Iran-Israel War: होर्मुझ बंद करण्याचा इराणचा इशारा; तेलमार्गावर युद्धाचे सावट

इराण आणि इस्रायल आणि अमेरिका यांच्यातील वाढत्या संघर्षाने एक नवीन आणि अत्यंत धोकादायक वळण घेतले आहे. इराणच्या शक्तिशाली सैन्याने, रेव्होल्यूशनरी गार्ड्सने होर्मुझची सामुद्रधुनी पूर्णपणे बंद करण्याची घोषणा केली आहे.

Iran-Israel War: इराण आणि इस्रायल आणि अमेरिका यांच्यातील वाढत्या संघर्षाने एक नवीन आणि अत्यंत धोकादायक वळण घेतले आहे. इराणच्या शक्तिशाली सैन्याने, रेव्होल्यूशनरी गार्ड्सने होर्मुझची सामुद्रधुनी पूर्णपणे बंद करण्याची घोषणा केली आहे. खामेनी यांच्या मृत्युनंतरच्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर आलेल्या या धोक्यामुळे जागतिक बाजारपेठेत गोंधळ उडाला आहे. या मार्गावरून जाणाऱ्या जहाजांना ताबडतोब आग लावली जाईल असा स्पष्ट इशारा लष्कराने दिला आहे.

होर्मुझची सामुद्रधुनी ही जगातील ऊर्जा जीवनरेखा मानली जाते, कारण ती जागतिक तेलाचा पाचवा भाग वाहून नेते. हा अरुंद समुद्री मार्ग पर्शियन आखाताला ओमानच्या आखाताशी जोडतो आणि अरब देशांसाठी तेलाचा एक प्रमुख मार्ग आहे. जर हा मार्ग बंद झाला तर सौदी अरेबिया, कुवेत आणि इराकसारख्या देशांना होणारा तेलपुरवठा पूर्णपणे विस्कळीत होऊ शकतो.

तज्ञांचा असा विश्वास आहे की या जलमार्गावरील कोणत्याही लष्करी हालचालीमुळे मोठे जागतिक युद्ध होऊ शकते. इराण आणि ओमान या प्रदेशावर नियंत्रण ठेवतात आणि त्यातून व्यापारी जहाजांचा प्रवास आंतरराष्ट्रीय कायद्याच्या अधीन आहे. यापूर्वी फेब्रुवारीमध्ये लष्करी सरावांमुळे तेलाच्या किमतींमध्ये ६ टक्क्यांनी लक्षणीय वाढ झाली होती.

ब्रिगेडियर जनरल सरदार इब्राहिम जबरी यांनी स्पष्ट केले आहे की त्यांचे रक्षक आता या मार्गावर बारकाईने लक्ष ठेवतील. राज्य माध्यमांशी बोलताना त्यांनी सांगितले की, जो कोणी देश हा मार्ग ओलांडण्याचा प्रयत्न करेल त्याला त्याचे परिणाम भोगावे लागतील. १९८० च्या टँकर युद्धानंतर इराणने अधिकृतपणे अशा पूर्ण नाकेबंदीची घोषणा करण्याची ही पहिलीच वेळ आहे.

या निर्णयाचा चीनसह अनेक आशियाई देशांना होणाऱ्या तेल आणि वायू पुरवठ्यावर गंभीर परिणाम होईल. सौदी अरेबियाकडे काही पर्यायी पाइपलाइन असल्या तरी, त्या सर्व तेल निर्यात हाताळण्यासाठी पुरेशा नाहीत. ही परिस्थिती जागतिक अर्थव्यवस्थेसाठी घातक ठरू शकते, कारण इंधनाच्या तीव्र टंचाईचा धोका जास्त आहे.

इराणमध्ये, क्रांतिकारी रक्षक (IRGC) आता अधिक शक्तिशाली आणि सरकारपासून स्वतंत्र होत आहे. अमेरिका आणि इस्रायलमधील सुरू असलेल्या लष्करी संघर्षादरम्यान, ही संघटना स्वतःहून अनेक धोरणात्मक लष्करी निर्णय घेत आहे. संपूर्ण जग आता या जलमार्गावर लक्ष केंद्रित करत आहे, कारण त्यातून निघणारा धूर महायुद्धाच्या जवळ येण्याचे संकेत देतो.