
International Men's Day 2026 Date and Theme 19 November International Men's Day Significance
आपल्या समाजात नेहमीच असे मानले जाते की पुरुष म्हणजे खंबीर, कणखर आणि कोणत्याही संकटात न डगमगणारा आधारस्तंभ. लहानपणापासूनच मुलांच्या मनावर हे बिंबवले जाते की “मुले रडत नसतात” किंवा “तुलाच संपूर्ण घराची जबाबदारी पेलायची आहे.” या अपेक्षांच्या ओझ्याखाली अनेकदा पुरुष आपल्या मनातील दुःख, भीती आणि मानसिक ताण कोणाशीही शेअर न करता आयुष्यभर आपल्या आतच दडवून ठेवतात. अशाच कणखर पण आतून हळव्या असणाऱ्या पुरुषांच्या भावना समजून घेण्यासाठी आणि समाजातील त्यांच्या सकारात्मक योगदानाचा सन्मान करण्यासाठी दरवर्षी १९ नोव्हेंबर रोजी जगभरात ‘आंतरराष्ट्रीय पुरुष दिन’ (International Men’s Day) मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो.
आंतरराष्ट्रीय पुरुष दिनाची सुरुवात १९९९ मध्ये त्रिनिदाद आणि टोबॅगो येथील वेस्ट इंडिज विद्यापीठाचे प्राध्यापक डॉ. जेरोम तिलकसिंह (Dr. Jerome Teelucksingh) यांनी केली होती. त्यांनी १९ नोव्हेंबर हा दिवस निवडण्यामागे एक अत्यंत भावनिक कारण होते, कारण हा त्यांच्या वडिलांचा वाढदिवस होता, ज्यांनी त्यांच्या आयुष्यात एक आदर्श पुरुष म्हणून मोलाची भूमिका बजावली होती. आज जगातील ८० हून अधिक देशांमध्ये हा दिवस साजरा केला जातो. विशेष म्हणजे, यंदाच्या २०२६ वर्षासाठी आंतरराष्ट्रीय पुरुष दिनाची अधिकृत थीम “द फ्युचर इज एव्हरीवन” (The Future Is Everyone – भविष्य सर्वांचे आहे) अशी ठेवण्यात आली आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Microsoft Outage: अमेरिकेत मायक्रोसॉफ्ट आणि ॲपलच्या सेवा का बंद पडल्या? ‘ती’ 3 प्रमुख कारणे आली समोर
आजच्या धावपळीच्या आणि स्पर्धेच्या युगात प्रत्येक व्यक्ती कोणत्या ना कोणत्या तणावाखाली जगत आहे. मात्र, पुरुषांच्या बाबतीत हा ताण अधिक गुंतागुंतीचा असतो. करिअरमध्ये यशस्वी होण्याचा दबाव, कुटुंबाच्या आर्थिक गरजा पूर्ण करण्याची जबाबदारी, सामाजिक प्रतिष्ठा जपण्याचे आव्हान आणि लैंगिक अपेक्षांच्या चौकटीत स्वतःला सिद्ध करण्याची धडपड यांमुळे अनेक पुरुष प्रचंड मानसिक तणावाखाली असतात. दुर्दैवाने, आपल्या समाजात पुरुषांचे मानसिक आरोग्य, नैराश्य किंवा एकटेपणा यांसारख्या संवेदनशील विषयांवर उघडपणे चर्चा केली जात नाही.
आंतरराष्ट्रीय पुरुष दिन हा या साचलेल्या मौनाला वाट मोकळी करून देणारा दिवस आहे. पुरुषांनाही मानसिक आधाराची गरज असते, हे समजून घेण्याची आणि त्यांच्या भावनिक कल्याणाला प्राधान्य देण्याची सुवर्णसंधी हा दिवस देतो. या निमित्ताने जगभरातील विविध सामाजिक संस्था, कॉर्पोरेट कंपन्या आणि आरोग्य गटांमार्फत विशेष जनजागृती कार्यक्रम, मोफत आरोग्य तपासणी शिबिरे, मानसिक आरोग्य संवाद सत्रे आणि प्रेरणादायी उपक्रम आयोजित केले जातात. पुरुषांचे शारीरिक आणि मानसिक आरोग्य सुदृढ राहिले, तरच एक निरोगी कुटुंब आणि सक्षम समाज घडवता येऊ शकतो, हा या उपक्रमांमागील मुख्य विचार आहे.
अनेकदा आंतरराष्ट्रीय पुरुष दिनाची तुलना ८ मार्चच्या ‘आंतरराष्ट्रीय महिला दिनाशी’ केली जाते. परंतु, हा दिवस कोणत्याही स्पर्धेसाठी नसून तो लैंगिक समानतेला (Gender Equality) खऱ्या अर्थाने प्रोत्साहन देण्यासाठी आहे. जसे महिलांच्या सक्षमीकरणासाठी समाज एकत्र येतो, तसेच पुरुष आणि मुलांसमोर असलेल्या अडचणी समजून घेणे आणि त्यांनाही समान संधी व आदर देणे तितकेच महत्त्वाचे आहे. समाजातील आदर्श पुरुष व्यक्तिमत्त्वे (Positive Role Models) जगासमोर आणणे, जेणेकरून तरुण पिढीला प्रामाणिकपणा, संवेदनशीलता आणि जबाबदारीचे धडे मिळतील, हा या दिवसाचा एक प्रमुख स्तंभ आहे.
आपल्या आयुष्यात वडील, भाऊ, पती, मुलगा, मित्र किंवा एक उत्तम मार्गदर्शक अशा विविध नात्यांच्या रूपात पुरुष नेहमीच आपली साथ देत असतात. त्यांचे हे निःस्वार्थ प्रेम आणि कष्ट अनेकदा गृहीत धरले जातात. त्यामुळे हा दिवस आपल्या आयुष्यातील या सर्व पुरुषांचे आभार मानण्याचा आणि त्यांच्या कार्याची दखल घेण्याचा एक सुंदर प्रसंग आहे. सर्वांसाठी एक सुरक्षित, भेदभावमुक्त आणि आश्वासक वातावरण निर्माण करणे, हेच या दिवसाचे अंतिम उद्दिष्ट आहे.
१९ नोव्हेंबरचा हा विशेष दिवस संपूर्ण समाजाला एक अत्यंत महत्त्वाची आणि मानवी मूल्यांची आठवण करून देतो. तो आपल्याला सांगतो की, बाहेरून खंबीर दिसणाऱ्या पुरुषांनाही मानसिक ताण, सामाजिक अपेक्षा आणि वैयक्तिक आयुष्यातील अनेक कठीण आव्हानांचा सामना करावा लागतो. त्यांच्या भावना दडपण्याऐवजी त्यांना व्यक्त होण्यासाठी मोकळी जागा दिली पाहिजे.
पुरुषांचे प्रामाणिक प्रयत्न, त्यांचा जीवनसंघर्ष आणि त्यांच्यातील संवेदनशीलता यांचा मनापासून आदर केला पाहिजे. जेव्हा समाज स्त्री आणि पुरुष दोघांच्याही भावना, हक्क आणि अडचणी समानतेने समजून घेईल, तेव्हाच एक खऱ्या अर्थाने संतुलित, प्रेमळ आणि सर्वसमावेशक समाज निर्माण होऊ शकेल. चला तर मग, यंदाच्या आंतरराष्ट्रीय पुरुष दिनानिमित्त आपल्या घरातील आणि आसपासच्या प्रत्येक पुरुषाच्या पाठीवर कौतुकाची थाप देऊया आणि त्यांना सांगूया की, “तुमचे कष्ट आणि तुमचे असणे आमच्यासाठी खूप मौल्यवान आहे!”
Ans: आंतरराष्ट्रीय पुरुष दिन (International Men's Day) दरवर्षी १९ नोव्हेंबर रोजी जगभरात साजरा केला जातो.
Ans: २०२६ च्या आंतरराष्ट्रीय पुरुष दिनाची अधिकृत थीम "द फ्युचर इज एव्हरीवन" (The Future Is Everyone) अशी आहे, जी सर्वांच्या समावेशक प्रगतीचा संदेश देते.
Ans: समाजातील पुरुषांची सकारात्मक भूमिका व योगदानाचा सन्मान करणे, पुरुषांचे मानसिक आरोग्य आणि भावनिक कल्याणावर चर्चा घडवून आणणे आणि लैंगिक समानतेला प्रोत्साहन देणे हा या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे.