Support Torture Victims: २६ जूनला का साजरा केला जातो ‘छळाविरुद्धचा आंतरराष्ट्रीय दिवस’? जाणून घ्या इतिहास आणि महत्त्व

Stop Torture : संयुक्त राष्ट्रांनी घोषित केलेला 'छळाच्या बळींच्या समर्थनार्थ आंतरराष्ट्रीय दिवस' दरवर्षी २६ जून रोजी साजरा केला जातो. जगभरातील छळ आणि अमानवीय वागणुकीच्या बळींच्या हक्कांचे संरक्षण करणे आणि त्यांच्या पुनर्वसनासाठी जागरूकता निर्माण करणे हा याचा उद्देश आहे.

• जागतिक मानवाधिकार दिवस
• ऐतिहासिक महत्त्व
• पुनर्वसन आणि न्याय

International Day in Support of Victims of Torture 2026 : मानवी सभ्यता कितीही प्रगत झाली असली, तरी जगाच्या पाठीवर आजही अनेक ठिकाणी छळ आणि अमानवीय वागणुकीच्या घटना घडताना दिसतात. कोणत्याही व्यक्तीला दिली जाणारी शारीरिक किंवा मानसिक यातना ही केवळ त्याच्या शरीरालाच नव्हे, तर त्याच्या मनाला आणि आत्म्यालाही खोलवर मानसिक आघात (Mental Trauma) पोहोचवते. याच गंभीर समस्येकडे जगाचे लक्ष वेधण्यासाठी आणि छळाला बळी पडलेल्या निष्पाप लोकांच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे राहण्यासाठी दरवर्षी २६ जून रोजी जगभरात ‘छळाच्या बळींच्या समर्थनार्थ आंतरराष्ट्रीय दिवस’ (International Day in Support of Victims of Torture) पाळला जातो. हा दिवस आपल्याला आठवण करून देतो की, प्रत्येक व्यक्तीला सन्मानाने, सुरक्षिततेने आणि आदराने जगण्याचा जन्मसिद्ध हक्क आहे.

या जागतिक दिनामागे एक अत्यंत महत्त्वाची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी आहे. २६ जून १९८७ रोजी ‘छळाविरुद्ध आणि इतर क्रूर, अमानुष किंवा अपमानास्पद वागणूक किंवा शिक्षेविरुद्धचा संयुक्त राष्ट्रांचा करार’ (UNCAT) अधिकृतपणे अंमलात आला होता. या कराराचा मुख्य हेतू जगभरातून कोणत्याही प्रकारच्या छळवणुकीचे समूळ उच्चाटन करणे हा होता. त्यानंतर, १९९७ मध्ये संयुक्त राष्ट्रांच्या महासभेने (UN General Assembly) अधिकृत ठराव मंजूर करून दरवर्षी २६ जून हा दिवस छळ सहन केलेल्या पीडितांच्या हक्कांचे संरक्षण करण्यासाठी आणि त्यांच्या पुनर्वसनासाठी जागरूकता निर्माण करण्यासाठी समर्पित केला.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Venezuela Earthquake ‘रिंग ऑफ फायर’चा थरार की आणखी काही? समुद्राच्या पोटातील ‘त्या’ दोन प्लेट्सनी वाढवली जगाची धडधड

शारीरिक आणि मानसिक आघातातून पुनर्वसनाची गरज

तज्ञांच्या मते, छळाचे स्वरूप केवळ शारीरिक जखमांपुरते मर्यादित नसते. एखाद्या व्यक्तीवर जेव्हा अनन्वित अत्याचार किंवा अन्याय केला जातो, तेव्हा त्याचा त्याच्या मानसिक आरोग्यावर दीर्घकालीन परिणाम होतो. अनेक पीडित व्यक्तींना ‘पोस्ट-ट्रॉमॅटिक स्ट्रेस डिसऑर्डर’ (PTSD), नैराश्य आणि तीव्र भीतीचा सामना करावा लागतो. या परिस्थितीमधून त्यांना बाहेर काढणे ही केवळ त्यांच्या कुटुंबाचीच नाही, तर संपूर्ण समाजाची जबाबदारी असते. छळाच्या बळींना केवळ सहानुभूती नको असते, तर त्यांना हक्काची कायदेशीर मदत, वैद्यकीय उपचार आणि समाजात मानाचे स्थान मिळणे गरजेचे असते.

याच उद्देशाने २६ जून रोजी जगभरातील विविध देशांमध्ये अनेक महत्त्वाचे उपक्रम राबवले जातात. मानवाधिकार संघटना, स्वयंसेवी संस्था (NGOs) आणि कायदेशीर सल्लागार या दिवशी एकत्र येतात. विविध शहरांमध्ये परिसंवाद, कायदेशीर मदत शिबिरे, चर्चासत्रे आणि मानवाधिकार मोहिमांचे आयोजन केले जाते. या कार्यक्रमांच्या माध्यमातून सर्वसामान्य नागरिकांना त्यांच्या मूलभूत अधिकारांची जाणीव करून दिली जाते आणि कायद्याचे रक्षण कसे करावे, याचे मार्गदर्शन केले जाते.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Russia Nuclear: ‘अण्वस्त्रेच जगाला तिसऱ्या महायुद्धापासून वाचवू शकतात!’ रशियाचे खळबळजनक विधान; ‘न्यू स्टार्ट’ करार संपल्याने तणाव

सन्मानाने जगण्याचा अधिकार आणि जागतिक एकता

हा आंतरराष्ट्रीय दिवस आपल्याला एक अतिशय स्पष्ट आणि कठोर संदेश देतो  कोणत्याही परिस्थितीत, कोणत्याही देशात किंवा कोणत्याही कारणासाठी मानवी छळ हा पूर्णपणे अस्वीकार्य आहे. युद्ध, अंतर्गत सुरक्षा किंवा आणीबाणी यांसारख्या कठीण परिस्थितीतही कोणावरही अमानुष अत्याचार करण्याचा अधिकार कोणालाही नाही. २६ जून हा केवळ एक विशेष दिवस नाही, तर ती एक जागतिक चळवळ आहे, जी पीडितांना असा विश्वास देते की ते या लढ्यात एकटे नाहीत. जेव्हा संपूर्ण जग या अमानवीय कृत्याविरुद्ध एकत्र उभे राहते, तेव्हाच एका खऱ्या अर्थाने सुरक्षित आणि संवेदनशील समाजाची निर्मिती होऊ शकते.