayushman Bharat) आणि प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजना (PMJAY) यांसारख्या योजनांद्वारे देशातील मोठ्या लोकसंख्येला पूर्वलक्षी आरोग्य सेवा (Preventive Healthcare) केंद्रात जोडले जात आहे. याव्यतिरिक्त, आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालयामार्फत (Ministry of Health and Family Welfare) माता आणि बाल आरोग्यासारख्या (Maternal and Child Health) मुद्द्यांवर लक्ष केंद्रित करणाऱ्या मोहिमा सुरू केल्या जातात. या दिनानिमित्त, देशभरात मोफत तपासणी शिबिरे (Free Check-up Camps) आयोजित करून जनजागृती केली जाते आणि लोकांना त्यांच्या हक्कांविषयी माहिती दिली जाते.

 आरोग्य कव्हरेजचे फायदे: सार्वजनिक आरोग्य आणि अर्थव्यवस्था मजबूत

आंतरराष्ट्रीय सार्वत्रिक आरोग्य कव्हरेज दिन साजरा करण्याचे अनेक फायदे आहेत.

• आरोग्य फायदे: आरोग्य सेवेतील अडथळे दूर झाल्यास लवकर निदान (Early Diagnosis) होण्यास प्रोत्साहन मिळते. यामुळे रोग प्रतिकारशक्ती (Immunity) मजबूत होते आणि लोकसंख्येच्या आरोग्य परिणामांमध्ये सुधारणा होते. यामुळे समुदायातील असमानता (Inequality) देखील कमी होते.
• आर्थिक फायदे: एका सामान्य कुटुंबाला जड वैद्यकीय खर्चापासून संरक्षण (Protection from Heavy Medical Expenses) मिळते. यामुळे राष्ट्रीय स्तरावर आरोग्याशी संबंधित आर्थिक संकट (Health-related Financial Crisis) कमी होण्यास मदत होते.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Trade Deal : भारताने अमेरिकेला दिली ‘सर्वोत्तम ऑफर’! ट्रम्पच्या अधिकाऱ्याने केले ‘कौतुक’; व्यापार करारावर होणार शिक्कामोर्तब

प्रत्येक नागरिकाने आपल्या समुदायात मजबूत आरोग्य धोरणांसाठी (Strong Health Policies) वकिली करणे आणि आरोग्य समानतेसाठी (Health Equity) काम करणाऱ्या संस्थांना पाठिंबा देणे, हे देशाचे कर्तव्य आहे.