Education Budget 2026: देशात ३ नवीन ‘AAIMS’ आणि आयुर्वेद संस्थांची घोषणा; अर्थसंकल्पात शिक्षण क्षेत्रासाठी काय आहे तरतूद

२०२५-२६ च्या अर्थसंकल्पात, शिक्षण क्षेत्रासाठी ₹१,२८,६५०.०५ कोटी रुपयांची विक्रमी तरतूद करण्यात आली. शालेय शिक्षण आणि साक्षरता विभागाला ₹७८,५७२.१० कोटी मिळाले, जे शिक्षण बजेटच्या ६१% आहे.

•  तीन नवीन आयुर्वेद संस्था आणि तीन नवीन अखिल भारतीय आयुर्वेद संस्था (एम्स) स्थापन करण्याची योजना
• मानसशास्त्र आणि वर्तणुकीय आरोग्य यासह १० नवीन संलग्न आरोग्य शाखा
• विविध राज्यांमध्ये वैद्यकीय पर्यटनासाठी पाच केंद्रे तयार करण्याचा प्रस्ताव

Education Budget 2026: केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारमण यांनी २०२६-२७ च्या केंद्रीय अर्थसंकल्पात तीन नवीन आयुर्वेद संस्था आणि तीन नवीन अखिल भारतीय आयुर्वेद संस्था (एम्स) स्थापन करण्याची योजना जाहीर केली आहे. याव्यतिरिक्त, अर्थसंकल्पीय तरतुदीनुसार पूर्वेकडील भागात एक नवीन डिझाइन संस्था स्थापन केली जाईल. यासोबतच मुंबईतील इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ क्रिएटिव्ह टेक्नॉलॉजीजला १५,००० माध्यमिक शाळांमध्ये कंटेंट लॅब स्थापन करण्यासाठी पाठिंबा देण्याचा प्रस्तावही यंदाच्या अर्थसंकल्पात करण्यात आला आहे. कोविड-१९ साथीच्या आजारानंतर आयुर्वेदाला जगभरात मान्यता आणि स्वीकृती मिळाल्याचे सीतारमण यांनी नमुद केले.

केंद्र सरकार प्रमुख औद्योगिक लॉजिस्टिक्स हब्जजवळील पाच विद्यापीठ टाउनशिपना पाठिंबा देण्याचा मानस आहे. या प्रत्येक टाउनशिपमध्ये अनेक विद्यापीठे, महाविद्यालये, निवासी कॅम्पस आणि संशोधन सुविधा असतील. याव्यतिरिक्त, ऑप्टोमेट्री, भूल, उपयोजित मानसशास्त्र आणि वर्तणुकीय आरोग्य यासह १० नवीन संलग्न आरोग्य शाखा सुरू केल्या जातील, ज्याचे उद्दिष्ट पुढील पाच वर्षांत १,००,००० सहयोगी आरोग्य व्यावसायिकांना (एएचपी) प्रशिक्षण देण्याचे आहे.

Union Budget 2026: AI आणि नवीन तंत्रज्ञान बनणार भारताच्या विकासाचे इंजिन – निर्मला सीतारमण

सरकार ICAI, ICSI आणि ICMAI सारख्या व्यावसायिक संस्थांना टियर 2 आणि 3 शहरांमध्ये कॉर्पोरेट मित्र तयार करण्यासाठी अल्पकालीन मॉड्यूलर अभ्यासक्रम आणि व्यावहारिक साधने विकसित करण्यासाठी मदत करण्याची योजना आखत आहे. अर्थसंकल्पात विविध राज्यांमध्ये वैद्यकीय पर्यटनासाठी पाच केंद्रे तयार करण्याचा प्रस्ताव आहे. दरम्यान, सीतारमण यांनी वाढत्या जागतिक मागणीच्या पार्श्वभूमीवर तीन नवीन अखिल भारतीय आयुर्वेद संस्था स्थापन करण्याचा, प्रमाणन प्रणालींसाठी आयुष फार्मसी आणि औषध चाचणी प्रयोगशाळांना उच्च दर्जाचा दर्जा देण्याचा आणि अधिक कुशल कर्मचाऱ्यांची उपलब्धता सुनिश्चित करण्याचा प्रस्ताव ठेवला.

सीतारमण म्हणाल्या की, “जगाच्या अनेक भागात प्राचीन भारतीय योगाचा आधीच आदर केला जातो. आयुर्वेदाला आता व्यापक जागतिक मान्यता मिळत आहे. कोविड-१९ साथीच्या आजारानंतर आयुर्वेदालाही अशीच जागतिक मान्यता मिळाल्याचे त्यांनी सांगितले. त्यांनी जामनगरमधील जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) ग्लोबल सेंटर फॉर ट्रॅडिशनल मेडिसिनचे अपग्रेड करण्याचा प्रस्तावही ठेवला.

Union Budget 2026 : शेजारील देशांसाठी भारताने उघडली तिजोरी; ‘या’ राष्ट्रांना दिलं मोठं गिफ्ट

गेल्या वर्षीच्या शिक्षण अर्थसंकल्पात काय झाले?

२०२५-२६ च्या अर्थसंकल्पात, शिक्षण क्षेत्रासाठी ₹१,२८,६५०.०५ कोटी रुपयांची विक्रमी तरतूद करण्यात आली. शालेय शिक्षण आणि साक्षरता विभागाला ₹७८,५७२.१० कोटी मिळाले, जे शिक्षण बजेटच्या ६१% आहे. शालेय शिक्षणाचा विस्तार करणे आणि देशभरातील शाळांची गुणवत्ता सुधारणे हे त्याचे उद्दिष्ट आहे. भारतातील उच्च शिक्षण संस्थांच्या विकास आणि विस्ताराला पाठिंबा देण्यासाठी उच्च शिक्षण विभागाला ₹५०,०७७.९५ कोटी वाटप करण्यात आले, जे एकूण शिक्षण बजेटच्या ३९% आहे.

गेल्या काही वर्षांतील शिक्षण अर्थसंकल्पातील तरतूद खालीलप्रमाणे आहे:

२०२०-२०२१: ₹५६,५३६ कोटी (शालेय शिक्षण), ₹३८,५७२ कोटी (उच्च शिक्षण)

२०२१-२०२२: ₹५९,८४५ कोटी (शालेय शिक्षण), ₹३९,४६६ कोटी (उच्च शिक्षण)

२०२२-२०२३: ₹६३,४४९ कोटी (शालेय शिक्षण), ₹४०,८२८ कोटी (उच्च शिक्षण)

२०२३-२०२४: ₹६८,८०५ कोटी (शालेय शिक्षण), ₹४४,०९५ कोटी (उच्च शिक्षण)

२०२४-२०२५: ₹७३,००८ कोटी (शालेय शिक्षण), ₹४७,६२० कोटी (उच्च शिक्षण)

२०२५-२०२६: ₹७८,५७२.१० कोटी (शालेय शिक्षण), ₹५०,०७७.९५ कोटी (उच्च शिक्षण)

Education Budget 2026, 3 New AIIMS, Ayurveda Institutes, Union Budget 2026, Union Budget 2026 Live updates, Union Budget 2026 live, FM Nirmala Sitharaman, Union Budget 2026 Live, India Budget 2024,India Budget 2026, Live,अर्थसंकल्प 2026, अर्थसंकल्प 2026 मराठी न्यूज, बजेट 2026 लाइव्ह मराठी बातम्या, केंद्रीय अर्थसंकल्प 2026 ताज्या बातम्या, बजेट 2026