TikTok Fine: मुलांच्या डेटा चोरीप्रकरणी टिकटॉकला मोठा दणका; अमेरिकेत तब्बल 3,300 कोटींचा दंड, जगभरात आवळला चौकशीचा फास

Children Safety Fine: मुलांची सुरक्षितता आणि गोपनीयतेच्या चिंतेमुळे अमेरिकेत टिकटॉकवर तब्बल ३,३०० कोटी रुपयांचा दंड ठोठावण्यात आला आहे, ज्यामुळे युरोप आणि यूकेमध्ये चौकशी सुरू झाली आहे.

• ३,३०० कोटी रुपयांचा मोठा दंड
• ‘किड्स मोड’मधील गंभीर त्रुटी
• जागतिक स्तरावर कडक कारवाई

सोशल मीडिया विश्वातील अत्यंत लोकप्रिय व्हिडिओ शेअरिंग प्लॅटफॉर्म टिकटॉक (TikTok) आणि त्याची मूळ कंपनी बायटडान्स (ByteDance) सध्या एका मोठ्या कायदेशीर संकटात सापडली आहे. मुलांच्या ऑनलाइन सुरक्षेचे आणि गोपनीयतेच्या कायद्यांचे गंभीर उल्लंघन केल्याचा आरोप सिद्ध झाल्यानंतर कंपनीला अमेरिकेत तब्बल ४०० दशलक्ष डॉलर्सचा, म्हणजेच भारतीय चलनानुसार अंदाजे ३,३०० कोटी रुपयांचा दणका बसला आहे. अमेरिकेच्या न्याय विभागाने आणि फेडरल ट्रेड कमिशनने केलेल्या या कठोर कारवाईमुळे जागतिक स्तरावर तंत्रज्ञान कंपन्यांमध्ये खळबळ उडाली असून डिजिटल विश्वात मुलांच्या डेटा सुरक्षेचा मुद्दा पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे.

अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी कोर्टात सादर केलेल्या तक्रारीनुसार, टिकटॉकने १३ वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या मुलांचा अत्यंत संवेदनशील डेटा त्यांच्या पालकांची कोणतीही पूर्वपरवानगी न घेता दीर्घकाळ बेकायदेशीरपणे गोळा केला होता. ‘चिल्ड्रन्स ऑनलाइन प्रायव्हसी प्रोटेक्शन ॲक्ट’ (COPPA) या नियमाचे हे थेट उल्लंघन मानले गेले आहे. या डेटा चोरीमुळे लाखो लहान मुलांची वैयक्तिक माहिती आणि त्यांची ऑनलाइन सुरक्षितता गंभीर धोक्यात आल्याचे तपासात निष्पन्न झाले आहे. या प्रकरणाची गंभीर दखल घेत न्याय विभागाने हा मोठा करार निश्चित केला असून, बायटडान्सनेदेखील ही दंडात्मक कारवाई मान्य केली आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Exercise Maitree-XV: 9 व्या गोरखा रायफल्सचे शूर सैनिक थायलंडच्या भूमीत; पहा भारत-थायलंड संयुक्त युद्धसरावाचे ‘हे’ खास क्षण

दंडाचे हप्ते आणि ‘किड्स मोड’चे उघड झालेले सत्य

झालेल्या कराराच्या अटींनुसार टिकटॉकला या महादंडाची रक्कम टप्प्याटप्प्याने भरावी लागणार आहे. यातील ३०० दशलक्ष डॉलर्स (सुमारे २,५०० कोटी रुपये) कंपनीला तात्काळ सरकारकडे जमा करावे लागतील. तर उर्वरित १०० दशलक्ष डॉलर्सची रक्कम कायदेशीर प्रक्रियेतील जुने आदेश रद्द झाल्यावर भरावी लागणार आहे. या दंडात्मक कारवाईमुळे आधीच अडचणीत असलेल्या टिकटॉकवर मोठा आर्थिक आणि प्रशासकीय दबाव वाढला आहे.

या संपूर्ण चौकशीत सर्वात धक्कादायक बाब म्हणजे टिकटॉकच्या तथाकथित “किड्स मोड”ची (Kids Mode) पोलखोल झाली आहे. मुलांसाठी पूर्णपणे सुरक्षित आणि गोपनीय असल्याचा दावा करत कंपनीने हा मोड तयार केला होता. मात्र, प्रत्यक्षात या मोडच्या माध्यमातूनही लहान मुलांचे ईमेल ॲड्रेस, वापरण्याच्या सवयी आणि इतर वैयक्तिक तपशील गुप्तपणे रेकॉर्ड केले जात असल्याचे तपासात उघड झाले आहे. या निष्पाप लहान मुलांच्या सुरक्षेशी केलेल्या खेळामुळे न्यायालयाचा आणि पालकांचा संताप अनावर झाला.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : India Argentina Army: उत्तराखंडमधील कामेट शिखरावर भारत अन् अर्जेंटिनाचे सैनिक फडकवणार ध्वज; 35 जवानांच्या मोहिमेला हिरवा झेंडा

म्युझिकलीपासून (Musical.ly) सुरू झालेला वाद अन् जागतिक चौकशीचा फास

टिकटॉक आणि मुलांच्या सुरक्षेचा वाद हा नवीन नसून त्याची मुळे २०१७ मधील ‘म्युझिकली’ (Musical.ly) या ॲप खरेदीशी जोडलेली आहेत. बायटडान्सने हे ॲप विकत घेऊन ते टिकटॉकमध्ये विलीन केले होते. २०१९ मध्येही म्युझिकलीवर अशाच प्रकारच्या डेटा उल्लंघनासाठी कारवाई करण्यात आली होती. मात्र, वारंवार सूचना देऊनही टिकटॉकने आपल्या धोरणांमध्ये सुधारणा केली नाही, ज्यामुळे शेवटी २०२४ मधील खटल्यानंतर आता २०२६ मध्ये हा ऐतिहासिक दंड ठोठावण्यात आला आहे.

अमेरिकेत झालेल्या या मोठ्या दणक्यानंतर आता जगभरात टिकटॉकविरुद्धचा कायदेशीर फास आवळला जात आहे. युरोपियन युनियनने (EU) आपल्या कठोर ‘डिजिटल सर्व्हिसेस ॲक्ट’ (DSA) अंतर्गत टिकटॉकची चौकशी सुरू केली आहे. ॲपमधील चुकीच्या प्रायव्हसी सेटिंग्जमुळे मुले सायबर बुलिंग आणि गैरप्रकारांना बळी पडू शकतात, असा आरोप युरोपियन अधिकाऱ्यांनी केला आहे. याशिवाय ब्रिटनच्या ‘ऑफकॉम’ (Ofcom) या नियामक संस्थेनेही टिकटॉकविरोधात तपास सुरू केला असून, ॲपवरील वयाची पडताळणी योग्य प्रकारे केली जाते की नाही, याची तपासणी केली जात आहे.