cyber security
Cyber Security Course : आजच्या डिजिटल युगात सायबर फ्रॉडचा धोका केवळ मोठ्या शहरांपुरता मर्यादित राहिलेला नाही, तर मोबाईलपासून यूपीआय (UPI), सोशल मीडिया आणि ऑनलाइन बँकिंगच्या वाढत्या वापरामुळे तो लहान शहरांपर्यंत व गावांपर्यंत पोहोचला आहे. यामुळेच तिथले लोकही सायबर गुन्हेगारांच्या निशाण्यावर येत आहेत. अशा वेळी प्रत्येक विद्यार्थ्यासाठी सायबर सुरक्षेची समज असणे अत्यंत गरजेचे बनले आहे. या गरजा लक्षात घेऊन आयआयटी कानपूरने (IIT Kanpur) एक मोठे पाऊल उचलले आहे.
सायबर सिक्युरिटी हब C3iHub कडून डॉ. भीमराव आंबेडकर विद्यापीठ, आग्रा आणि विवेकानंद इन्क्युबेशन फाउंडेशन (VIF) यांच्या सहकार्याने हिंदी माध्यमाच्या विद्यार्थ्यांसाठी एक उत्तम उपक्रम सुरू करण्यात आला आहे. या उपक्रमाअंतर्गत विद्यापीठाशी जोडलेल्या महाविद्यालयांच्या विद्यार्थ्यांसाठी हिंदी भाषेत ऑनलाइन सायबर सुरक्षा व्होकेशनल प्रोग्राम सुरू करण्याची घोषणा करण्यात आली आहे.
डॉ. भीमराव आंबेडकर विद्यापीठाशी जोडलेल्या ५७० हून अधिक महाविद्यालयांच्या सुमारे ३ लाखांपेक्षा जास्त विद्यार्थ्यांना या उपक्रमाचा फायदा मिळण्याची अपेक्षा आहे. विशेष म्हणजे हा कोर्स पूर्णपणे ऑनलाइन असेल आणि तो हिंदी भाषेत उपलब्ध करून दिला जाईल. यामुळे ज्या विद्यार्थ्यांना इंग्रजीतून तंत्रज्ञान समजून घेताना अडचण येते, त्यांनाही सायबर सुरक्षा शिकण्याची संधी मिळेल. विशेषतः निम-शहरी आणि ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांसाठी हिंदीतील सायबर कोर्सची सुरुवात एक फायदेशीर उपक्रम ठरत आहे.
आयआयटी कानपूरने आणलेल्या या सायबर कोर्सच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना केवळ सायबर सुरक्षेची माहिती मिळणार नाही, तर त्यांना दररोज सामना करावा लागणाऱ्या विविध सायबर फ्रॉडबद्दलही सविस्तर जाणून घेता येईल. या कोर्समध्ये सायबर क्राईम, सायबर हायजीन, सोशल मीडियाशी संबंधित धोके, ओळख चोरी (आयक्युआय चोरी), खाजगी डेटा लीक आणि ऑनलाइन सुरक्षा यांसारख्या विषयांचा समावेश असेल. महिला आणि मुलांना ऑनलाइन धोक्यांपासून सुरक्षित ठेवण्याशी संबंधित पैलूंवरही विद्यार्थ्यांना माहिती दिली जाईल. याचा अर्थ असा की, बनावट लिंक्स, संशयास्पद ऑनलाइन ॲक्टिव्हिटी, खाजगी माहितीचा गैरवापर आणि सोशल मीडियाशी संबंधित जोखीम समजून घेण्यास हे प्रशिक्षण मदत करेल.
सायबर सुरक्षेचे जग केवळ ऑनलाइन फ्रॉडपुरते मर्यादित नाही. म्हणूनच विद्यार्थ्यांना डार्क वेब, सायबर दहशतवाद आणि इंटरनेटवर होणाऱ्या इतर बेकायदेशीर कामकाजाची माहिती दिली जाईल. इंटरनेटच्या त्या जगाशी विद्यार्थ्यांना ओळख करून देणे हा याचा उद्देश आहे, ज्याबद्दल सामान्यतः खूप कमी माहिती असते. यामुळे ते सायबर धोके अधिक चांगल्या प्रकारे समजू शकतील आणि सुरक्षित डिजिटल व्यवहार करू शकतील.
या कोर्सच्या माध्यमातून केवळ थिअरीच्या अभ्यासावरच भर दिला जाणार नाही, तर प्रॅक्टिकल ट्रेनिंगवरही भर दिला जाईल. या कोर्समध्ये क्विझ, वर्कशॉप आणि व्हर्च्युअल लॅब यांसारख्या ॲक्टिव्हिटींचाही समावेश असेल. यामुळे विद्यार्थ्यांना सायबर सुरक्षेशी संबंधित संकल्पना व्यावहारिक पद्धतीने समजून घेण्याची संधी मिळेल. ऑनलाइन माध्यम असूनही विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष परिस्थितीशी जोडून सायबर धोके समजून सांगण्याचा प्रयत्न केला जाईल.
या भागीदारी अंतर्गत आयआयटी कानपूरचा C3iHub हा सायबर सिक्युरिटी कोर्स तयार आणि चालवणार आहे. यासाठी आयआयटी कानपूरच्या तांत्रिक कुशलतेचा उपयोग केला जाईल. तर हा कार्यक्रम मोठ्या प्रमाणावर लागू करण्याची आणि त्याचे तांत्रिक व प्रशासनिक व्यवस्थापन करण्याची जबाबदारी विवेकानंद इन्क्युबेशन फाउंडेशनची असेल.
भारतात आजही मोठ्या प्रमाणावर विद्यार्थी हिंदी माध्यमातून शिक्षण घेतात, तर तांत्रिक शिक्षण बहुतांश वेळा इंग्रजीमध्येच असते. हिंदीतील हा सायबर सिक्युरिटी कोर्स ही दरी मिटवण्याचे काम करेल. यामुळे लहान शहरांमधील आणि गावातील तरुणही डिजिटल धोके अधिक चांगल्या प्रकारे समजू शकतील. ऑनलाइन पेमेंट आणि सोशल मीडियाच्या या काळात आयआयटी कानपूर आणि डीबीआरएयू (DBRAU) ची ही पहल तरुणांना डिजिटल दृष्ट्या साक्षर आणि सुरक्षित बनवण्याच्या दिशेने एक महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे.
.png "Videos"){kind=small}
