
फोटो सौजन्य - Social Media
Zagnelis Protect : आर्सेलरमित्तल निप्पॉन स्टील इंडिया (AM/NS इंडिया) यांनी ऑटोमोबाईल उद्योगासाठी ‘झॅगनेलीस® प्रोटेक्ट’ हे अत्याधुनिक प्रीमियम कोटेड स्टील बाजारात सादर केले आहे. झिंक-ॲल्युमिनियम-मॅग्नेशियम कोटिंग असलेल्या या पेटंट स्टीलमुळे भारतातील वाहन उत्पादकांना जागतिक दर्जाचे साहित्य देशातच उपलब्ध होणार असून, आयातीवरील अवलंबित्व कमी करण्यास मदत मिळणार आहे. कंपनीच्या मते, हा उपक्रम ‘आत्मनिर्भर भारत’ संकल्पनेला बळ देणारा ठरेल. युरोपियन बाजारपेठेत यशस्वी ठरलेल्या या तंत्रज्ञानाची भारतात प्रथमच ओळख करून देण्यात आली आहे. चेन्नई येथे प्रमुख ग्राहकांच्या उपस्थितीत या उत्पादनाचे अनावरण करण्यात आले. याआधी अशा प्रकारचे उच्च दर्जाचे स्टील मोठ्या प्रमाणावर परदेशातून आयात केले जात होते. आता देशांतर्गत उत्पादन सुरू झाल्याने वाहन उद्योगाला जलद पुरवठा, सातत्यपूर्ण गुणवत्ता आणि मजबूत सप्लाय चेनचा लाभ मिळेल.
सध्या भारतात वापरल्या जाणाऱ्या काही महत्त्वाच्या ऑटोमोटिव्ह स्टील ग्रेडपैकी सुमारे 8 ते 10 टक्के स्टील आयातीवर अवलंबून असल्याचे सांगितले जाते. विशेष कोटिंग आणि धातूच्या तांत्रिक गुंतागुंतीमुळे ही गरज निर्माण होते. मात्र, झॅगनेलीस® प्रोटेक्टच्या माध्यमातून हा पर्याय देशात उपलब्ध झाल्याने भारतीय उत्पादकांसाठी खर्च आणि पुरवठा व्यवस्थापन अधिक सुलभ होण्याची अपेक्षा आहे. या स्टीलचा प्रारंभीचा वापर मोटर कप्स तयार करण्यासाठी केला जाणार आहे. हे मोटर कप्स कारमधील खिडक्या, वायपर्स, आरसे आणि सीट्समध्ये वापरल्या जाणाऱ्या डायरेक्ट-करंट मोटर्सचे संरक्षण करणारे महत्त्वाचे भाग आहेत. एका कारमध्ये अशा 20 ते 30 मोटर्स असू शकतात. त्यामुळे या उत्पादनाचा वापर वाहनांच्या टिकाऊपणा आणि कार्यक्षमतेत वाढ करण्यासाठी उपयुक्त ठरेल.
AM/NS इंडियाचे सेल्स आणि मार्केटिंग विभागाचे संचालक तथा उपाध्यक्ष रंजन धर यांनी सांगितले की, कंपनीचे उद्दिष्ट भारतीय ऑटोमोबाईल उद्योगाला जागतिक दर्जाचे आणि उच्च कार्यक्षमतेचे स्टील सोल्यूशन्स उपलब्ध करून देणे आहे. ‘स्मार्टर स्टील्स, ब्राइटर फ्युचर्स’ या संकल्पनेनुसार कंपनी मूल्यवर्धित स्टील उत्पादनांचा विस्तार करत असून, आर्सेलरमित्तल आणि निप्पॉन स्टील यांच्या तांत्रिक कौशल्याच्या आधारे भारतातच जागतिक दर्जाची उत्पादने विकसित केली जात आहेत. झॅगनेलीस® प्रोटेक्टचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे त्याची उत्कृष्ट गंजरोधक क्षमता. पारंपरिक गॅल्व्हनाइज्ड स्टीलच्या तुलनेत हे कोटिंग विशेषतः कट कडा, हेम फ्लँजेस आणि मोल्डेड भागांवर अधिक प्रभावी संरक्षण देते. तसेच स्वतःहून संरक्षणात्मक थर निर्माण करण्याची क्षमता, उत्तम आकार देण्याची सुलभता आणि दीर्घकालीन टिकाऊपणा यामुळे वाहन उत्पादकांसाठी हे स्टील अधिक उपयुक्त ठरू शकते.
कंपनीच्या माहितीनुसार, भविष्यात या स्टीलचा वापर केवळ मोटर कप्सपुरता मर्यादित राहणार नाही. चेसिसचे भाग, दरवाज्यांचे आतील पॅनल्स, बोनेटचे आतील भाग तसेच डेकलिड आणि टेलगेटसारख्या विविध ऑटोमोटिव्ह घटकांमध्येही याचा वापर करता येईल. भारताचा वाहन उद्योग सातत्याने विस्तारत असून आर्थिक वर्ष 2025-26 मध्ये प्रवासी वाहनांची विक्री सुमारे 4.7 दशलक्षांच्या पुढे गेल्याचा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे. त्यामुळे भारत हा जगातील सर्वात मोठ्या वाहन बाजारपेठांपैकी एक म्हणून उदयास येत असून निर्यात केंद्र म्हणूनही त्याचे महत्त्व वाढत आहे. अशा पार्श्वभूमीवर प्रगत स्टीलचे स्थानिक उत्पादन उद्योगाच्या पुढील वाढीसाठी महत्त्वाचे मानले जात आहे.
झॅगनेलीस® प्रोटेक्टची प्रस्तुती ही AM/NS इंडियाच्या मूल्यवर्धित स्टील उत्पादनांच्या व्यापक धोरणाचा भाग आहे. यापूर्वी कंपनीने नूतनीकरणक्षम ऊर्जा आणि पायाभूत सुविधांसाठी ‘मॅग्नेलीस®’ तसेच छप्पर, क्लॅडिंग आणि प्री-इंजिनिअर्ड बिल्डिंगसाठी ‘ऑप्टीगल®’ ही पेटंट उत्पादनेही भारतीय बाजारात आणली आहेत. कंपनीचा हझिरा येथील सुमारे ₹60,000 कोटींचा विस्तार प्रकल्पही या धोरणाचा भाग असून, त्याअंतर्गत पुढील पिढीच्या ऑटोमोटिव्ह आणि मूल्यवर्धित स्टील उत्पादनासाठी आवश्यक अपस्ट्रीम, डाऊनस्ट्रीम आणि इतर पायाभूत सुविधांचा विकास केला जात आहे.