
Afghanistan L-39 Albatros Jet Flight Taliban Air Force First Fighter Jet
दक्षिण आशियातील भू-राजकारणात एक अत्यंत महत्त्वाची आणि पाकिस्तानची झोप उडवणारी घडामोड समोर आली आहे. अफगाणिस्तानमधील (Afghanistan) तालिबान सरकारने तब्बल पाच वर्षांच्या दीर्घ प्रतीक्षेनंतर आणि अभियंत्यांच्या अथक परिश्रमानंतर एका लढाऊ जेट विमानाचे यशस्वी उड्डाण केले आहे. रविवारी राजधानी काबूलच्या आकाशात नूतनीकरण केलेल्या ‘एरो एल-३९ अल्बाट्रॉस’ (Aero L-39 Albatros) या जेट विमानाने दिमाखात भरारी घेतली. या ऐतिहासिक क्षणाचे व्हिडिओ सध्या अफगाण सोशल मीडियावर प्रचंड व्हायरल होत असून, अफगाणिस्तानच्या हवाई दलाच्या पुनरुज्जीवनाच्या दिशेने हे पहिले मोठे पाऊल मानले जात आहे.
२०२१ मध्ये अमेरिकन सैन्याने अफगाणिस्तान सोडताना तेथील अनेक लढाऊ विमाने आणि हेलिकॉप्टर्स निकामी करून टाकली होती, तर काही विमाने वैमानिकांनी शेजारील देशांत पळवून नेली होती. तेव्हापासून तालिबान सरकारकडे एकही कार्यरत जेट विमान नव्हते. मात्र, आता तालिबानच्या तंत्रज्ञांनी सोव्हिएतकालीन, पूर्णपणे खराब झालेल्या रशियन बनावटीच्या ‘एल-३९’ जेट विमानाची सखोल दुरुस्ती करून त्याला पुन्हा उड्डाणयोग्य बनवले आहे. काबूल विमानतळावरून उड्डाण केल्यानंतर हे विमान राजधानीच्या आकाशात कमी उंचीवरून घिरट्या घालत होते, त्यामुळे जमिनीवर उभ्या असलेल्या हजारो नागरिकांनाही ते स्पष्टपणे पाहता आले. आपल्या देशाचे लढाऊ विमान पुन्हा आकाशात झेपावताना पाहून अफगाण नागरिकांमध्ये आनंदाचे आणि अभिमानाचे वातावरण पाहायला मिळत आहे.
अफगाणिस्तानचे हे यश शेजारील पाकिस्तानसाठी मात्र चिंतेची बाब ठरले आहे. गेल्या काही काळापासून पाकिस्तान आणि अफगाणिस्तान यांच्यातील संबंध कमालीचे ताणले गेले आहेत. डुरंड रेषेवरील (Durand Line) संघर्ष आणि दहशतवादाच्या मुद्द्यावरून पाकिस्तानने अनेकदा अफगाणिस्तानच्या हद्दीत घुसून हवाई हल्ले (Airstrikes) केले आहेत. अफगाणिस्तानकडे स्वतःचे लढाऊ जेट विमान नसल्यामुळे आजपर्यंत पाकिस्तानी हवाई दलाला अफगाण हद्दीत कारवाई करताना कोणताही मोठा प्रतिकार झाला नव्हता.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Bangladesh : शेख हसीनांच्या ‘त्या’ पत्रकार परिषदेमुळे बांगलादेशचा तीळपापड; पंतप्रधान तारिक रहमान यांनी रद्द केला भारत दौरा
परंतु, आता तालिबानने आपल्या हवाई दलाची ताकद वाढवण्यास सुरुवात केल्यामुळे पाकिस्तानचा हा एकतर्फी वरचष्मा धोक्यात येऊ शकतो. जरी हे एकच विमान असले, तरी ते पाकिस्तानसाठी एक स्पष्ट संदेश आहे की अफगाणिस्तान आता आपल्या हवाई सीमांचे रक्षण करण्यासाठी सज्ज होत आहे. तालिबानशी संबंधित सोशल मीडिया हँडल्सवरून या यशस्वी उड्डाणाचे जोरदार स्वागत केले जात असून, भविष्यात अफगाणिस्तान स्वतःची लढाऊ विमाने विकसित करेल, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.
हे बिघडलेले जेट विमान पुन्हा आकाशात कसे झेपावले, यावर आता संरक्षण तज्ज्ञ आणि सोशल मीडिया वापरकर्त्यांमध्ये विविध तर्कवितर्क लढवले जात आहेत. अनेक नेटकऱ्यांच्या मते, इतक्या गुंतागुंतीच्या जेट इंजिनची दुरुस्ती करणे केवळ स्थानिक तंत्रज्ञांना शक्य नव्हते; त्यासाठी काबूलला रशिया आणि भारताकडून पडद्यामागून तांत्रिक मदत किंवा सुटे भाग मिळाले असावेत. अर्थात, याबाबत कोणतीही अधिकृत पुष्टी झालेली नाही.
This is Afghanistan’s first-ever jet aircraft, which has successfully completed its maiden flight. 🔻 We will build many more! 💪 https://t.co/OB92aVi0KZ — Defense Of Afghanistan (@Defense_AFG) November 15, 2026
credit – social media and Twitter
दुसरीकडे, काही संरक्षण अभ्यासकांनी सावध पवित्रा घेत असेही नमूद केले आहे की, एल-३९ हे मूळात एक ‘प्रशिक्षक विमान’ (Trainer Jet) आहे. आधुनिक काळातील चौथ्या किंवा पाचव्या पिढीच्या लढाऊ विमानांसारखी प्रगत रडार प्रणाली किंवा क्षेपणास्त्र क्षमता यामध्ये नाही. त्यामुळे एका विमानाच्या उड्डाणामुळे अफगाणिस्तानच्या कमकुवत हवाई दलासमोरील सर्व आव्हाने लगेच संपणार नाहीत, तरीही एक सुरुवात म्हणून हे पाऊल अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Donald Trump: ट्रम्प आणि जे.डी. व्हान्स यांच्या मेकअप खर्चावरून रिपब्लिकन पक्षात राडा; अध्यक्ष जो ग्रुटर्स यांना हटवण्याची मागणी
‘एरो एल-३९ अल्बाट्रॉस’ हे जागतिक विमान वाहतूक इतिहासातील एक अत्यंत यशस्वी आणि विश्वासार्ह जेट विमान मानले जाते. १९६० च्या दशकात झेकोस्लोव्हाकियातील (सध्याचे झेक प्रजासत्ताक) ‘एरो वोडोचोडी’ (Aero Vodochody) या कंपनीने या विमानाची रचना केली होती. नोव्हेंबर १९६८ मध्ये या विमानाने आपले पहिले उड्डाण केले होते.
या विमानाची काही प्रमुख तांत्रिक वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत:
Ans: अफगाणिस्तानच्या तालिबान सरकारने पाच वर्षांनंतर सोव्हिएतकालीन 'एरो एल-३९ अल्बाट्रॉस' (Aero L-39 Albatros) या जेट प्रशिक्षक आणि हलक्या लढाऊ विमानाची दुरुस्ती करून काबूलवर यशस्वी उड्डाण केले आहे.
Ans: झेक बनावटीचे हे जेट विमान ताशी ४६६ मैल (सुमारे ७५० किमी) वेगाने उडू शकते आणि ते ३६,१०० फूट उंचीपर्यंत झेप घेण्यास सक्षम आहे.
Ans: अफगाणिस्तानकडे लढाऊ विमाने नसल्याने पाकिस्तानने यापूर्वी अनेकदा अफगाण हद्दीत एकतर्फी हवाई हल्ले केले आहेत; आता तालिबानकडे जेट विमान आल्याने पाकिस्तानच्या हवाई वर्चस्वाला आव्हान मिळाले आहे.