World TB Day 2026 : रॉबर्ट कोच यांची किमया! 24 मार्चलाच का साजरा होतो ‘वर्ल्ड टीबी डे’? जाणून घ्या यामागील रंजक इतिहास

World TB Day 2026 : जागतिक क्षयरोग दिन दरवर्षी २४ मार्च रोजी साजरा केला जातो. १८८२ मध्ये रॉबर्ट कोच यांनी क्षयरोगाच्या (टीबी) जिवाणूचा शोध लावला, त्या घटनेच्या स्मरणार्थ हा दिवस साजरा केला जातो.

• हो! आपण टीबी संपवू शकतो’
• नवे तंत्रज्ञान आणि लस
• मोफत उपचार आणि पोषण

World TB Day 2026 Theme : दरवर्षी २४ मार्च रोजी जगभरात ‘जागतिक क्षयरोग दिन’ (World TB Day) साजरा केला जातो. हा दिवस केवळ साजरा करण्यासाठी नसून, तो एका अशा लढाईची आठवण करून देतो जी मानवी आरोग्य वाचवण्यासाठी गेली कित्येक दशके सुरू आहे. १८८२ मध्ये याच दिवशी डॉ. रॉबर्ट कोच यांनी ‘मायकोबॅक्टेरियम ट्युबरक्युलोसिस’ या जिवाणूचा शोध लावला होता. आजही टीबी हा जगातील सर्वात घातक संसर्गजन्य रोगांपैकी एक आहे, परंतु वेळेत निदान आणि उपचार मिळाल्यास तो पूर्णपणे बरा होऊ शकतो.

यंदाची संकल्पना: ‘Yes! We Can End TB’

२०२६ सालासाठी जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) “Yes! We Can End TB” (हो! आपण टीबी संपवू शकतो) ही संकल्पना जाहीर केली आहे. या संकल्पनेतून एक सकारात्मक संदेश दिला जात आहे की, जर सरकारी प्रयत्न, लोकसहभाग आणि आधुनिक तंत्रज्ञान यांची सांगड घातली, तर टीबीचे निर्मूलन करणे शक्य आहे. भारताने तर जगाच्या पाच वर्षे आधीच, म्हणजे २०२५ पर्यंत ‘टीबी मुक्त भारत’ करण्याचे महत्त्वाकांक्षी लक्ष्य ठेवले आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : White House: अमेरिकेत शटडाउनने उडाली धांदल; ट्रम्प म्हटले, ‘इराणची डोकेदुखी संपल्यावर, देशातील ‘या’ शत्रूला ठेचणार’

टीबी म्हणजे नक्की काय? तो कसा पसरतो?

टीबी (Tuberculosis) हा प्रामुख्याने फुफ्फुसांचा आजार आहे, पण तो हाडे, मेंदू किंवा मूत्रपिंडालाही होऊ शकतो. हा आजार हवेतून पसरतो. जेव्हा एखादा संक्रमित रुग्ण खोकतो किंवा शिंकतो, तेव्हा त्याचे जिवाणू हवेत पसरतात आणि श्वासावाटे निरोगी व्यक्तीच्या शरीरात शिरतात.

• महत्त्वाची लक्षणे: २ आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ खोकला असणे, संध्याकाळी ताप येणे, वजन झपाट्याने कमी होणे, भूक न लागणे आणि थुंकीतून रक्त पडणे ही टीबीची प्राथमिक लक्षणे आहेत.

 

See more

Union Health Minister @JPNadda to Preside Over National Event on World TB Day 2026 💠World TB Day 2026 Theme ‘Yes! We Can End TB!’ Reflects Collective Resolve to End TB 💠Union Health Minister to Roll Out ‘TB Mukt Bharat Abhiyaan – 100 Days Campaign’ Along with TB Mukt Bharat… — PIB India (@PIB_India) March 23, 2026

credit – social media and Twitter

भारतातील ‘निक्षय’ क्रांती आणि सरकारी मदत

भारत सरकारने टीबी रुग्णांसाठी ‘निक्षय पोर्टल’ सुरू केले आहे. या अंतर्गत रुग्णाची नोंदणी होताच त्याला उपचाराच्या कालावधीत दरमहा ५०० ते १०০০ रुपये (निक्षय पोषण योजना) थेट बँक खात्यात दिले जातात. याशिवाय, सर्व सरकारी रुग्णालयांमध्ये ‘डॉट’ (DOTS) केंद्राद्वारे टीबीची औषधे आणि सर्व चाचण्या पूर्णपणे मोफत केल्या जातात. खासगी डॉक्टरांकडे उपचार घेणाऱ्या रुग्णांनीही आपली नोंदणी सरकारी पोर्टलवर करणे बंधनकारक आहे, जेणेकरून त्यांना या योजनांचा लाभ घेता येईल.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Mordechai Vanunu: इस्रायलची ‘न्यूक्लियर’ गुपितं जगाला विकणाऱ्या देशद्रोही वानुनूचा ‘मोसाद’ने ‘असा’ केला गेम; वाचा थरारक सत्य

प्रतिबंधात्मक उपाय आणि जनजागृती

टीबीपासून वाचण्यासाठी लहान मुलांना जन्मानंतर लगेच ‘बीजीसी’ (BCG) लस देणे अनिवार्य आहे. तसेच, टीबी रुग्णाने सार्वजनिक ठिकाणी थुंकू नये आणि खोकताना तोंडावर रुमाल ठेवावा. जर तुमच्या कुटुंबात कोणी रुग्ण असेल, तर घरातील इतर सदस्यांनीही प्रतिबंधात्मक तपासणी करून घेणे गरजेचे आहे. कुपोषण आणि अस्वच्छता हे टीबी वाढण्याचे मुख्य कारण असल्याने सकस आहार घेणे हा यावरील उत्तम उपाय आहे.

 सामाजिक जबाबदारी महत्त्वाची

टीबी हा केवळ आरोग्य विषयक प्रश्न नसून तो एक सामाजिक प्रश्न आहे. टीबी रुग्णाशी कोणताही भेदभाव न करता त्याला मानसिक आधार देणे आणि त्याचा उपचाराचा कोर्स पूर्ण होईल याकडे लक्ष देणे ही आपल्या सर्वांची जबाबदारी आहे. चला तर मग, या २४ मार्चला आपण सर्व मिळून ‘टीबी मुक्त भारत’ घडवण्याची शपथ घेऊया!