Flying Cars: उडणाऱ्या गाड्यांचे स्वप्न लवकरच होणार साकार; चीन ते भारत एअर टॅक्सीची मोठी क्रांती, वाचा कधी सुरू होणार सेवा?

Flying Cars: चीन, अमेरिका, जपान, युके आणि भारतामध्ये उडणाऱ्या कारचा विकास वेगाने होत आहे. कोणत्या कंपन्या आघाडीवर आहेत, कोणाला मंजुरी मिळाली आहे आणि हवाई टॅक्सी सेवा कधी सुरू होऊ शकतात, हे जाणून घ्या.

• जगभरात एअर टॅक्सीची स्पर्धा
• चीन आघाडीवर, भारताचीही मोठी झेप
• २०२७-२०२८ पर्यंत स्वप्न सत्यात

आपण लहानपणापासून अनेक सायन्स फिक्शन चित्रपटांमध्ये किंवा कार्टूनमध्ये आकाशात उडणाऱ्या गाड्या पाहिल्या आहेत. मोठमोठ्या शहरांतील ट्रॅफिक जाममध्ये अडकल्यावर प्रत्येकाच्या मनात एकदा तरी हा विचार नक्कीच येतो की, “काश, आपल्या गाडीला पंख असते तर!” मित्रांनो, तुमचा हा विचार आता केवळ कल्पना राहणार नाही, तर लवकरच ते जमिनीवरचे आणि आकाशातले वास्तव ठरणार आहे. (Flying Cars) चीन, अमेरिका, जपान, ब्रिटन आणि अगदी आपल्या भारतातही उडणाऱ्या गाड्यांचे तंत्रज्ञान अतिशय वेगाने विकसित होत आहे.

जगभरातील दिग्गज ऑटोमोबाईल आणि एव्हिएशन कंपन्या सध्या या क्षेत्रात कोट्यवधी रुपयांची गुंतवणूक करत आहेत. काही कंपन्यांनी आपल्या उडणाऱ्या गाड्यांच्या यशस्वी चाचण्या पूर्ण केल्या आहेत, तर काही कंपन्या सरकारी परवानगी मिळवण्याच्या अंतिम टप्प्यात आहेत. विशेष म्हणजे, चीनची आघाडीची इलेक्ट्रिक वाहन उत्पादक कंपनी ‘एक्सपेंग’ (XPeng) २०२७ मध्ये आपली दोन आसनी इलेक्ट्रिक उडणारी कार बाजारात आणण्याच्या तयारीत आहे. तर दुसरीकडे, चीनच्याच ‘ईहँग’ (EHang) कंपनीने वैमानिकविरहित प्रवासी विमानासाठी आवश्यक असलेल्या तीनही महत्त्वाच्या सरकारी मंजुऱ्या मिळवून या शर्यतीत बाजी मारली आहे.

 नेमक्या कशा असतात या उडणाऱ्या गाड्या? समजून घ्या eVTOL तंत्रज्ञान

सर्वसामान्यांच्या मनात ‘उडणारी कार’ म्हटल्यावर रस्त्यावर धावणारी आणि अचानक पंख पसरून आकाशात झेपावणारी गाडी समोर येते. परंतु, सध्या ज्या वाहनांवर वेगाने काम सुरू आहे, त्या प्रत्यक्षात ‘इलेक्ट्रिक एअर टॅक्सी’ आहेत. तांत्रिक भाषेत यांना ‘ईव्हीटीओएल’ (eVTOL – Electric Vertical Take-Off and Landing) असे म्हटले जाते.

या गाड्या पूर्णपणे विजेवर चालतात आणि पर्यावरणपूरक असतात. त्यांचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे यांना उड्डाण करण्यासाठी मोठ्या विमानतळासारख्या लांबलचक धावपट्टीची (Runway) अजिबात गरज नसते. एखाद्या हेलिकॉप्टरप्रमाणे त्या एकाच जागेवरून थेट आकाशात उभ्या दिशेने झेप घेऊ शकतात आणि हवेत गेल्यानंतर विमानाप्रमाणे वेगाने पुढे सरकतात. या एअर टॅक्सीमध्ये सामान्यतः एक पायलट आणि दोन ते पाच प्रवासी आरामात बसू शकतात. मोठ्या शहरांमधील तासनतास चालणारी वाहतूक कोंडी टाळून अवघ्या काही मिनिटांत इच्छित स्थळी पोहोचण्यासाठी हे तंत्रज्ञान वरदान ठरणार आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Burj Khalifa : भुसभुशीत वाळूवर कशी उभी राहिली 828 मीटरची भव्य गगनचुंबी इमारत? वाचा बुर्ज खलिफाची थरारक कथा

 चीनने मारली बाजी: ‘ईहँग’ आणि ‘ऑटोफ्लाइट’ची दमदार कामगिरी

उडणाऱ्या टॅक्सीच्या शर्यतीत सध्या चीन जगातील सर्व देशांपेक्षा खूप पुढे आहे. चीनच्या ‘ईहँग’ (EHang) या कंपनीने विकसित केलेले ‘EH216-S’ हे विमान या क्षेत्रातील मैलाचा दगड ठरले आहे. यामध्ये दोन प्रवासी प्रवास करू शकतात आणि विशेष म्हणजे हे विमान चालवण्यासाठी कोणत्याही पायलटची आवश्यकता नसते; ते पूर्णपणे स्वयंचलित आहे. चिनी प्रशासनाने ऑक्टोबर २०२३ मध्ये या विमानाच्या डिझाइनला, मार्च २०२४ मध्ये उत्पादनाला आणि मार्च २०२५ मध्ये दोन ऑपरेटर्सना प्रत्यक्ष प्रवासी सेवा सुरू करण्यास हिरवा कंदील दाखवला. ऑगस्ट २०२६ पर्यंत ग्वांगझो आणि हेफेई या शहरांमध्ये तब्बल १७ महिने या विमानाची यशस्वी चाचणी उड्डाणे सुरू होती. आता ग्वांगझोमध्ये शहरांतर्गत हवाई मार्गांवर प्रवासी वाहतुकीची चाचणी घेतली जात आहे.

याचबरोबर चीनची आणखी एक कंपनी ‘ऑटोफ्लाइट’ (AutoFlight) देखील मागे नाही. त्यांच्या पाच प्रवासी क्षमतेच्या ‘प्रॉस्पेरिटी’ (Prosperity) विमानाने फेब्रुवारी २०२४ मध्ये शेन्झेन आणि झुहाई दरम्यान ५० किलोमीटरचे अंतर पार केले होते. पुढे नोव्हेंबर २०२६ मध्ये कंपनीने एक ऐतिहासिक विक्रम केला, जेव्हा त्यांच्या पाच eVTOL विमानांनी सलग ४७ मिनिटे एकत्र उड्डाण करून १३३ किलोमीटरपेक्षा जास्त अंतर यशस्वीरित्या कापले. ही चाचणी विमानांच्या समन्वयाची आणि वैमानिकविरहित प्रणालीची ताकद तपासण्यासाठी घेण्यात आली होती.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Miss Universe 2026 महाअंतिम सोहळ्यापूर्वी मोठा धक्का! 15 देशांनी माघार घेतली; 6 आशियाई देशांवर घालण्यात आली बंदी

 अमेरिकेची जोरदार मुसंडी: जोबी, आर्चर आणि एलन मस्क यांची टेस्ला रोडस्टर

जगातील सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था असलेल्या अमेरिकेतही एअर टॅक्सीचे वारे वेगाने वाहत आहेत. अमेरिकेतील ‘जोबी एव्हिएशन’ (Joby Aviation) कंपनीचे ‘S4’ हे विमान चर्चेत असून त्यात एक पायलट आणि चार प्रवासी बसू शकतात. ४ नोव्हेंबर २०२६ पर्यंत जोबीने अमेरिकेच्या विमान वाहतूक नियामक संस्था ‘एफएए’च्या (FAA) पाच-टप्प्यांच्या कठीण परवाना प्रक्रियेतील तीन टप्पे यशस्वीरित्या पूर्ण केले आहेत. आता चौथ्या टप्प्यात तांत्रिक तपासणी आणि पाचव्या टप्प्यात अंतिम सुरक्षा पुष्टीकरण होणार आहे. २०२७ च्या पहिल्या सहामाहीत या विमानाची प्रत्यक्ष वैमानिक चाचणी सुरू होण्याची शक्यता आहे. जोबीने यापूर्वीच टेक्सास आणि फ्लोरिडामध्ये यशस्वी उड्डाणे केली असून, दुबईमध्ये त्यांचे दुसरे एअर टॅक्सी स्टेशन पूर्ण झाले आहे, जिथे वर्षाच्या अखेरीस चाचण्या सुरू होतील.

दुसरीकडे, ‘आर्चर एव्हिएशन’ (Archer Aviation) या कंपनीच्या ‘मिडनाईट’ (Midnight) एअर टॅक्सीला ९ नोव्हेंबर २०२६ रोजी एफएएकडून विशेष उड्डाण परवाना मिळाला आहे. यामुळे कंपनीला लॉस एंजेलिसच्या आकाशात वैमानिक चाचणी घेण्याची मुभा मिळाली आहे. आगामी २०२८ च्या लॉस एंजेलिस ऑलिम्पिक स्पर्धेदरम्यान प्रेक्षकांना एअर टॅक्सीची सेवा देण्याचे कंपनीचे मोठे स्वप्न आहे.

याशिवाय, जगप्रसिद्ध उद्योजक एलन मस्क यांची कंपनी ‘टेस्ला’ (Tesla) देखील यात मागे नाही. १६ ऑक्टोबर रोजी टेस्लाने स्पेसएक्सच्या (SpaceX) अभियंत्यांच्या मदतीने तयार केलेल्या दुसऱ्या पिढीच्या ‘रोडस्टर’ (Roadster) या सुपरकारचे अनावरण केले. कंपनीचा दावा आहे की ही कार अवघ्या ०.८१ सेकंदात ० ते ९७ किमी प्रतितास वेग पकडू शकते. यात कोल्ड-गॅस थ्रस्टर्स आणि उच्च-दाबाचे एअर टँक्स बसवण्यात आले आहेत, ज्यामुळे ही कार हवेत उड्या मारू शकते आणि सुरक्षित लँडिंगही करू शकते. २०२८ मध्ये तिचे व्यावसायिक उत्पादन सुरू होईल.

 जपान आणि ब्रिटनमध्येही तयारी पूर्ण

आशियातील तंत्रज्ञान महासत्ता असलेल्या जपानमध्ये ‘स्कायड्राइव्ह’ (SkyDrive) कंपनीच्या ‘SD-05’ या उडणाऱ्या कारने जून २०२६ पर्यंत तब्बल ३०० चाचणी उड्डाणे पूर्ण केली आहेत. हे विमान ताशी १०० किलोमीटर वेगाने उडू शकते. मार्च २०२६ मध्ये कंपनीने जपानच्या नागरी विमान वाहतूक विभागासोबत मंजुरीच्या आराखड्यावर स्वाक्षरी केली असून, २०२८ पर्यंत जपानच्या आकाशात ही एअर टॅक्सी धावताना दिसेल.

युरोपमध्ये ब्रिटनच्या ‘व्हर्टिकल एरोस्पेस’ (Vertical Aerospace) कंपनीने एप्रिल २०२६ मध्ये आपल्या ‘वालो’ (Valo) या विमानाची यशस्वी चाचणी घेतली. या विमानाने हेलिकॉप्टरप्रमाणे उड्डाण केले, विमानाप्रमाणे प्रवास केला आणि सुरक्षित लँडिंगही केले. ब्रिटनच्या नागरी विमान वाहतूक विभागाच्या देखरेखीखाली ही चाचणी पार पडली असून, कंपनी २०२८ पर्यंत पूर्ण परवानगी मिळवण्यासाठी प्रयत्नशील आहे.

 भारतही मागे नाही! बेंगळुरू आणि चेन्नईच्या कंपन्यांची मोठी झेप

आपल्या देशातही भविष्यातील या वाहतूक क्रांतीची मुहूर्तमेढ रोवली गेली आहे. भारतामध्ये प्रामुख्याने बेंगळुरूची ‘सरला एव्हिएशन’ (Sarla Aviation) आणि चेन्नईची ‘द ईप्लेन कंपनी’ (The ePlane Company) या दोन स्टार्टअप्सनी सर्वांचे लक्ष वेधून घेतले आहे.

सरला एव्हिएशन आणि ‘शून्या’ प्रकल्प

बेंगळुरू येथील सरला एव्हिएशनने जुलै २०२६ मध्ये आपल्या ‘सिला’ विमानाच्या अर्ध्या आकाराच्या प्रोटोटाइपची चाचणी यशस्वीरित्या पूर्ण केली. सुमारे ७०० किलो वजनाच्या या मॉडेलवर ५०० हून अधिक चाचण्या घेण्यात आल्या आणि १८ तासांपेक्षा जास्त काळ त्याचे उड्डाण झाले. कंपनीचे मुख्य उद्दिष्ट सहा प्रवासी क्षमता असलेले ‘शून्या’ (Shunya) हे स्वदेशी विमान तयार करणे आहे. विशेष अभिमानाची बाब म्हणजे, ऑगस्ट २०२६ मध्ये भारताच्या नागरी हवाई वाहतूक महासंचालनालयाने (DGCA) सरला एव्हिएशनला अधिकृत ‘डिझाइन संस्थेची’ मंजुरी दिली आहे.

 चेन्नईच्या ‘द ईप्लेन’ कंपनीची एअर ॲम्ब्युलन्स

चेन्नई येथील ‘द ईप्लेन कंपनीने’ आपले पूर्ण-आकाराचे ‘ई२००एक्स’ (e200X) हे प्रोटोटाइप विमान जगासमोर सादर केले आहे. यामध्ये एक पायलट आणि दोन प्रवासी बसू शकतात. कंपनीचा मानस सुरुवातीला या विमानाचा वापर वैद्यकीय आणीबाणीसाठी म्हणजेच ‘एअर ॲम्ब्युलन्स’ म्हणून करण्याचा आहे आणि त्यानंतर सामान्य प्रवासी सेवा सुरू केली जाईल. ऑगस्ट २०२६ पर्यंत ही कंपनी DGCA च्या चार-टप्प्यांच्या मंजुरी प्रक्रियेतील दुसऱ्या टप्प्यावर पोहोचली होती. या विमानाची प्रत्यक्ष उड्डाण चाचणी एप्रिल २०२७ मध्ये सुरू करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे.

उडणाऱ्या गाड्यांच्या मार्गातील प्रमुख आव्हाने कोणती?

हे तंत्रज्ञान जितके आकर्षक वाटते, तितकीच मोठी आव्हाने या कंपन्यांसमोर उभी आहेत. सर्वात मोठे आव्हान आहे ते बॅटरीचे वजन आणि मर्यादित पल्ला (Range). बॅटरी जड असल्यामुळे विमान जास्त काळ हवेत राहू शकत नाही. तसेच, हवेत असताना काही तांत्रिक बिघाड झाल्यास प्रवाशांचे सुरक्षित लँडिंग कसे करायचे, हा सुरक्षेचा मोठा प्रश्न आहे.

याशिवाय, शहरांमध्ये एअर टॅक्सी उतरवण्यासाठी आणि उड्डाण करण्यासाठी विशेष ‘व्हर्टिपोर्ट्स’ (Vertiports) उभारावे लागतील. कमी आवाज करणारी यंत्रणा, सुरक्षित हवाई मार्ग आणि परवडणारी चार्जिंग स्टेशन्स उभारणे गरजेचे आहे. अमेरिकन सरकारी एजन्सी ‘GAO’ च्या अहवालानुसार, डिसेंबर २०२५ पर्यंत अमेरिकेतील ४७ विमानतळांवर इलेक्ट्रिक विमानांसाठी चार्जिंग स्टेशन्स उभारण्याचे नियोजन होते, ज्यापैकी ४३ विमानतळे ही लहान किंवा कमी वर्दळीची होती. कोणत्याही कंपनीला प्रवासी सेवा सुरू करण्यासाठी डिझाइन सुरक्षा, दर्जेदार उत्पादन आणि प्रवासी संचालन अशा तीन कठीण परवानग्या मिळवाव्या लागतात. सध्या केवळ चीनच्या ईहँगकडे या तिन्ही मान्यता आहेत, तर बाकीचे जग २०२७ आणि २०२८ च्या लक्ष्याकडे वेगाने वाटचाल करत आहे.