UCC: उत्तराखंडनंतर गुजरातसाठी समान नागरी कायद्याचा ड्राफ्ट तयार करणाऱ्या कोण आहेत रंजना देसाई?

सुप्रीम कोर्टात न्यायाधीश म्हणून काम करत असताना, रंजना देसाई यांनी अनेक महत्त्वपूर्ण निर्णय दिले. त्यात काळा पैसा आणि नित्यानंदच्या पौरुष चाचणीसंबंधीचा निर्णय प्रमुख आहे.

गुजरात:  उत्तराखंड नंतर गुजरात सरकारने समान नागरी कायद्याचा ड्राफ्ट तयार करण्याची जबाबदारी रिटायर जस्टिस रंजना प्रकाश देसाई यांना दिली आहे. राज्याचे मुख्यमंत्री भूपेंद्र पटेल यांनी मसुदा तयार करण्यासाठी समितीची घोषणा केली आहे. देसाई यांच्यासोबत या समितीत चार अन्य सदस्यांचा समावेश करण्यात आला आहे. ही समिती 45 दिवसांत आपलीृा अहवाल सरकारला सादर करेल.

समान नागरी कायद्याचा ड्राफ्ट तयार करणारे गुजरात हे दुसरा राज्य आहे. महत्त्वाची बाब म्हणजे,  गुजरातनेही उत्तराखंडमध्ये नागरिक संहितेच्या अहवालासाठी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावणाऱ्या रिटायर जज रंजना देसाई यांच्यावर विश्वास ठेवला आहे.

Cabinet Meeting Decision News: टेमघर प्रकल्पाच्या गळती प्रतिबंधक उपाययोजना

रिटायर जज रंजना प्रकाश देसाई कोण आहेत?

रंजना देसाई यांचा जन्म १९४९ साली मुंबईत झाला. त्यांनी आपली प्राथमिक शिक्षण मुंबईतील एलफिंस्टन कॉलेजमध्ये घेतली. नंतर वकीलीची शिक्षण घेण्यासाठी त्यांनी सरकारी कॉलेजला प्रवेश घेतला. इंडियन एडवोकेट या पत्रिकेत लिहिलेल्या लेखात रंजना म्हणतात,  “मी वकील होण्याचा निर्णय घेतला, तेव्हा माझ्या वडिलांनी याचे विरोध केले.”

रंजना यांचे वडील एसजी सामंत हे मुंबईतील त्या काळातील प्रसिद्ध वकील होते. रंजना यांच्या मते, त्यांच्या वडिलांना इच्छाशक्ती होती की, त्यांची मुलगी इकॉनोमिक्सची शिक्षण घेऊन लंडन जाईल. रंजना यांच्यानुसार, त्यांच्या सासरकडीलही वकिलीच्या पॅटर्नबद्दल मतभेद होते.

१९९६ मध्ये रंजना यांना मुंबई उच्च न्यायालयात न्यायाधीश म्हणून नियुक्त करण्यात आले. उच्च न्यायालयात १५ वर्षे काम केल्यानंतर, २०११ मध्ये रंजना यांना सुप्रीम कोर्टात न्यायाधीश म्हणून नियुक्ती मिळाली. कॉलेजियमने त्यांच्या नावाची शिफारस केली होती. रंजना देशाच्या सर्वोच्च न्यायालयात केवळ ३ वर्षे न्यायाधीश म्हणून कार्यरत राहू शकल्या.

Phalodi Satta Bazar: पुन्हा CM होण्याचे केजरीवालांचे स्वप्न भंगणार? आप अन् भाजपला

रिटायर झाल्यानंतर रंजना यांनी अनेक आयोग आणि समित्यांचे नेतृत्व केले आहे, ज्यामध्ये परिसीमन आणि नागरिक संहिता आयोग प्रमुख आहेत. रंजना देसाई यांचा विवाह प्रकाश देसाई यांच्याशी झाला आहे.

35 रुपये मिळाली होती पहिली फीस

रंजना देसाई त्यांच्या लेखात म्हणतात, “वडिलांच्या विरोधानंतर मी आपल्या नातेवाईकांच्या चेंबरमध्ये काम करण्यास सुरुवात केली. येथे मला एक केस मिळाली. ज्याच्या कुटुंबातील एक व्यक्ती लांब काळासाठी तुरुंगात होता. तो जामीन मिळवण्यासाठी सतत तक्रार करत होता. त्याने मला केसाची जबाबदारी दिली.त्यांना या केससाठी ३५ रुपये मिळाले होते. सुरुवातीला हा केस निचली न्यायालयाने फेटाळला, त्यानंतर रंजना उच्च न्यायालयात गेल्या. तेथे रंजना यांच्या युक्तिवादावर न्यायाधीशांनी आरोपीला जमानत दिली. रंजना यांच्या करियरची ही पहिली मोठी विजय होती.

सुप्रीम कोर्टातील महत्त्वपूर्ण निर्णय

सुप्रीम कोर्टात न्यायाधीश म्हणून काम करत असताना, रंजना देसाई यांनी अनेक महत्त्वपूर्ण निर्णय दिले. त्यात काळा पैसा आणि नित्यानंदच्या पौरुष चाचणीसंबंधीचा निर्णय प्रमुख आहे. नित्यानंदने काळा पैसा संदर्भात केंद्र सरकारला फटकारले होते. त्या काळात या दोन्ही निर्णयांची खूप चर्चा झाली होती.

Uttar Pradesh Railway Accident : य़ुपीत दोन मालगाड्यांची टक्कर; दोन लोको पायलट

रंजना देसाई यांनी एक महत्त्वपूर्ण प्रकरणात सुनावणी करताना सांगितले होते की, गुंडा कायद्यानुसार कोणालाही १२ महिने एकाच ठिकाणी ठेवता येत नाही. रंजना यांनी एका अन्य निर्णयात म्हटले होते की, न्यायालयाला केव्हाही कोणत्याही साक्षीदाराला बोलावण्याचा हक्क आणि शक्ती आहे. देसाई त्या बेंचचा भाग होत्या, ज्याने मुंबई हल्ल्याच्या दोषी अजमल आमिर कसाबला ताबडतोब फाशी देण्याचा निर्णय दिला होता. देसाई ऐतिहासिक सहारा वर्सेस सेबी प्रकरणाच्या सुनावणीचा भाग देखील होत्या.