मंगळवार, 10 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
छठ पूजा हा भारतातील सूर्यदेव आणि छठीमैया यांना समर्पित असलेल्या सणांपैकी एक सण आहे. दरवर्षी, भाविक चार दिवसांचा कठोर विधी पाळतात ज्याची सुरुवात न्हाय खयाने होते. हा विधी अर्पण आणि उपवासाने सुरू राहतो आणि उगवत्या आणि मावळत्या सूर्याला अर्पण करून संपतो. यावर्षी छठ पूजेची सुरुवात 25 ऑक्टोबरपासून झाली आहे. ही पूजा चार दिवस चालते. यामध्ये उपवास, स्नान आणि जल अर्पण करणे यांसारख्या विधींचे पालन केले जाते. असे मानले जाते की ही पूजा मन आणि शरीर शुद्ध करते आणि भक्तांना आनंद, समृद्धी आणि आरोग्य प्रदान करते. जाणून घ्या छट पूजेच्या सणांमागील इतिहास
रामायणानुसार, छठपूजेची सुरुवात त्रेतायुगापासून झाली. असे म्हटले जाते की, भगवान राम आणि सीता 14 वर्षांच्या वनवासातून परतल्यानंतर रावणाच्या वधाच्या पापाचे प्रायश्चित्त करण्यासाठी येथे आले होते. यानंतर मुगदल ऋषींनी तिला शुद्धीकरणासाठी सूर्यदेवाची पूजा करण्याचा सल्ला दिला. या मार्गदर्शनाचे पालन करून सीतेने बिहारमधील मुंगेर येथे गंगेच्या काठावर सहा दिवस सूर्यपूजा केली. आजही मुंगेर येथे सीता चरण मंदिरात सीतेचे पायांचे ठसे जतन करून ठेवण्यात आले आहेत.
एका कथेनुसार, छठपूजेचा उगम महाभारत काळाशी जोडला गेला आहे. समजुतीनुसार, ज्यावेळी पांडवांनी त्यांचे राज्य गमावले त्यावेळी द्रौपदीने सूर्याची पूजा केली होती आणि तिच्या समस्यांचे निराकरण करण्यासाठी प्रार्थना देखील केली होती. त्याचप्रमाणे सूर्यपुत्र कर्ण, जो दररोज सूर्यदेवाला अर्घ्य अर्पण करत असे, त्याला छठ पूजेचे संस्थापक मानले जाते.
दुसऱ्या कथेनुसार, महाभारतामध्ये सूर्यदेवाच्या आशीर्वादामुळे कुंतीने कर्णाची गर्भधारणा केली. सूर्यदेवाच्या कृपेने कुंतीने लग्नापूर्वी कर्णाला जन्म दिला. दरम्यान, समाजाच्या भीतीमुळे तिला त्याचा त्याग करावा लागला. या घटनेनंतर अनेक वर्षांनी, जेव्हा कर्ण एक महान योद्धा बनला, तेव्हा त्याने त्याचे वडील सूर्यदेव यांची पूजा करण्यासाठी छठ पूजा केली. कर्ण आणि कुंतीच्या पुनर्मिलनात छठपूजेची भूमिका महाभारत युद्धादरम्यान, कुंती आणि कर्ण यांचे पुनर्मिलन झाले, ज्यामध्ये कुंतीने कर्णाला तिचे सत्य सांगितले. यानंतर कर्णाने कुंतीच्या भावनांचा आदर केला आणि सूर्यदेवाला प्रसन्न करण्यासाठी छठ पूजा केली.
कलियुगातही छट पूजा भरभराटीला येत राहिली. एका कथेनुसार, बिहारमधील देव नावाच्या ठिकाणी एका माणसाला कुष्ठरोग झाला होता. त्याने छट पूजाचे विधी श्रद्धापूर्वक केले आणि त्याला आराम मिळाला. पौराणिक मान्यतेनुसार, बिहारमधील मुंगेर जिल्हा छठ पूजेचे जन्मस्थान होते, जिथे देवी सीतेने प्रथम छठ पूजेचे विधी केले होते.
त्रेता युगात याची उत्पत्ती झाली असे मानले जाते. त्यानुसार, छठ पूजा रामायण काळाइतकीच जुनी आहे. दरम्यान, महाभारत आणि कलियुगासह वेगवेगळ्या कालखंडातील असंख्य कथांमुळे त्याचे अचूक वर्षे निश्चित करणे कठीण आहे.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
