
(फोटो सौजन्य-Gemini)
मिळालेल्या माहितीनुसार, १२ टन किट-कॅट चॉकलेट्सने भरलेला एक ट्रक नुकताच मध्य इटलीतील एका कारखान्यातून पोलंडच्या दिशेने रवाना झाला होता. या मालवाहतुकीमध्ये कंपनीच्या नवीन ‘फॉर्म्युला वन (F1)’ श्रेणीतील चॉकलेट्सचा समावेश होता. चॉकलेट्सच्या या मौल्यवान साठ्याने भरलेला हा ट्रक प्रवासादरम्यान अचानक मध्येच गायब झाला.
या घटनेबाबत ‘एएफपी’शी (AFP) बोलताना नेस्ले कंपनीने सांगितले की, त्यांच्या नवीन चॉकलेट श्रेणीचे ४,१३,७९३ युनिट्स घेऊन जाणारा एक ट्रक युरोपमधील वाहतुकीदरम्यान चोरीला गेला. नेस्लेने आपल्या
प्रसिद्ध टॅगलाइनचा “Have a break” म्हणजे विश्रांती घ्या याचा संदर्भ देत, या घटनेवर मिश्किलपणे भाष्य केले. त्यांनी म्हटले की, चोरांनी हे वाक्य अगदी शब्दशः घेतले असावं आणि १२ टनांहून अधिक चॉकलेट्स सोबत घेऊन ते “विश्रांती घेण्यासाठी” निघून गेले असावेत. अत्यंत हलक्या-फुलक्या शैलीत, कंपनीने चोरांच्या उत्कृष्ट आवडीचे कौतुकही केले आहे. तो ट्रक आणि त्यातील संपूर्ण माल अद्याप बेपत्ताच आहे; स्थानिक अधिकारी आणि पुरवठा भागीदारांच्या सहकार्याने या प्रकरणाचा तपास सध्या सुरू आहे.
चोरीला गेलेल्या चॉकलेट्सच्या प्रत्येक पाकिटावर एक विशिष्ट ‘बॅच कोड’ (batch code) नमूद केलेला आहे. त्यामुळे, जर ही चॉकलेट्स बाजारात बेकायदेशीरपणे विक्रीसाठी आणली गेली, तर ती स्कॅन करून त्यांना track केल्यामुळे मोठा धोका आहे. चॉकलेट्सच्या या मोठ्या चोरीच्या घटनेबाबत, कंपनीने अशीही ग्वाही दिली आहे की, या घटनेचा त्यांच्या supply chain वर कोणताही परिणाम होणार नाही.
सहज विकता येतात : इलेक्ट्रॉनिक्स किंवा लग्जरी वस्तूंच्या तुलनेत, चॉकलेट्स आणि मिठाई ‘काळ्या बाजारात’ किंवा लहान स्थानिक किराणा दुकानांमध्ये विकणे खूप सोपे असते. त्यांच्यावर असे अनुक्रमांक (serial numbers) नसतात ज्यांचा मागोवा घेतला जाऊ शकतो.
उच्च मागणी: इटलीमध्ये किटकॅट (KitKat) सारख्या ब्रँड्सना कायमस्वरूपी मागणी असते. १२ टन चॉकलेटच्या साठ्याची किंमत हजारो युरो असू शकते, ज्यामुळे हा एक अत्यंत फायदेशीर व्यवसाय ठरु शकतो.
ग्रे मार्केट आणि छोटे रिटेलर्स : चोर सहसा ही चॉकलेट्स मोठ्या सुपरमार्केटमध्ये विकणे टाळतात, कारण अशा डीलमध्ये योग्य कागदपत्रांची (इनव्हॉइस) आवश्यकता असते. त्याऐवजी, ते लहान किराणा दुकाने किंवा स्वतंत्र दुकानांना लक्ष्य करतात. ते दुकानदारांना मोठ्या सवलती देऊन आकर्षित करतात. अनेकदा बाजारभावापेक्षा ४०-५०% कमी किमतीला देऊन ते आपला माल त्यांना विकण्यासाठी देतात. या बदल्यात, दुकानदार ‘बिलाशिवाय’ माल खरेदी करून आपला नफा वाढवतात.
Re-packaging म्हणजे पुन्हा पॅकिंग करुन विकणे : जर मालावर विशिष्ट शिपमेंट किंवा लॉट क्रमांकासारख्या खुणा असतील, ज्यामुळे पोलिसांना ओळख पटू शकेल, तर गुन्हेगार मोठे शिपिंग कार्टन काढून त्यातील माल लहान, कोणत्याही चिन्ह नसलेल्या पॅकेजिंगमध्ये पुन्हा पॅक करतात. अनेकदा, ते मूळ मुदत समाप्तीची तारीख आणि बॅच क्रमांक काढून टाकतात किंवा अस्पष्ट करतात आणि त्याजागी नवीन स्टिकर्स लावतात; यामुळे चोरी झालेल्या ट्रकपर्यंत मालाचा माग काढणे जवळजवळ अशक्य होऊन बसतं.
स्ट्रीट वेंडर्स आणि साप्ताहिक बाजार: इटली आणि युरोपच्या इतर विविध भागांमध्ये, उघड्यावर भरणारे बाजार Open-air markets हे एक सामान्य वैशिष्ट्य आहे. या बाजारांमधील व्यवहार केवळ रोखीतच होतात. चोर अनेकदा ही चॉकलेट्स रस्त्यावरील विक्रेत्यांना किंवा फेरीवाल्यांना विकतात, ज्यांच्या ग्राहकांना प्रामुख्याने कमी किमतीत माल मिळवण्यात रस असतो आणि त्यांना मालाची निर्मिती कुठे झाली आहे तो कुठून आला आहे या प्रश्नांबाबत काहीही घेणं देणं नसतं.
डिजिटल ब्लैक मार्केट : आधुनिक युगात, चोर टेलिग्राम किंवा डार्क वेबसारख्या एनक्रिप्टेड प्लॅटफॉर्मचा वाढत्या प्रमाणात वापर करतात. ते या माध्यमांवर होलसेल डीलच्या जाहिराती पोस्ट करतात. आर्थिक व्यवहार शोधता येऊ नयेत यासाठी, पेमेंट अनेकदा क्रिप्टोकरन्सीमध्ये स्वीकारले जातात.