बुधवार, 21 ऑक्टोबर 2026
भाजप आणि आरएसएसमध्ये अंतर्गत धुसफूस?; जगदीप धनखड यांना व्यासपीठावर स्थान देण्यामागे नेमका उद्देश काय?
या अटकळींमागील सर्वात मोठे कारण म्हणजे या कार्यक्रमात माजी उपराष्ट्रपती जगदीप धनखर यांची पाहुणे म्हणून उपस्थिती होती. भाजपच्या वरिष्ठ नेत्यांसाठी धोका मानल्या जाणाऱ्या जयदीप धनखर यांना आरएसएस व्यासपीठ का देत आहे?
भाजपमध्ये कोणाचे वर्चस्व आहे. सरकारचे, पक्षाच्या संघटनेचे, की दोन्ही संघटनांमध्ये खोलवर रुजलेल्या आरएसएसच्या नेत्यांचे, असाही सवाल उपस्थित केला जात आहे. महत्त्वाची बाब म्हणजे भाजपमधील सुरेश सोनी यांची वाढती प्रमुख भूमिका आणि माजी उपराष्ट्रपती जगदीप धनखर यांचा आरएसएसच्या व्यासपीठावर समावेश झाल्यानंतर हा प्रश्न पुन्हा एकदा चर्चेंना उधाण आले आहे.
पण या दोन्ही घडामोडी एकमेकांशी जोडलेल्या आहेत का? भाजपमध्ये सुरेश सोनींचा वाढता प्रभाव राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाला अस्वस्थ करत आहे का? धनखर यांना मंचावर आमंत्रित करणे ही राजकीय संदेश देण्याची एक रणनीती होती का? या प्रश्नांची उत्तरे मिळवण्यासाठी, राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ आणि भाजप यांच्यातील दीर्घकालीन संबंध समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.
या प्रश्नाचा सर्वात महत्त्वाचा पैलू म्हणजे राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या सर्वोच्च नेतृत्वात असलेल्या सुरेश सोनींची भूमिका. ते भाजपच्या निर्णयांमध्ये पूर्वीपेक्षा अधिक सक्रिय आहेत का, की त्यांचा प्रभाव हा पूर्वीच्या संघटनात्मक संबंधांचा परिणाम आहे?
भाजपमध्ये राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाची पार्श्वभूमी असलेल्या नेत्यांची उपस्थिती नवीन नाही, परंतु राजकीय नियुक्त्या, संघटनात्मक बदल आणि नेत्यांमधील मध्यस्थीमध्ये एखाद्या व्यक्तीची भूमिका किती प्रमाणात असते, हा एक वेगळा प्रश्न आहे. मध्य प्रदेशातील राजकीय निर्णयांमध्ये सुरेश सोनींचा थेट हस्तक्षेप त्यांना अधिकाधिक वादग्रस्त बनवत आहे.
Maharashtra School Diwali Holidays 2026: शाळांच्या दिवाळी सुट्ट्या जाहीर! ‘या’ तारखेपर्यंत शाळा
सुरेश सोनींचे प्रमुख मोहन भागवत यांनी सुरेश सोनींना भाजपमध्ये हस्तक्षेप करणे थांबवण्यास वारंवार सांगितले आहे. आरएसएस आणि भाजप यांच्यात समन्वय साधण्याची जबाबदारी आता त्यांच्यावर राहिलेली नाही. असे असूनही, भाजपमधील अनेक मोठ्या निर्णयांमागे सुरेश सोनी हेच मुख्य प्रेरक शक्ती मानले जातात.
मध्य प्रदेशच्या मुख्यमंत्र्यांच्या निवडीपासून ते माजी गृहमंत्री नरोत्तम मिश्रा यांचे दतिया मतदारसंघातील तिकीट रद्द करण्यापर्यंत, अशा अनेक प्रकरणांमध्ये त्यांचे नाव घेतले गेले आहे. मध्य प्रदेश सरकारसाठी कठीण काळात त्यांना अनेकदा समन्वयक म्हणून पाहिले गेले आहे. चित्रकूट आणि रेवा येथील त्यांच्या अलीकडील सभांची चर्चा झाली.
आरएसएसच्या चिंतांबद्दल बोलायचे झाल्यास, दिल्ली न्यायालयाने सुरेश सोनी यांना अवाजवी महत्त्व दिल्यामुळे त्यांना अस्वस्थ वाटत आहे. भाजपचे दिल्ली न्यायालय आरएसएसला कमकुवत दाखवण्याचा प्रयत्न करत आहे का?
भाजप आणि आरएसएसमध्ये समन्वयाची एक व्यवस्था आहे. मग सुरेश सोनी यांच्या इच्छेनुसार निर्णय का घेतले जात आहेत? यामुळे भाजपच्या निर्णयांमध्ये आरएसएसच्या इतर नेत्यांची किती भूमिका असावी आणि संघटनेत प्रभावाचे संतुलन कसे राखावे, हा प्रश्न निर्माण होतो. मंत्री पियुष गोयल यांच्या निवासस्थानी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि सुरेश सोनी यांच्यात झालेल्या भेटीनंतर हा वाद अधिकच पेटला आहे.
भाजप आणि आरएसएस यांच्यात समन्वय साधण्याची जबाबदारी असतानाही सुरेश सोनी यांचा भाजपमधील अतिरिक्त हस्तक्षेप आरएसएसला आवडला नव्हता. त्यामुळे, त्यांना अचानक त्यांच्या पदावरून दूर करण्यात आले आणि गुपचूप अभ्यास रजेवर पाठवण्यात आले.
PMRDA Maval TP Scheme: …तरच ‘टीपी स्कीम’ रद्द करणार! पीएमआरडीए आयुक्तांची मावळच्या शेतकऱ्यांना
जगदीप धनखर यांनी २१ जुलै, २०२५ रोजी प्रकृतीच्या कारणास्तव उपराष्ट्रपती पदाचा राजीनामा दिला. त्यांच्या या अचानक राजीनाम्यामुळे अनेक राजकीय प्रश्न निर्माण झाले. याचे सर्वात प्रमुख कारण म्हणजे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि अमित शाह यांची नाराजी. याचे परिणाम धनखर यांनाही भोगावे लागले. पद सोडताना एका उपराष्ट्रपतीला मिळायला हवा तसा निरोप समारंभ त्यांना मिळाला नाही.
राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या (आरएसएस) शताब्दी वर्षानिमित्त होणाऱ्या विजयादशमी सोहळ्यासाठी धनखर यांना दिलेले आमंत्रण चर्चेचा विषय बनले. हा केवळ एका माजी उपराष्ट्रपतींचा सन्मान करण्याचा उपक्रम होता का? आरएसएसला आपली स्वतंत्र सार्वजनिक ओळख अधोरेखित करायची होती का? की यामागे एक व्यापक राजकीय संदेश होता, विशेषतः अशा वेळी जेव्हा भाजपमध्ये अंतर्गत संबंध बिघडले आहेत, अशीही चर्चा सुरू आहे.
आरएसएस धनखर यांचा वापर करून भाजपच्या शीर्षस्थ नेत्यांना कमजोर करण्याचा प्रयत्न करत आहे का? खरं तर, आरएसएस आणि भाजप यांच्यातील संबंधांमधील खरा प्रश्न हा कोणत्याही एका व्यक्तीच्या उपस्थिती किंवा अनुपस्थितीपेक्षा अधिक व्यापक आहे. प्रश्न हा आहे की, राजकीय निर्णयांमध्ये निवडून आलेले नेतृत्व, पक्षाची संघटना आणि आरएसएसची पार्श्वभूमी असलेले अनुभवी अधिकारी यांच्यात सत्तेचा समतोल कसा राखायचा.
Ans: सुरेश सोनी हे आरएसएसचे वरिष्ठ नेते असून भाजप आणि संघ यांच्यातील समन्वयामध्ये व मध्य प्रदेशसह अनेक राज्यांतील राजकीय निर्णयांमध्ये त्यांची महत्त्वाची भूमिका राहिली आहे.
Ans: या घडामोडींमुळे भाजप संघटना आणि केंद्रीय नेतृत्व यांच्यातील निर्णयांवर संघाची वैचारिक पकड आणि 'Big Brother' ची भूमिका कायम असल्याचे स्पष्ट होते
