मंगळवार, 20 ऑक्टोबर 2026
(फोटो सौजन्य: सोशल मीडिया)
गेल्या अनेक दिवसांपासून युद्धजन्य परिस्थितीमुळे ‘हॉर्मुझची सामुद्रधुनी’ (Strait of Hormuz) बंद होती. बंद असलेला होर्मुज सामुद्रधुनीचा (Strait of Hormuz) मार्ग इराणने अखेर व्यापारी जहाजांसाठी पूर्णपणे खुला केला आहे. इराणचे परराष्ट्र मंत्री सय्यद अब्बास आराघची यांनी केलेल्या या घोषणेनंतर आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत मोठी अस्थिरता दिसून आली आहे ही अशी बाजारपेठ आहे जिथे, कालपर्यंत कच्च्या तेलाचे दर १०० डॉलर्स प्रति बॅरलपेक्षा अधिक होते. मात्र, आता हे दर अचानक खाली घसरले आहेत. बाजाराच्या कामकाजाच्या वेळेत, तेलाचे दर घसरून सुमारे ८६ डॉलर्सपर्यंत पोहोचले होते. तरीही, त्यानंतर काहीच वेळात, तेलाचे दर पुन्हा सावरले आणि ९० डॉलर्स प्रति बॅरलच्या वर गेले. पण नेमकी अशी कोणती गोष्ट घडली की बाजारावर पुन्हा परिणाम झाला?
वास्तविक पाहता, इराणने असे स्पष्ट केले आहे की, जोपर्यंत युद्धविराम (ceasefire) लागू राहील, तोपर्यंत व्यापारी जहाजांना ‘हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनी’तून (Strait of Hormuz) जाण्याची परवानगी दिली जाईल. दरम्यान, ट्रम्प यांनीही ठामपणे सांगितले की, इराण पुन्हा कधीही हॉर्मुझची सामुद्रधुनी बंद करण्याचा प्रयत्न करणार नाही. इराणने या मुद्द्यावर आपली सहमती दर्शविली आहे. ही बातमी समोर येताच, तेल आणि वायूच्या किमतींमध्ये मोठी घसरण दिसून आली.
‘ब्रेंट क्रूड’च्या वायदा व्यवहारातील (futures) किमती रातोरात १०.४२ डॉलर्सने किंवा १०.४८ टक्क्यांनी घसरून ८८.९७ डॉलर्स प्रति बॅरल या पातळीवर स्थिरावल्या; व्यवहाराच्या सत्रादरम्यान, किमतींनी ८६.०९ डॉलर्सचा नीचांकही गाठला होता. ‘WTI क्रूड’च्या वायदा किमती ११.४८ डॉलर्सने किंवा १२.१२ टक्क्यांनी घसरून ८३.२१ डॉलर्स प्रति बॅरलवर पोहोचल्या, ज्यांनी यापूर्वी ८०.५६ डॉलर्सचा नीचांक गाठला होता. पण व्यवहाराचे सत्र संपताना, कच्च्या तेलाच्या किमती पुन्हा सावरल्या आहे. आणि ९०.३८ डॉलर्सच्या पातळीवर पोहोचल्या. तेलाच्या किमतींमध्ये एकाच दिवसात झालेली ही आतापर्यंतची सर्वात मोठी घसरण ठरली आहे.
ही बातमी समोर येताच, गॅसच्या किमतींमध्ये घट दिसून आली. LNG ची किंमत घसरून $2.624 वर पोहोचली. पण इराणच्या राष्ट्राध्यक्षांकडून एक नवीन अपडेट आल्यानंतर, फ्युचर्स मार्केटमध्ये ही किंमत पुन्हा सावरली आणि $2.674 वर पोहोचली. याचा अर्थ असा की, नैसर्गिक वायूच्या किमतींमध्ये निव्वळ स्वरूपात कोणताही मोठा बदल झाला नाही.
शनिवारी सकाळी, इराणच्या संसदेचे सभापती मोहम्मद बाघर घालिबाफ यांनी स्पष्ट केले की, ‘हॉर्मुझची सामुद्रधुनी’ (Strait of Hormuz) ही अमेरिकेच्या मर्जीनुसार नव्हे, तर केवळ आणि केवळ इराणच्या नियमावलीनुसारच चालवली जाणार आहे. त्याचबरोबर त्यांनी असा इशाराही दिला की, जर अमेरिकेने इराणच्या बंदरांवरील निर्बंध कायम ठेवले, तर हॉर्मुझची सामुद्रधुनी बंद केली जाईल. त्यांनी राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी केलेल्या विधानांवरही टीका केली. या बातमीच्या पार्श्वभूमीवर, सोमवारी तेलाच्या किमतींवर याचा परिणाम दिसून येण्याची शक्यता आहे. आपल्याला पुन्हा एकदा तेल आणि गॅसच्या किमतींमध्ये मोठी वाढ पाहायला मिळू शकते.
हॉर्मुझची सामुद्रधुनी खुली झाल्याच्या वृत्तामुळे अमेरिकेच्या शेअर बाजारात जोरदार तेजी दिसून आली. अमेरिकेचा बाजार २ टक्क्यांहून अधिक वाढला. दरम्यान, भारतीय बाजाराचा एक महत्त्वाचा निर्देशक असलेल्या ‘GIFT Nifty’ कडूनही बाजारात तेजीचे संकेत मिळत आहेत. सोमवारी, भारतीय शेअर बाजाराची सुरुवात सुमारे ३०० अंशांच्या ‘गॅप-अप’सह होण्याची शक्यता आहे.
