फोटो सौजन्य - Social Media
आजच्या काळात दहावीनंतर करिअरच्या अनेक पारंपरिक पर्यायांकडे विद्यार्थ्यांचा कल असतो, जसे की अभियांत्रिकी, आयटी किंवा सरकारी नोकरी. मात्र ‘मर्चेंट नेव्ही’ हा एक वेगळा आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मोठ्या संधी देणारा करिअर पर्याय आहे. समुद्रमार्गे जगभर प्रवास करत काम करण्याची संधी या क्षेत्रात मिळते, त्यामुळे साहस आणि चांगले उत्पन्न या दोन्ही गोष्टी येथे अनुभवता येतात. मर्चेंट नेव्ही म्हणजे मालवाहू जहाजे, टँकर, कंटेनर जहाजे आणि प्रवासी जहाजे चालवणारे क्षेत्र. या जहाजांद्वारे एका देशातून दुसऱ्या देशात वस्तू आणि इंधनाची वाहतूक केली जाते. या क्षेत्रात काम करणाऱ्या व्यक्तींवर जहाजाचे संचालन, नेव्हिगेशन, इंजिन व्यवस्थापन आणि सुरक्षा यांची जबाबदारी असते. त्यामुळे हे क्षेत्र अत्यंत जबाबदारीचे आणि कौशल्यपूर्ण मानले जाते.
या क्षेत्रात करिअर करण्यासाठी काही विशिष्ट अभ्यासक्रम आवश्यक असतात. दहावीनंतर विद्यार्थी जीपी रेटिंग (General Purpose Rating) कोर्स करू शकतात, ज्यामध्ये डेक आणि इंजिन विभागाचे प्राथमिक प्रशिक्षण दिले जाते. हा कोर्स पूर्ण केल्यानंतर जहाजावर एंट्री-लेव्हल नोकरीची संधी मिळते. अधिकारी पदावर जाण्याची इच्छा असल्यास विद्यार्थ्यांनी बारावीत भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र आणि गणित (PCM) विषय घेणे आवश्यक आहे. त्यानंतर डिप्लोमा किंवा पदवी अभ्यासक्रम करून उच्च पदांवर काम करता येते.
पात्रता निकषांनुसार उमेदवाराने किमान दहावी किंवा बारावी उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे. गणित आणि विज्ञान विषय अनिवार्य असून वयमर्यादा साधारणपणे १७ ते २५ वर्षे असते. तसेच शारीरिक आणि वैद्यकीय तंदुरुस्ती अत्यंत महत्त्वाची असते, कारण समुद्रावर काम करताना विविध आव्हानांना सामोरे जावे लागते.
मर्चेंट नेव्हीमधील कामाचे स्वरूप पारंपरिक नोकरीपेक्षा वेगळे असते. येथे काम करारावर आधारित असते, जो काही महिन्यांसाठी असतो. जहाजावर शिफ्टनुसार काम केले जाते आणि दीर्घ काळ कुटुंबापासून दूर राहावे लागते. मात्र त्याबदल्यात चांगले वेतन, आंतरराष्ट्रीय अनुभव आणि करिअरमध्ये प्रगतीची मोठी संधी मिळते. एकूणच, मर्चेंट नेव्ही हे साहसी आणि आकर्षक करिअर क्षेत्र असून योग्य तयारी, शिस्त आणि कौशल्ये असल्यास या क्षेत्रात उज्ज्वल भविष्य घडवता येऊ शकते.
.png "Videos"){kind=small}
