kamath
Zerodha Co-Founder Nikhil Kamath Warns Startups: एका लहानशा पोस्टमुळे आणि एका छोट्याशा इमोजीमुळे स्टार्टअप जगतात मोठी खळबळ उडाली आहे. झिरोधाचे सह-संस्थापक निखिल कामथ यांनी एका अशा पोस्टवर आपली सहमती दर्शवली आहे, ज्यामध्ये कंपन्यांना सल्ला देण्यात आला आहे की जर निधी (फंड) गोळा करायचा असेल, तर तो आत्ताच गोळा करून घ्या, कारण आगामी वर्ष कठीण जाऊ शकते.
गुरुवारी रात्री ‘एक्स’ (X) या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर अरविंद नावाच्या युजरने ही पोस्ट शेअर केली होती. त्यांनी लिहिले होते की, ज्या स्टार्टअप्सना किंवा कंपन्यांना निधी गोळा करायचा आहे, त्यांनी अजिबात उशीर करू नये. त्यांच्या मते, हा काळ कदाचित सर्वात चांगला आहे. त्यांनी असा सल्ला दिला की, इतका निधी गोळा करावा जेणेकरून पुढील एक-दोन वर्षे आरामात निघून जातील. तसेच खर्चाबाबत सावध राहण्याची आणि उरलेले पैसे अशा ठिकाणी गुंतवण्याची सूचना केली, जिथून गरज पडल्यास ते तातडीने काढता येतील. या पोस्टची शेवटची ओळ सर्वात सूचक होती, ती म्हणजे- “पुढचा काळ वाईट असू शकतो.”
या पोस्टला प्रत्युत्तर देताना निखिल कामथ यांनी केवळ ‘100’ असा इमोजी पोस्ट केला. याचा अर्थ ते या मुद्द्याशी शंभर टक्के सहमत आहेत. त्यांनी जास्त काही लिहिले नाही, मात्र बाजारपेठेची जाण असणाऱ्यांसाठी हा इशारा समजायला पुरेसा होता. या पोस्टला दोन लाखांहून अधिक लोकांनी पाहिले असून सहा हजारांहून अधिक जणांनी पसंती दिली आहे. हे स्पष्ट आहे की अशी भीती अनेक लोकांच्या मनात आधीपासूनच होती.
आता जर आकडेवारीवर नजर टाकली, तर ट्रॅक्सनच्या (Tracxn) अहवालानुसार, २०२६ च्या पहिल्या नऊ महिन्यांत देशात ११३४ फंडिंग राउंड झाले. गेल्या वर्षी याच काळात ही संख्या १८३८ होती. म्हणजेच सौद्यांच्या संख्येत मोठी घट झाली आहे. परंतु, एकूण रक्कम कमी झालेली नाही, तर ती किंचित वाढून ९.७ अब्ज डॉलरवरून १०.३ अब्ज डॉलरवर पोहोचली आहे. याचा सरळ अर्थ असा की, सौदे कमी झाले असले तरी ते मोठे झाले आहेत.
याचा सर्वाधिक फायदा बेंगलुरुला झाला. क्रेडने (Cred) ५४ कोटी डॉलर, रॅपिडोने (Rapido) २४ कोटी डॉलर आणि सारवमने (Sarvam) २३.४ कोटी डॉलर उभारले. क्रेडिटबीने २२ कोटी डॉलर, उडानने १६ कोटी डॉलर आणि एमर्जेंटने १३ कोटी डॉलर गोळा केले. रायडरिव्हर, स्लाईस, नवी आणि पिक्सेल यांनीही किमान १०-१० कोटी डॉलरची रक्कम जमा केली.
मात्र, या चित्राची दुसरी बाजू थोडी कठीण आहे. कंपन्यांसाठी आता ‘युनिकॉर्न’चा दर्जा टिकवून ठेवणे सोपे राहिलेले नाही. गुंतवणूकदार कंपन्यांच्या मूल्यांकनाचे नव्याने मूल्यमापन करत आहेत. ट्रॅक्सनच्या मते, २०२४ पासून किमान दहा भारतीय स्टार्टअप्सचे मूल्यांकन घसरले असून ते युनिकॉर्नच्या यादीतून बाहेर झाले आहेत. एका अब्ज डॉलर किंवा त्याहून अधिक मूल्य असलेल्या खाजगी कंपनीला ‘युनिकॉर्न’ म्हटले जाते.
टाइम्स ऑफ इंडियाच्या रिपोर्टनुसार, २०२१ मधील अंधाधुंध फंडींगच्या दौऱ्यानंतर आता बाजार सावरत आहे. गुंतवणूकदार आता केवळ मोठी स्वप्ने पाहत नाहीत, तर नफा कुठे होणार आणि ग्रोथ टिकाऊ आहे का, हे विचारत आहेत. नफ्यावर भर देण्याचे प्रमाण वाढले आहे. याच दरम्यान कृत्रिम बुद्धिमत्तेने (AI) संपूर्ण खेळ बदलून टाकला आहे.
एआयच्या वाढत्या क्रेझमुळे परदेशी भांडवलाचा मोठा हिस्सा अमेरिकेकडे आकर्षित झाला आहे. भारतातही नवीन गुंतवणूक फंडाचा मोठा हिस्सा एआय कंपन्यांसाठी राखून ठेवला जात आहे. एक्सेलचा (Accel) ५५ कोटी डॉलरचा नवीन इंडिया फंड याचे उत्तम उदाहरण असून, हा फंड पुढील वर्षापासून गुंतवणूक सुरू करणार आहे आणि त्याचा मुख्य फोकस एआयवर असेल.
.png "Videos"){kind=small}
