World Pasta Day: ‘इटली ते भारत…’ कसा झाला आपला आवडीचा पदार्थ पास्ताचा प्रवास? जाणून घ्या 5 लोकप्रिय प्रकार

World Pasta Day : जागतिक पास्ता दिवस दरवर्षी २५ ऑक्टोबर रोजी साजरा केला जातो. हा दिवस जगभरात पास्ता प्रेमी आणि खाद्यसंस्कृतीचा उत्सव म्हणून साजरा केला जातो. पास्ताची चव, विविधता आणि पौष्टिक मूल्याबद्दल जागरूकता निर्माण करण्याच्या उद्देशाने १९९५ मध्ये जागतिक पास्ता काँग्रेसने या दिवसाची सुरुवात केली.

• उगम आणि जागतिक मान्यता
• आरोग्य आणि विविधता
• सांस्कृतिक उत्सव

इटलीच्या गल्ल्यांमधून सुरू झालेला आणि आज जगातील प्रत्येक स्वयंपाकघरात हक्काचे स्थान मिळवलेला खाद्यपदार्थ म्हणजे पास्ता. मुलांच्या टिफिनपासून ते मोठ्या हॉटेल्समधील फाईव्ह स्टार मेनूपर्यंत पास्ताने आपली एक वेगळी ओळख निर्माण केली आहे. दरवर्षी २५ ऑक्टोबर रोजी जगभरात जागतिक पास्ता दिवस (World Pasta Day) मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. हा दिवस केवळ पास्ता खाण्याचा आनंद साजरा करण्यासाठी नाही, तर या पदार्थाची जागतिक लोकप्रियता, त्यातील विविधता आणि त्याच्या आरोग्याशी संबंधित फायद्यांबद्दल लोकांमध्ये जागरूकता निर्माण करण्यासाठी महत्त्वपूर्ण मानला जातो.

अनेकदा पास्ताला जंक फूड मानण्याची चूक केली जाते; परंतु योग्य घटकांचा वापर करून बनवलेला पास्ता हा मानवी शरीरासाठी अत्यंत ऊर्जादायी आणि पौष्टिक ठरू शकतो. जागतिक पातळीवर अन्नाची विविधता जपतानाच, विविध देशांच्या संस्कृतींना एकत्र जोडण्याचे काम या पास्ता संस्कृतीने केले आहे. चला तर मग, या खास दिवशी जाणून घेऊया पास्ताचा इतिहास, तो कसा बनवला जातो आणि भारतीय खाद्यसंस्कृतीत त्याने कसे स्थान मिळवले आहे.

जागतिक पास्ता दिवसाचा इतिहास आणि १९९५ ची ऐतिहासिक ‘पास्ता काँग्रेस’

जागतिक पास्ता दिवस साजरा करण्याची सुरुवात १९९५ मध्ये झाली. इटलीतील रोम शहरात भरलेल्या ‘वर्ल्ड पास्ता काँग्रेस’ (World Pasta Congress) या परिषदेत जगभरातील पास्ता उत्पादक आणि तज्ज्ञ एकत्र आले होते. या परिषदेत इटालियन पास्ताला जगभरात अधिकृत ओळख मिळवून देणे आणि त्याच्या पौष्टिक मूल्यांचा प्रचार करणे हा मुख्य उद्देश होता.

त्यानंतर १९९८ मध्ये ‘वर्ल्ड पास्ता ऑर्गनायझेशन’ (WPO) ची स्थापना करण्यात आली. तेव्हापासून दरवर्षी २५ ऑक्टोबर हा दिवस आंतरराष्ट्रीय स्तरावर खाद्य महोत्सव, पाककला स्पर्धा आणि जनजागृती उपक्रमांद्वारे साजरा केला जातो. या दिवशी नामांकित शेफ (Chefs) एकत्र येऊन पास्ताच्या नवनवीन पाककृती तयार करतात आणि डिजिटल मीडियाच्या माध्यमातून पास्ता प्रेमींशी संवाद साधतात.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Defense News: सौदीनंतर आफ्रिकेतही भारतीय लष्कराचा डंका; 600 नायजेरियन सैनिकांना भारतात मिळणार जंगल अन् पर्वतीय युद्धाचे धडे

 पास्ता कसा बनवला जातो? विविध घटक आणि त्याचे प्रकार

पास्ता हा प्रामुख्याने दुरम गहू (Durum Wheat), रवा (Semolina) किंवा तांदळाच्या पिठापासून तयार केला जातो. आधुनिक काळात आरोग्याविषयी जागरूक असलेल्या लोकांसाठी मल्टीग्रेन, ओट्स, क्विनोआ आणि नाचणी किंवा ज्वारीसारख्या भरड धान्यांपासून (Millets) बनवलेला पास्ता देखील बाजारात उपलब्ध आहे.

H3: लोकप्रिय पास्ताचे प्रकार (Types of Pasta)

1. पेन्ने (Penne): नळीसारख्या आकाराचा आणि टोकांवर तिरपा कापलेला पास्ता, जो व्हाईट किंवा रेड सॉससोबत उत्तम लागतो.
2. फ्युझिली (Fusilli): स्प्रिंग किंवा स्क्रूच्या आकाराचा पास्ता, ज्यामध्ये सॉस चांगल्या प्रकारे बसतो.
3. स्पॅगेटी (Spaghetti): लांब आणि बारीक शेवयांसारखा दिसणारा पास्ता, जो इटलीमध्ये अत्यंत पारंपरिक मानला जातो.
4. मॅकरोनी (Macaroni): लहान वळणदार नळीच्या आकाराचा पास्ता, जो भारतात सर्वाधिक लोकप्रिय आहे.
5. रॅव्हिओली (Ravioli): भाज्या किंवा चीज भरून (Stuffed) बनवला जाणारा पास्ताचा प्रकार.

 पास्ता खरोखरच आरोग्यासाठी चांगला असतो का? पास्ताचे पौष्टिक मूल्य

सामान्यतः पास्ताला शरीरासाठी हानिकारक मानले जाते, पण तज्ज्ञांच्या मते योग्य पद्धतीने बनवलेला पास्ता आरोग्यासाठी अत्यंत फायदेशीर ठरू शकतो:

• ऊर्जेचा मुख्य स्रोत: पास्तामध्ये कॉम्प्लेक्स कार्बोहायड्रेट्स (Complex Carbohydrates) असतात, जे शरीराला हळूहळू आणि दीर्घकाळ ऊर्जा देतात.
• फायबरने समृद्ध: होल व्हिट (Whole Wheat) किंवा भरड धान्यांपासून बनवलेल्या पास्तामध्ये मुबलक प्रमाणात फायबर असते, ज्यामुळे पचनक्रिया सुधारते आणि वजन नियंत्रणात राहण्यास मदत होते.
• कमी फॅट्स आणि कोलेस्ट्रॉल मुक्त: साध्या पाण्यात शिजवलेल्या पास्तामध्ये फॅट्सचे प्रमाण नगण्य असते. जर तुम्ही त्यात भाज्या जसे की ब्रोकोली, शिमला मिरची, गाजर आणि ऑलिव्ह ऑईलचा वापर केला, तर तो एक संपूर्ण संतुलित आहार बनतो.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Be Ready UK : ब्रिटनमध्ये 2026 साठी महासंकटाची चाहूल? तीन दिवस पुरेल इतका साठा घरी ठेवण्याचा सरकारी सल्ला

 भारतीय स्वयंपाकघर आणि ‘देसी पास्ता’ संस्कृती

भारतात पास्ताचे आगमन झाले तेव्हा तो केवळ पाश्चात्य खाद्यपदार्थ म्हणून ओळखला जात होता. मात्र, भारतीय गृहिणी आणि शेफ्सनी त्याला भारतीय मसाल्यांची फोडणी देऊन ‘देसी पास्ता’ ही नवी संकल्पना जन्माला घातली. आज भारतीय घरांमध्ये गरम मसाल्यांचा वापर करून, टोमॅटो-कांद्याची ग्रेव्ही आणि हिरव्या मिरच्या घालून बनवला जाणारा मसाला पास्ता प्रचंड लोकप्रिय आहे.

भारतीय बाजारपेठेत आता लहान मुलांच्या आवडीनुसार आणि पौष्टिकतेचा समतोल राखणारा गव्हाचा पास्ता मोठ्या प्रमाणावर विकला जातो. यामुळे हा इटालियन पदार्थ आता भारतीय खाद्यसंस्कृतीचा एक भाग बनला आहे.

 जागतिक पास्ता दिवस कसा साजरा करावा?

हा दिवस साजरा करण्यासाठी तुम्ही खालील गोष्टी करू शकता:

1. घरी नवीन रेसिपी बनवा: ऑलिव्ह ऑईल, टोमॅटो प्युरी आणि ताज्या भाज्या वापरून हेल्दी पास्ता तयार करा.
2. कुटुंबासोबत आस्वाद घ्या: वीकेंडला कुटुंबासोबत किंवा मित्रांसोबत पास्ता पार्टीचे आयोजन करा.
3. सोशल मीडियावर शेअर करा: तुम्ही बनवलेल्या पास्ताचे फोटो #WorldPastaDay हा हॅशटॅग वापरून सोशल मीडियावर शेअर करा.