वंध्यत्व उपचारांसाठी मोठी सुविधा! प्रगत प्रजनन उपचारांची उपलब्धता होणार अधिक सक्षम, जाणून घ्या सविस्तर
Infertility: बिरला फर्टिलिटी अँड आयव्हीएफ क्लिनिकमध्ये गुंतागुंतीच्या प्रजनन समस्या, उशिराने गर्भधारणा आणि वयानुसार येणाऱ्या प्रजनन आव्हानांसाठी उपचार घेणाऱ्या रुग्णांची संख्या वाढताना दिसत आहे. मागील उपचार प्रयत्न किंवा आयव्हीएफ अपयशानंतर दुसरा सल्ला हवे असलेल्या जोडप्यांनाही येथे सेवा दिल्या जातात.(फोटो सौजन्य – istock)
गेल्या काही वर्षांत केंद्राने पुरुष आणि स्त्री दोन्ही प्रकारच्या वंध्यत्वाच्या अनेक प्रकरणांवर उपचार केले आहेत. यामध्ये कमी ओव्हरियन रिझर्व्ह, कमी एएमएच, पीएमओएस (पूर्वी पीसीओएस म्हणून ओळखले जाणारे), ट्यूबल-फॅक्टर इन्फर्टिलिटी, एन्डोमेट्रिओसिस, फायब्रॉइड्स, ट्यूबरक्युलोसिस आणि पेल्विक इन्फ्लेमेटरी डिसीज सारखे संसर्ग, स्पष्टीकरण न मिळणारे वंध्यत्व आणि प्रगत मातृत्व वयाचा समावेश आहे. अझूओस्पर्मिया आणि कमी स्पर्म पॅरामीटर्ससह पुरुष-घटक वंध्यत्व देखील केंद्राच्या क्लिनिकल प्रॅक्टिसचा महत्त्वाचा भाग आहे.
एका अलीकडील प्रकरणात ४३ वर्षीय महिलेचा समावेश होता, जिच्याकडे १३ वर्षांचा प्राथमिक वंध्यत्वाचा इतिहास, प्रगत मातृत्व वय, हायपोथायरॉइडिझम आणि क्रोनिक थ्रॉम्बोसायटोपेनिया होते. तिच्या मागील आयव्हीएफ सायकलला दुसऱ्या केंद्रावर रद्द करावे लागले होते, कारण तिचे प्लेटलेट काउंट ५०,०००/युएल पर्यंत खाली आले होते; हे प्रजनन उपचार सुरक्षितपणे पुढे नेण्यातील क्लिनिकल आव्हाने दर्शवते. तिच्या पतीलाही ॲस्थेनोटेराटोझूओस्पर्मिया (कमी स्पर्म मोटिलिटी आणि असामान्य मॉर्फॉलॉजी) निदान झाले होते, ज्याचा डीएनए फ्रॅगमेंटेशन इंडेक्स १८% होता.
वंध्यत्वाच्या घटकांमुळे उपचारांसाठी फर्टिलिटी स्पेशालिस्ट, एम्ब्रियोलॉजिस्ट आणि हिमॅटोलॉजिस्ट यांच्यात जवळचे समन्वय आवश्यक होते. रुग्णिच्या प्लेटलेट पातळीचे व्यवस्थापन करतानाच ओव्हरियन स्टिम्युलेशन आणि एग रेट्रीव्हल पुढे नेण्यासाठी वैयक्तिकृत आयव्हीएफ धोरण तयार करण्यात आले. पंधरा परिपक्व अंडी रेट्रीव्ह करण्यात आली, अनेक उच्च-गुणवत्तेचे ब्लास्टोसिस्ट विकसित करून क्रायोप्रिझर्व्ह करण्यात आले आणि मायक्रोफ्लुइडिक्स-निवडलेल्या स्पर्मचा वापर करून आयसीएसआय करण्यात आले. त्यानंतर डिसेंबर २०२५ मध्ये फ्रोजन एम्ब्रियो ट्रान्सफर करण्यात आला. ट्रान्सफरनंतर रुग्णिने सकारात्मक गर्भधारणा नोंदवली आणि प्रकरण जुळ्या गर्भधारणेपर्यंत पोहोचले. पाच महिन्यांच्या गर्भारपणात दोन्ही भ्रूणे योग्यरित्या विकसित होत होती, तर रुग्णिचे प्लेटलेट काउंट जवळून प्रसूतिपूर्व निगराणीखाली स्थिर राहिले.
बिरला फर्टिलिटी अँड आयव्हीएफने नागपूर आणि आजूबाजूच्या प्रदेशातील जोडप्यांना विशेष प्रजनन सेवा पुरवत दोन वर्षे पूर्ण केली आहेत. त्‍या अनुषंगाने बोलताना डॉ. प्रमोद मधुकर येरणे, कन्सल्टंट आणि सेंटर हेड, बिरला फर्टिलिटी अँड आयव्हीएफ, म्हणाले,“आमच्याकडे अनेक प्रजनन घटकांसह येणाऱ्या जोडप्यांची संख्या वाढताना दिसत आहे. ते ओव्हरियन रिझर्व्ह, वय, पुरुष-घटक वंध्यत्व, मागील उपचार अपयशे किंवा अंतर्गत वैद्यकीय स्थितीशी संबंधित असू शकतात. काही प्रकरणांसाठी केवळ मानक उपचार मार्ग पुरेसा नसतो आणि विविध विशेषतांमध्ये काळजीपूर्वक समन्वयाची गरज असते. आमचा दृष्टिकोन असा आहे की प्रथम जोडप्यावर परिणाम करणाऱ्या वैयक्तिक घटकांचे आकलन करणे, संबंधित जोखमींचे मूल्यांकन करणे आणि त्यानंतर क्लिनिकली योग्य आणि वैयक्तिकृत असलेली उपचार योजना तयार करणे. गुंतागुंतीच्या प्रकरणांमध्ये, काळजीपूर्वक तयारी आणि निगराणीमुळे रुग्णाच्या सुरक्षिततेला प्रत्येक निर्णयाच्या केंद्रस्थानी ठेवत उपचार पुढे नेणे शक्य होते.”
डॉ. येरणे यांना प्रजनन वैद्यक आणि किमान आक्रमक स्त्रीरोग शस्त्रक्रियेमध्ये १३ वर्षांहून अधिकचा अनुभव आहे. पुनरावृत्ती होणारे आयव्हीएफ अपयश, वारंवार गर्भपात, फायब्रॉइड्स, एन्डोमेट्रिओसिस आणि जन्मजात गर्भाशयाच्या असामान्यतांसह गुंतागुंतीच्या प्रजनन प्रकरणांमध्ये त्यांचा अनुभव आहे. त्यांच्या क्लिनिकल अनुभवात १,२०० हून अधिक आयव्हीएफ सायकल्स, ६,००० हून अधिक लॅपरोस्कोपिक प्रक्रिया आणि ५,००० हून अधिक हिस्टेरोस्कोपिक प्रक्रियांचा समावेश आहे.
जोडप्याच्या स्वतःच्या अंडी आणि स्पर्मचा वापर करून केलेला आयव्हीएफ हा नागपूर केंद्रावर सर्वाधिक निवडला जाणारा उपचार आहे. केंद्र व्यक्ती आणि जोडप्यांसाठी संपूर्ण प्रजनन मूल्यांकन आणि वैयक्तिकृत उपचार योजना देखील प्रदान करते; यामध्ये अंतर्गत कारण, क्लिनिकल इतिहास आणि प्रजनन ध्येयांनुसार काळजी रूपांतरित केली जाते.
महाराष्ट्र आणि आजूबाजूच्या प्रदेशांसाठी नागपूर हे महत्त्वाचे प्रजनन-सेवा केंद्र म्हणून उदयास आले आहे; जवळच्या शहरांमधून आणि जिल्ह्यांमधून रुग्ण विशेष प्रजनन सल्ला आणि उपचारांसाठी येथे येतात. जास्त जागरूकतेला पाठिंबा देण्यासाठी बिरला फर्टिलिटी अँड आयव्हीएफ नागपूर रुग्ण समुपदेशन, इनडोर आणि आउटडोर कॅम्प्स, सामुदायिक Outreach उपक्रम, डॉक्टरांशी संवाद आणि वंध्यत्व, लवकर सल्ला आणि उपलब्ध उपचार पर्यायांवर केंद्रित शैक्षणिक उपक्रम राबवते.
Ans: वंध्यत्वाच्या कारणानुसार औषधोपचार, IUI, IVF, ICSI आणि इतर सहाय्यक प्रजनन तंत्रांचा विचार केला जाऊ शकतो. योग्य उपचार डॉक्टरांच्या तपासणीनंतर ठरवले जातात.
Ans: IVF म्हणजे In Vitro Fertilisation. या प्रक्रियेत अंडाणू आणि शुक्राणूंचे फलन प्रयोगशाळेत केले जाते आणि तयार झालेला भ्रूण गर्भाशयात स्थानांतरित केला जातो.
Ans: IUIमध्ये तयार केलेले शुक्राणू गर्भाशयात सोडले जातात, तर IVFमध्ये अंडाणू आणि शुक्राणूंचे फलन प्रयोगशाळेत केले जाते. कोणती पद्धत योग्य आहे हे वंध्यत्वाच्या कारणावर अवलंबून असते.
.png "Videos"){kind=small}
