World Gratitude Day: ‘धन्यवाद’ एका शब्दाची जादू बदलायला हवी जीवनशैली; जाणून घ्या 21 सप्टेंबरचे महत्त्व आणि आरोग्यदायी फायदे

World Gratitude Day : जागतिक कृतज्ञता दिन दरवर्षी २१ सप्टेंबर रोजी साजरा केला जातो. हा दिवस कृतज्ञता व्यक्त करण्याचे आणि जीवनातील सकारात्मक गोष्टींची दखल घेण्याचे प्रतीक आहे. आपले जीवन संतुलित आणि आनंदी बनवण्यात कृतज्ञता महत्त्वाची भूमिका बजावते.

• २१ सप्टेंबरचा जागतिक सोहळा
• मानसिक आणि शारीरिक आरोग्य
• नाती आणि मानवी मूल्यांची जपणूक

आजच्या वेगवान आणि धकाधकीच्या युगात मानवी जीवन तणाव, स्पर्धा आणि तक्रारींनी वेढलेले दिसून येते. आपल्याकडे काय नाही, याचा विचार करत आपण अनेकदा नैराश्यात जातो. परंतु, आपल्याकडे जे काही चांगले आहे, त्याबद्दल निसर्गाचे आणि माणसांचे आभार मानणे म्हणजेच ‘कृतज्ञता’ (Gratitude) होय. दरवर्षी २१ सप्टेंबर रोजी संपूर्ण जगभरात ‘जागतिक कृतज्ञता दिन’ (World Gratitude Day) साजरा केला जातो. हा दिवस आपल्याला थांबून, मागे वळून पाहण्याची आणि आयुष्यातील सकारात्मक गोष्टींची मनःपूर्वक दखल घेण्याची सुवर्णसंधी देतो.

जागतिक कृतज्ञता दिनाचा इतिहास आणि संकल्पना

जागतिक कृतज्ञता दिन साजरा करण्याची सुरुवात १९६५ मध्ये हवाई येथे भरलेल्या एका आंतरराष्ट्रीय परिषदेत झाली. अध्यात्मिक गुरु श्री चिन्मय यांनी जागतिक स्तरावर असा एक दिवस असावा, जिथे प्रत्येक व्यक्ती एकमेकांबद्दल आभार व्यक्त करेल, अशी संकल्पना मांडली होती. त्यानंतर १९६६ पासून २१ सप्टेंबर रोजी हा दिवस साजरा करण्यास सुरुवात झाली आणि हळूहळू संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या (UN) मध्यस्थीने या दिवसाला जागतिक मान्यता मिळाली. आपल्या दैनंदिन जीवनात ‘थँक्यू’ किंवा ‘धन्यवाद’ हा एक छोटासा शब्द खूप मोठे चमत्कार घडवू शकतो. जेव्हा आपण मनापासून कोणाचे आभार मानतो, तेव्हा केवळ समोरच्या व्यक्तीलाच नव्हे, तर आपल्याला स्वतःलाही आत्मिक आनंदाची आणि समाधानाची अनुभूती होते.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Trump Jr Wedding: 500,000 डॉलर्सचे बेट अन फटाके; पुतिन यांच्या जवळच्या सहकाऱ्याने प्रायोजित केले ट्रम्पच्या मुलाचे लग्न

कृतज्ञतेचे मानसिक आणि शारीरिक आरोग्यदायी फायदे

आधुनिक वैद्यकीय विज्ञान आणि मानसशास्त्रानेही हे सिद्ध केले आहे की, कृतज्ञतेची सवय माणसाचे शारीरिक आणि मानसिक आरोग्य कमालीचे सुधारते.

• ताणतणावातून मुक्ती: नियमितपणे कृतज्ञता व्यक्त करणाऱ्या लोकांच्या शरीरात ‘कोर्टिसोल’ (Cortisol) या स्ट्रेस हार्मोनचे प्रमाण कमी होते.
• आनंदी हार्मोन्सची निर्मिती: जेव्हा आपण कोणाबद्दल कृतज्ञ होतो, तेव्हा आपल्या मेंदूत ‘डोपामिन’ आणि ‘सेरोटोनिन’ ही आनंदाची संप्रेरके (Happy Hormones) स्रवतात, ज्यामुळे मन प्रसन्न राहते.
• उत्तम झोप आणि हृदयस्वास्थ्य: रात्री झोपण्यापूर्वी दिवसातील चांगल्या गोष्टींचे स्मरण केल्यास मेंदू शांत होतो, शांत झोप लागते आणि रक्तदाब नियंत्रणात राहण्यास मदत होते.
• आत्मविश्वास आणि सकारात्मकता: कृतज्ञतेमुळे माणसाची दृष्टी नकारात्मकतेकडून सकारात्मकतेकडे वळते, ज्यामुळे बिकट परिस्थितीत लढण्याचा आत्मविश्वास वाढतो.

नातेसंबंध अधिक दृढ आणि मजबूत करण्याचे माध्यम

कुटुंब, मित्र-मैत्रीण, सहका किंवा आपल्या पाल्यांप्रती कृतज्ञता दाखवल्याने नात्यांमधील अंतर मिटून आपुलकी वाढते. शिक्षकांनी दिलेल्या ज्ञानाबद्दल, आई-वडिलांच्या त्यागाबद्दल आणि मित्रांच्या साथीबद्दल आभार व्यक्त केल्यास त्यांच्या नजरेत आपल्याबद्दलचा आदर द्विगुणित होतो. तसेच, आपल्याला अन्न, पाणी आणि हवा देणाऱ्या निसर्गाप्रती कृतज्ञ राहणे ही देखील काळाची गरज आहे. पर्यावरणाचे रक्षण करणे हा देखील निसर्गाप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्याचाच एक भाग आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Nepal Flood : ‘फोनचे शेवटचे लोकेशन हीच शेवटची आशा…’; नेपाळमधील महापुरांनंतर बेपत्ता झालेल्या प्रियजनांचा ‘असा’ घेतला जातोय शोध

दैनंदिन जीवनात कृतज्ञता कशी अंगीकारावी?

जागतिक कृतज्ञता दिन हा केवळ एका दिवसापुरता मर्यादित न ठेवता ती एक जीवनशैली बनवली पाहिजे. यासाठी खालील सोप्या गोष्टी करता येऊ शकतात:

1. डायरी लिहा (Gratitude Journaling): दररोज रात्री झोपण्यापूर्वी अशा ३ चांगल्या गोष्टी लिहून ठेवा ज्या आज तुमच्यासोबत घडल्या आहेत.
2. थँक्यू नोट किंवा संदेश: तुमच्या आयुष्यात मोलाचे योगदान देणाऱ्या कोणत्याही एका व्यक्तीला दररोज ‘थँक्यू’ मेसेज पाठवा.
3. स्वतःचे आभार माना: इतरांचे आभार मानताना स्वतःचे आभार मानायला विसरू नका. कठीण प्रसंगात स्वतःला सावरल्याबद्दल स्वतःचे कौतुक करा.

थोडक्यात सांगायचे तर, तक्रारी करत राहिल्याने आयुष्य कठीण बनते, तर मिळालेल्या गोष्टींबद्दल कृतज्ञ राहिल्याने जीवन सुंदर आणि समृद्ध होते. चला तर मग, या २१ सप्टेंबरला जागतिक कृतज्ञता दिनानिमित्त आपल्या सभोवतालच्या प्रत्येकाला धन्यवाद देऊन आनंदाचा गोडवा पसरवूया!