मंगळवार, 10 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया
भगवान श्रीकृष्ण यांचा जन्म मथुरेत इसवी सन 3112 मध्ये झाला होता. त्यांचे बालपण वृंदावन, बरसाना, नांदगाव, गोकुळ, द्वारका इत्यादी ठिकाणी गेले. असे म्हणतात की महाभारत युद्धानंतर श्रीकृष्णाने द्वारकेवर ३६ वर्षे राज्य केले, त्यानंतर त्यांनी देह सोडला. त्यावेळी त्यांचे वय 125 वर्षे होते. आज श्रीकृष्ण जन्माष्टमी व्रत आहे. जन्माष्टमी हा सण भगवान श्रीकृष्णाचा जन्मदिवस म्हणून साजरा केला जातो. आज कान्हाच्या पूजेच्या वेळी छप्पन भोगही दिला जातो. या दिवशी भगवान श्रीकृष्णाची पूजा करून ५६ भोग अर्पण करून उपवास सोडला जातो.
भगवान श्रीकृष्णाला 56 नैवेद्य अर्पण करण्यामागील पौराणिक कथा
भगवान श्रीकृष्णाला 56 नैवेद्य अर्पण करण्यामागे अनेक पौराणिक कथा आहेत. पहिल्या कथेनुसार, जन्माष्टमीच्या दिवशी श्रीकृष्णाला 56 नैवेद्य दिले जातात. पण छप्पन भोग का दिला जातो हे फार कमी लोकांना माहीत असेल. भगवान श्रीकृष्णाला छप्पन नैवेद्य अर्पण करण्यामागे एक प्रसिद्ध कथा आहे.
गोपींनी 56 प्रकारचे अन्न देण्याचे व्रत केले होते.
धार्मिक आख्यायिकेनुसार, गोपींनी भगवान श्रीकृष्णाच्या प्राप्तीसाठी यमुनेमध्ये एक महिना ब्रह्म मुहूर्त स्नान केले. सर्व गोपींना कृष्णाला आपला वर म्हणून पाहायचे होते. अशा स्थितीत गोपींनी स्नान करून कृष्णाला आपला वर म्हणून पाहण्यासाठी माता कात्यायनीकडून नवस घेतला. त्या बदल्यात गोपींकडून उद्दापनात कात्यायनी मातेला ५६ प्रकारचे भोजन देण्याचे व्रत घेण्यात आले.
फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया
भगवान श्रीकृष्णाला 56 पदार्थ कधी खायला दिले गेले?
यानंतर भगवान श्रीकृष्णाला छप्पन भोग देऊ लागले. दुसऱ्या कथेनुसार, ब्रजच्या लोकांना इंद्रदेवाच्या कोपापासून वाचवण्यासाठी भगवान श्रीकृष्णांनी गोवर्धन पर्वत उचलला तेव्हा त्यांना सलग सात दिवस उपाशी राहावे लागले. यानंतर त्यांना सात दिवस आठ तासानुसार ५६ डिशेस देण्यात आल्या.
भगवान श्रीकृष्णाला ५६ नैवेद्य अर्पण करण्याची परंपरा आहे
या घटनेनंतर श्रीकृष्णाला 56 नैवेद्य अर्पण करण्याची परंपरा सुरू झाल्याचे मानले जाते. जन्माष्टमीच्या दिवशी तुम्ही भगवान श्रीकृष्णाला 56 नैवेद्य देखील देऊ शकता. छप्पन भोग अर्पण केल्याने भगवान श्रीकृष्ण प्रसन्न होतात आणि यामुळे तुमच्या सर्व मनोकामना पूर्ण होतात.
छप्पन प्रकारचे आहार
तांदूळ, डाळी, चटणी, करी, दही, भाजीपाला, शिखरन, शरबत, बाटी, मुरब्बा, शर्करा, बडा, मठरी, फेणी, पुरी, खजला, घेवर, मालपुआ, साग, आधानळ लोणचे, मोठ, खीर, दही, गाय. तूप, लोणी, छोला, जिलेबी, मेसू,
फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया
56 भोग: छप्पन आहार
रसगुल्ला, पगी हुई, महारैता, थुली, लोंगपुरी, खुर्मा, दलिया, परिका, बडीशेप, बिलसरू, लाडू, मलई, रबडी, पापड, सीरा), लस्सी, सुवत, मोहन, सुपारी, वेलची, फळे, तांबूळ, मोहन भोग, मीठ, तुरट, गोड, आंबट, कडू आणि आम्लयुक्त.
