आता पाण्याविना सुकणार नाही शेती; पिकांसाठी हायड्रोजेल ठरणार संजीवनी

हवामानातील परिवर्तनाच्या कारणाने जर पाऊस झाला नाही व दुष्काळाची परिस्थिती निर्माण झाली तर शेतांमध्ये हायड्रोजेल टाकून पिके उगवता येऊ शकतात. हायड्रोजेलचा शोध नवीन नसला, तरी त्याचे परीक्षण मात्र पहिल्यांदा करण्यात आले आहे व ते यशस्वी झाले आहे. हायड्रोजेलने गव्हाच्या पिकांमध्ये 22% ने वाढ झाली असून गव्हाच्या उत्पादनात सुमारे 26% ने वृद्धी झाल्याचा दावा करण्यात आला आहे(Agriculture will not dry up without water; Hydrogel will be a lifeline for crops).

दिल्ली : हवामानातील परिवर्तनाच्या कारणाने जर पाऊस झाला नाही व दुष्काळाची परिस्थिती निर्माण झाली तर शेतांमध्ये हायड्रोजेल टाकून पिके उगवता येऊ शकतात. हायड्रोजेलचा शोध नवीन नसला, तरी त्याचे परीक्षण मात्र पहिल्यांदा करण्यात आले आहे व ते यशस्वी झाले आहे. हायड्रोजेलने गव्हाच्या पिकांमध्ये 22% ने वाढ झाली असून गव्हाच्या उत्पादनात सुमारे 26% ने वृद्धी झाल्याचा दावा करण्यात आला आहे(Agriculture will not dry up without water; Hydrogel will be a lifeline for crops).

असे केले परीक्षण

डेहराडून येथील इंडियन इन्स्टिट्युट ऑफ सॉइल अॅण्ड वॉटर कंजर्व्हेशनच्या संशोधकांनी रायपूर विकासखंडात हायड्रोजेलची प्रत्यक्ष परीक्षण केले आहे. हे परीक्षण नोव्हेंबर 2017 मध्ये रब्बी पिकांच्या दरम्यान करण्यात आले आहे. या भागात पाऊस पडण्याचे प्रमाण कमी आहे. एका समूहाने शेतात हायड्रोजेल टाकून गव्हाची शेती केली व दुसऱ्या शेतात हायड्रोजेलशिवाय गव्हाची पेरणी करण्यात आली. हायड्रोजेलच्या शेतांमध्ये प्रति हेक्टर पाच किलो हायड्रोजेल टाकण्यात आले.

शोध जुना, परीक्षण नवीन

हायड्रोजेल एक सिंथेटिक पोलिमर पदार्थ आहे ज्यात पाणी शोषून घेण्याची व सोडण्याची अनोखी क्षमता आहे. कृषी अनुसंधान परिषदेच्या संशोधनांनी अनेक वर्षांपूर्वी यास विकसित केले होते. पण त्याचा उपयोग व परीक्षण मात्र आता करण्यात आले आहे. त्रिशा रॉय, सुरेश कुमार व अन्य संशोधकांनी यावर काम केले आहे.

पिकांमध्ये 22% ने वाढ

मिळालेल्या एक अहवालानुसार, ज्या शेतांमध्ये हायड्रोजेलचा उपयोग करण्यात आला होता, तेथील पिकांमध्ये 22% ने वाढ नोंदविण्यात आली. त्याठिकाणी प्रत्येक चौरस मीटरमध्ये 210 रोपे होती. हायड्रोजेलचा उपयोग न केलेल्या शेतात फक्त 163 च रोपे उगवली. याचप्रकारे हायड्रोजेल टाकलेल्या शेतात उगवलेल्या कणसामध्ये गव्हाचे 66 दाणे होते, तर दुसऱ्या शेतातील कणसावर फक्त 45 दाणे होते.

400 पट पाणी शोषू शकतो

शेतात पाऊस किंवा सिंचनादरम्यान हायड्रोजेल आपल्या वजनापेक्षा 400 पट पाणी शोषून घेऊ शकतो व उन्हाळा आल्यावर ते पाणी पुन्हा सोडू शकतो. यामुळे मातीतील ओलावा टिकून राहतो. एकदा शेतात याचा वापर केल्यानंतर अनेक वर्षांपर्यंत हे आपले काम करते. हायड्रोजेलच्या वापराने प्रति हेक्टरमदये तीनवेळा सिंचनासाठी पाण्याची बचतदेखील होते.

[read_also content=”येथे लग्नानंतर नविन नवरा-नवरीच्या प्रायव्हेट पार्टची पूजा करतात; पूजेच्या नावावर होतात वधू-वरावर अत्याचार https://www.navarashtra.com/viral/here-after-the-wedding-the-newlyweds-worship-the-private-part-of-the-bride-the-bride-and-groom-are-tortured-in-the-name-of-worship-256616.html”]

[read_also content=”रशिया-युक्रेननंतर आता जपानमध्ये घडला गूड प्रकार; 1000 वर्षांपासून दगडात कैद असलेला राक्षस आला बाहेर https://www.navarashtra.com/latest-news/japans-killing-stone-cracked-nrvk-251491.html”]

[read_also content=”एकदम भयानक डिश! नाव ऐकून पण अंगावर काटा येईल; विंचू आणि सापाचे सूप https://www.navarashtra.com/viral/scorpion-and-snake-soup-famous-in-china-nrvk-241966.html”]

[read_also content=”भारतात सर्वात प्रथम ‘या’ गावावर पडतात पहिली सूर्यकिरणे! पहाटे 3 वाजता डोंगरावर सूर्य उगवतो; दुपारी चार वाजताच पडतो अंधार https://www.navarashtra.com/travel/travel/dong-valley-the-land-of-indias-first-sunlight-nrvk-248724.html”]

[read_also content=”हिंदू धर्मीय 33 कोटी देवतांना मानतात; पण हिंदूंना सर्वाधिक आवडणारा देव कोणता? कोणत्या देवावर आहे जास्त श्रद्धा? https://www.navarashtra.com/latest-news/hindus-worship-33-crore-deities-but-what-is-the-favorite-deity-of-hindus-which-god-do-you-have-more-faith-in-248711.html”]

[read_also content=”घरातील एक वास्तू दोष संपूर्ण कुटुंबाला बर्बाद करु शकतो; शेकडो वास्तू दोषांवर एकच जालीम उपाय https://www.navarashtra.com/latest-news/an-architectural-defect-in-a-home-can-ruin-an-entire-family-a-single-solution-to-hundreds-of-architectural-defects-nrvk-247553.html”]