मंगळवार, 11 ऑगस्ट 2026
फोटो सौजन्य AI
हिंद महासागर हा भारताच्या सुरक्षेच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा समुद्री प्रदेश आहे. भारताच्या व्यापाराचा मोठा हिस्सा याच समुद्री मार्गातून जातो. त्यामुळे या भागातील समुद्री सुरक्षा, जहाजांची सुरक्षित वाहतूक आणि महत्त्वाच्या समुद्री मार्गांवर लक्ष ठेवणे भारतासाठी अत्यावश्यक आहे.
याच पार्श्वभूमीवर मॉरिशस भारतासाठी महत्त्वाचा भागीदार मानला जातो. मॉरिशसचे भौगोलिक स्थान हिंद महासागराच्या दक्षिण-पश्चिम भागात असल्याने समुद्री हालचाली आणि सुरक्षेच्या दृष्टीने त्याचे रणनीतिक महत्त्व मोठे आहे.
PoK Protest : पाकिस्तानच्या स्वातंत्र्यदिनाला ‘काळा दिवस’;परदेशातील दूतावासांसमोर निदर्शनांचे आवाहन
हिंद महासागर क्षेत्रात चीनची नौदल उपस्थिती आणि विविध देशांसोबत वाढत असलेले संरक्षण व पायाभूत सुविधा संबंध भारतासाठी महत्त्वाचा सामरिक मुद्दा आहे. चीनकडून हिंद महासागरात नौदल तैनाती, समुद्री मार्गांवरील उपस्थिती आणि आफ्रिकेच्या पूर्व किनाऱ्यावरील वाढता प्रभाव याकडे भारताचे बारकाईने लक्ष आहे.
मात्र, कृष्णा स्वामीनाथन यांचा मॉरिशस दौरा केवळ चीनला प्रत्युत्तर देण्यासाठी आहे, असे अधिकृतपणे सांगण्यात आलेले नाही. या दौऱ्याचा मुख्य उद्देश भारत-मॉरिशस यांच्यातील समुद्री आणि संरक्षण सहकार्य अधिक मजबूत करणे हा आहे. मात्र व्यापक हिंद महासागर रणनीतीच्या दृष्टीने या दौऱ्याचे महत्त्व निश्चितच वाढते.
दौऱ्यात अॅडमिरल स्वामीनाथन मॉरिशसच्या वरिष्ठ राजकीय आणि सुरक्षा अधिकाऱ्यांशी चर्चा करणार आहेत. समुद्री सुरक्षा, संरक्षण सहकार्य, क्षमता वाढवणे आणि लष्करी सहकार्य या मुद्द्यांवर चर्चा होण्याची शक्यता आहे.
भारत यापूर्वीही मॉरिशससोबत समुद्री सुरक्षा क्षेत्रात सहकार्य करत आला आहे. भारतीय नौदलाची जहाजे मॉरिशसला भेट देतात तसेच प्रशिक्षण आणि क्षमता-वृद्धीमध्येही सहकार्य केले जाते.
यामुळे हा दौरा केवळ राजनैतिक भेट न राहता हिंद महासागरातील भारताच्या दीर्घकालीन समुद्री रणनीतीचा महत्त्वाचा भाग मानला जात आहे. मॉरिशससारख्या देशांसोबत संबंध मजबूत करून भारत या प्रदेशात सहकार्याचे जाळे अधिक व्यापक करण्याचा प्रयत्न करत आहे
