सैनिक तयार व्हायला ५ वर्षे लागतात; ६ महिन्यांच्या प्रशिक्षणात युद्ध कसे लढायचे

आपल्या देशात तशी परिस्थिती नाही. ४ वर्षांपूर्वीपासून इथली मुलं सैन्यात भरती होण्याची तयारी करतात. कारण त्यांना माहीत आहे की, तुम्ही सैन्यात भरती झाले की संपूर्ण कुटुंब सुरक्षित होईल. पण आता कोणी ४ वर्षाच्या नोकरीसाठी प्रयत्न का करेल.

नवी दिल्ली – भारताच्या संरक्षण मंत्रालयाने २०१७ मध्ये सांगितले होते की आमच्या सैन्यात १२.६४ लाख, वायुसेनेमध्ये १.५५ लाख आणि नौदलात ८४ हजार सैनिक आहेत. सध्या सैन्यात भरती झालेल्या सैनिकांना ४२ आठवड्यांचे कठोर प्रशिक्षण दिले जाते. प्रत्यक्षात ५ ते ६ वर्षांच्या ड्युटीनंतर जवान युनिटचा भाग बनतात. त्यांना समजले की आता सैन्य हेच त्यांचे घर आहे, त्यामुळे त्यांची तळमळ आणि समर्पण खूप वरचे आहे.

लेफ्टनंट जनरल विनोद भाटिया (निवृत्त) म्हणतात, माझ्या मते, अग्निपथ योजना १.५२ लाख कोटी रुपयांचे पेन्शन बिल वाचवण्यासाठी आणली आहे. यामुळे आपल्या संरक्षणाची ताकद कमी होईल. ज्या जंगलात, पर्वतांमध्ये आणि उंचावर आपले जवान आता शत्रूंना झोडपून काढत आहेत, तिथे ४ वर्षांपासून भरती झालेले हे सैनिक कसे काम करू शकतील. नवीन मुले टेक्नो-फ्रेंडली असल्याचे सांगितले जात आहे, परंतु या ठिकाणी तंत्रज्ञानाची नव्हे तर उत्कटता आणि स्पेशलायझेशन आवश्यक आहे, जे संपूर्ण समर्पण आणि योग्य प्रशिक्षणातून येते.

सरकार भरतीचा आधार बदलत नाही. निकषांमध्येही बदल करण्यात आलेला नाही. फक्त सेवा अटी बदलल्या आहेत. म्हणजे लोक फक्त तेच येतील जे आत्तापर्यंत येत होते. फरक एवढाच असेल की आता आम्ही १७ वर्षे काम करत होतो आणि आता ४ वर्षे करू. २५% लोकांना पुढील १५ वर्षांसाठी अधिक नोकरीची संधी मिळेल पण 75% कोणाला काढून टाकले जाईल?

इस्त्रायल आणि अमेरिकेतही असेच होईल असे सांगितले जात आहे, पण इस्रायलची लोकसंख्या दिल्लीपेक्षा कमी आहे. जगण्याचा प्रश्न आहे. प्रत्येकाला सैन्यात भरती होणे अनिवार्य आहे. आणि अमेरिकेत तर परिस्थिती अशी आहे की रिक्रूटमेंट ऑफिसर घरोघरी जाऊन सैन्यात भरती होण्यास सांगतात, कारण तिथल्या लोकांना चैनीची सवय आहे.

आपल्या देशात तशी परिस्थिती नाही. ४ वर्षांपूर्वीपासून इथली मुलं सैन्यात भरती होण्याची तयारी करतात. कारण त्यांना माहीत आहे की, तुम्ही सैन्यात भरती झाले की संपूर्ण कुटुंब सुरक्षित होईल. पण आता कोणी ४ वर्षाच्या नोकरीसाठी प्रयत्न का करेल.

सैन्य नेहमीच तरुण असेल
दुसरीकडे, लेफ्टनंट जनरल सतीश दुआ (निवृत्त) म्हणतात की, सरकारची ही कसरत लष्कराला तरुण बनवण्यासाठी आहे. जवान जास्तीत जास्त २५ वर्षे सैन्यात राहतील. यामुळे सैन्य नेहमीच तरुण राहील. नवीन मुले तंत्रज्ञानाला अनुकूल आहेत. याचा फायदा होईल आणि सरकारचे पेन्शन, पगार खर्चही वाचेल. लष्करासाठी काही आव्हाने असतील, पण प्रशिक्षण कमी वेळेतही करता येईल, असे त्यांचे म्हणणे आहे. इतर देशांमध्ये सक्तीची भरती केली जाते, त्यामुळे जवानांना प्रेरणा मिळत नाही. आपल्या देशात एक फायदा आहे की आपल्याला प्रेरित जवान मिळतील.