Bangladesh : शेख हसीनांच्या 'त्या' पत्रकार परिषदेमुळे बांगलादेशचा तीळपापड; पंतप्रधान तारिक रहमान यांनी रद्द केला भारत दौरा ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
भारताचा शेजारी देश असलेल्या बांगलादेशातील (Bangladesh) राजकीय घडामोडींमुळे दक्षिण आशियातील राजकारण पुन्हा एकदा तापले आहे. बांगलादेशच्या माजी पंतप्रधान शेख हसीना यांनी भारतातून घेतलेल्या एका व्हर्च्युअल पत्रकार परिषदेत विद्यमान पंतप्रधान तारिक रहमान यांच्या सरकारवर जोरदार टीका केली, आणि याचे तीव्र पडसाद दोन्ही देशांच्या राजनैतिक संबंधांवर उमटले आहेत. या घटनेनंतर संतप्त झालेल्या तारिक रहमान यांनी आपला नियोजित भारत दौरा तडकाफडकी रद्द केला असून, दोन्ही देशांमधील महत्त्वाच्या द्विपक्षीय चर्चाही पुढे ढकलल्या आहेत. शेख हसीना यांना गेल्या एका वर्षापेक्षा जास्त काळ भारतात आश्रय दिल्याबद्दल आणि त्यांना माध्यमांशी संवाद साधण्याचे स्वातंत्र्य दिल्याबद्दल बांगलादेश सरकार आधीच भारतावर नाराज होते. ढाका प्रशासनाने वारंवार शेख हसीना यांच्या प्रत्यार्पणाची मागणी केली आहे, मात्र आता रहमान सरकारने थेट संवादच थांबवण्याची हट्टी भूमिका घेतल्याने दोन्ही देशांमधील दरी अधिकच रुंदावली आहे.
भारत सरकारने या प्रकरणावर अत्यंत स्पष्ट आणि संतुलित भूमिका मांडली आहे. शेख हसीना यांच्या व्हर्च्युअल पत्रकार परिषदेच्या आयोजनात भारताची कोणतीही भूमिका नव्हती आणि त्यांच्या वैयक्तिक वक्तव्यांना भारत सरकारचा पाठिंबा नाही, असे नवी दिल्लीने स्पष्ट केले आहे. असे असूनही, बांगलादेश सरकारचे समाधान झालेले नाही. पंतप्रधान तारिक रहमान यांनी केवळ आपला भारत दौराच रद्द केला नाही, तर पुढील आठवड्यात होणारी अत्यंत महत्त्वाची दूतावास-स्तरीय चर्चाही स्थगित केली आहे. ही बैठक ऐतिहासिक ‘भारत-बांगलादेश गंगा पाणी करारा’वर चर्चा करण्यासाठी आयोजित करण्यात आली होती, ज्याची मुदत पुढील महिन्यात संपत आहे. लाखो नागरिकांच्या जीवनाशी निगडित असलेल्या अशा संवेदनशील करारावर चर्चा करण्याऐवजी रहमान सरकारने अट्टाहासी भूमिका घेऊन वाद वाढवणे हे दोन्ही देशांसाठी घातक ठरू शकते.
कोणत्याही दोन शेजारी देशांमध्ये राजकीय तणाव दीर्घकाळ कायम राहणे हे दोन्ही देशांच्या प्रगतीसाठी हिताचे नसते. भारत आणि बांगलादेश यांच्यात ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि भौगोलिक संबंध आहेत. बांगलादेशाच्या आर्थिक आणि पायाभूत विकासात भारताने नेहमीच मोठ्या भावाची आणि विश्वासार्ह मित्राची भूमिका बजावली आहे. रस्ते, रेल्वे, बंदरे आणि ऊर्जा प्रकल्पांच्या विकासासाठी भारताने अब्जावधी रुपयांची आर्थिक मदत केली असून, आजही बांगलादेशातील मोठा भाग भारताकडून मिळणाऱ्या विजेवरच प्रकाशमान आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Donald Trump: ट्रम्प आणि जे.डी. व्हान्स यांच्या मेकअप खर्चावरून रिपब्लिकन पक्षात राडा; अध्यक्ष जो ग्रुटर्स यांना हटवण्याची मागणी
मात्र, विद्यार्थ्यांच्या हिंसक आंदोलनानंतर शेख हसीना यांना ढाका सोडून दिल्लीत आश्रय घ्यावा लागला, तेव्हापासून बांगलादेशातील चित्र पूर्णपणे बदलले आहे. देशात भारतविरोधी शक्ती सक्रिय झाल्या असून, तेथील नवे नेतृत्व हळूहळू चीन आणि पाकिस्तानच्या जवळ जाताना दिसत आहे. शेजारी देशांशी सलोखा राखण्याऐवजी भारतविरोधी भावनेला खतपाणी घालण्याचे राजकारण बांगलादेशाला भविष्यात मोठ्या संकटात टाकू शकते.
मोहम्मद युनूस यांच्या अंतरिम सरकारनंतर बांगलादेशात लोकशाही मार्गाने तारिक रहमान यांचे सरकार सत्तेवर आले. सुरुवातीच्या काळात रहमान यांनी भारतासोबतचे संबंध सुधारण्याची आणि परस्पर सहकार्य वाढवण्याची भाषा केली होती. परंतु, बांगलादेशातील अंतर्गत राजकारण आणि कट्टरपंथी गटांच्या वाढत्या दबावामुळे त्यांची भूमिका पूर्णपणे बदलल्याचे चित्र आहे. देशातील आर्थिक संकट आणि बेरोजगारीवरून जनतेचे लक्ष विचलित करण्यासाठी भारतविरोधी भूमिका घेणे हा त्यांच्या रणनीतीचा भाग असल्याचे राजकीय विश्लेषकांचे मत आहे.
या राजकीय अस्थिरतेचा सर्वाधिक फटका बांगलादेशातील अल्पसंख्याक हिंदू समाजाला बसत आहे. गेल्या काही महिन्यांत बांगलादेशात हिंदूंवरील अत्याचार, घरांची जाळपोळ आणि मंदिरांची तोडफोड होण्याच्या घटनांमध्ये चिंताजनक वाढ झाली आहे. कायदा आणि सुव्यवस्थेचा धाक उरलेला नसल्याने तेथील हिंदू नागरिकांमध्ये तीव्र असुरक्षिततेची भावना निर्माण झाली आहे. भारताने या मुद्द्यावर वारंवार चिंता व्यक्त केली असली, तरी ढाका प्रशासनाकडून ठोस पावले उचलली जात नसल्याने नाराजी वाढत आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Trump Xi Putin : शेन्झेनमध्ये रंगणार महासत्तांचा महासंग्राम! ट्रम्प, पुतिन आणि शी जिनपिंग यांच्या भेटीने जगाची धाकधूक वाढली
राजकीय तणावाचे पडसाद आता भारत-बांगलादेश सीमेवरही उमटू लागले आहेत. नुकतेच बांगलादेशी घुसखोर आणि तस्करांच्या एका टोळीने सीमेवर तैनात असलेल्या भारतीय सीमा सुरक्षा दलाच्या (BSF) एका जवानावर क्रूर हल्ला करून त्याचे शस्त्र हिसकावून घेण्याचा प्रयत्न केला. भारतीय जवानाने आपल्या सेवेतील सर्वोच्च शिस्तीचे पालन करत, जखमी अवस्थेतही आत्मसंरक्षणासाठी हल्लेखोरांवर गोळीबार करणे टाळले. जर जवानाने गोळीबार केला असता, तर आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील काही मानवाधिकार संघटनांनी या घटनेचा गैरफायदा घेत भारतालाच आरोपीच्या पिंजऱ्यात उभे केले असते.
सीमेवरील ही बांगलादेशी घुसखोरी आणि तस्करी रोखणे देशाच्या सुरक्षेसाठी अत्यंत आवश्यक आहे. मात्र, या गंभीर विषयावर चर्चा करण्यासाठीही बांगलादेश सरकार सकारात्मक प्रतिसाद देत नाही. आता पंतप्रधान तारिक रहमान यांनी संकुचित राजकारण बाजूला ठेवून परिपक्वता दाखवण्याची वेळ आली आहे. शेख हसीना यांच्या सुरक्षेची पूर्ण हमी देऊन त्यांना सन्मानाने मायदेशी परत बोलावणे आणि भारतासोबतचे राजनैतिक व व्यापारी संबंध पुन्हा पूर्वपदावर आणणे, हाच दोन्ही देशांच्या हिताचा एकमेव मार्ग आहे.
Ans: भारतात आश्रयाला असलेल्या माजी पंतप्रधान शेख हसीना यांनी व्हर्च्युअल पत्रकार परिषदेतून तारिक रहमान सरकारवर टीका केल्याने नाराज झालेल्या बांगलादेशने भारत दौरा आणि दूतावास-स्तरीय चर्चा रद्द केली आहे.
Ans: भारत आणि बांगलादेश यांच्यातील ऐतिहासिक 'गंगा पाणी करार' (Ganges Water Treaty) पुढील महिन्यात संपत असून, त्यावरील महत्त्वाची द्विपक्षीय बैठक बांगलादेशने पुढे ढकलली आहे.
Ans: शेख हसीना यांच्या व्हर्च्युअल पत्रकार परिषदेच्या आयोजनात भारताची कोणतीही भूमिका नव्हती आणि त्यांच्या वक्तव्यांना भारत सरकारचा पाठिंबा नाही, असे भारताने स्पष्ट केले आहे.






