World Patient Safety Day: 17 सप्टेंबरलाच का साजरा होतो जागतिक रुग्ण सुरक्षा दिन? जाणून घ्या यामागील इतिहास

World Patient Safety Day : जागतिक रुग्ण सुरक्षा दिन दरवर्षी 17 सप्टेंबर रोजी साजरा केला जातो. आरोग्यसेवांमध्ये रुग्णांची सुरक्षितता सुनिश्चित करणे आणि उपचारादरम्यान होणाऱ्या चुका कमी करणे, हे या दिवसाचे उद्दिष्ट आहे.

• आरोग्यसेवेची सुरक्षितता मानके
• WHO चा ऐतिहासिक पुढाकार
• रुग्ण-केंद्रित सेवा व सहभाग

आरोग्य ही प्रत्येक मानवाची प्राथमिक गरज आहे; मात्र वैद्यकीय उपचारादरम्यान होणाऱ्या लहान-सहान चुका काही वेळा रुग्णाच्या जीवावर बेतू शकतात. उपचारातील या संभाव्य धोक्यांकडे जगभराचे लक्ष वेधण्यासाठी आणि वैद्यकीय सेवा अधिक सुरक्षित, पारदर्शक व प्रभावी बनवण्यासाठी दरवर्षी १७ सप्टेंबर रोजी ‘जागतिक रुग्ण सुरक्षा दिन’ (World Patient Safety Day) पाळला जातो. हा दिवस केवळ डॉक्टरांसाठीच नव्हे, तर रुग्ण आणि संपूर्ण समाजासाठी सुरक्षित आरोग्यसंस्कृती निर्माण करण्याची आठवण करून देणारा एक महत्त्वपूर्ण टप्पा आहे.

जागतिक आरोग्य संघटनेचा (WHO) पुढाकार आणि पार्श्वभूमी

आरोग्यसेवा क्षेत्रातील त्रुटींमुळे जगात दरवर्षी लाखो रुग्णांना अनावधानाने गंभीर समस्यांना सामोरे जावे लागते किंवा प्राणाला मुकावे लागते. ही टाळता येण्यासारखी हानी रोखण्याच्या उद्देशाने जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) मे २०१९ मध्ये भरलेल्या ७२ व्या जागतिक आरोग्य सभेदरम्यान १७ सप्टेंबर हा दिवस ‘जागतिक रुग्ण सुरक्षा दिन’ म्हणून अधिकृतपणे घोषित केला. तेव्हापासून हा दिवस जागतिक स्तरावर आरोग्य सेवांचे प्रमाणिकरण करण्यासाठी आणि ‘सर्वप्रथम रुग्णाची सुरक्षा’ हे तत्त्व रुजवण्यासाठी पाळला जातो.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Ganesh Chaturthi 2026 : गणपतीला बाप्पा आणि मोरिया का म्हटले जाते? जाणून घ्या यामागील 600 वर्षे जुनी रंजक कथा आणि इतिहास

रुग्णालये, वैद्यकीय संस्था आणि जनजागृती उपक्रम

१७ सप्टेंबर रोजी जगभरातील रुग्णालये, वैद्यकीय संशोधन संस्था, परिचारिका संघटना आणि विविध आरोग्य संस्थांमध्ये जनजागृती मोहिमांचा धडाका पाहायला मिळतो. या दिवशी विशेष कार्यशाळा, चर्चासत्रे आणि शैक्षणिक सत्रांचे आयोजन करून डॉक्टर, परिचारिका आणि वैद्यकीय कर्मचाऱ्यांना रुग्ण सुरक्षेच्या जागतिक निकषांचे पुनरुच्चार करून दिले जातात. औषधांच्या अचूक प्रमाणापासून ते शस्त्रक्रियेच्या सुरक्षेपर्यंत, तसेच संसर्ग नियंत्रणापासून ते योग्य निदानापर्यंत प्रत्येक टप्प्यावर सुरक्षा मानकांचे तंतोतंत पालन करण्याचे आवाहन कर्मचाऱ्यांना केले जाते.

रुग्ण आणि कुटुंबीयांचा सक्रिय सहभाग

आरोग्यसेवा सुरक्षित ठेवण्याची जबाबदारी केवळ वैद्यकीय कर्मचाऱ्यांवरच नसते, तर त्यात रुग्ण आणि त्यांच्या आप्तांचा सहभाग तितकाच महत्त्वाचा ठरतो. उपचारादरम्यान दिलेल्या औषधांची योग्य माहिती घेणे, ॲलर्जी किंवा पूर्वइतिहासाबद्दल डॉक्टरांना स्पष्ट सांगणे आणि शंका असल्यास प्रश्न विचारणे या गोष्टींमुळे उपचारातील अनेक धोके सहज टाळता येतात. म्हणूनच ‘जागतिक रुग्ण सुरक्षा दिन’ रुग्णांना स्वतःच्या आरोग्याविषयीच्या निर्णयांमध्ये सक्रिय भागीदार बनण्यासाठी प्रोत्साहित करतो.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Gondwana fingerprints: पृथ्वीच्या इतिहासातील सर्वात मोठा शोध; गोंडवाना या भारतीय उपखंडात सापडले 80 कोटी वर्षे जुने ठसे

सुरक्षित आरोग्यसेवा: निरोगी समाजाचा पाया

वैद्यकीय क्षेत्रात जेव्हा सुरक्षेला सर्वोच्च प्राधान्य दिले जाते, तेव्हाच दर्जेदार आणि विश्वासार्ह आरोग्यव्यवस्था उभारली जाऊ शकते. उपचारातील चुकांना शून्यावर आणणे, कर्मचाऱ्यांमध्ये सुसंवाद राखणे आणि रुग्णाचा हक्क अबाधित ठेवणे ही निरोगी समाजाची खरी ओळख आहे. हा दिवस आपल्याला संदेश देतो की, सुरक्षित आरोग्यसेवा ही प्रत्येक नागरिकाचा अधिकार आहे आणि तो जपणे ही संपूर्ण आरोग्य यंत्रणेची सामूहिक जबाबदारी आहे.