सोमवार, 5 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
World Teachers Day 2026: दरवर्षी ५ ऑक्टोबर रोजी ‘जागतिक शिक्षक दिन’ साजरा केला जातो. हा दिवस केवळ शिक्षकांच्या अमूल्य योगदानाचे स्मरण करण्याचा नाही, तर शिक्षक ज्या कठीण परिस्थितीत काम करतात आणि शिक्षण व्यवस्था त्यांना किती व्यावसायिक व आर्थिक सहकार्य पुरवत आहे, यावर लक्ष वेधण्याचा एक महत्त्वाचा प्रसंग आहे. यंदाचा जागतिक शिक्षक दिन २०२६ अधिक खास आहे, कारण १९६६ मध्ये शिक्षकांच्या स्थितीबाबत तयार केलेल्या आंतरराष्ट्रीय शिफारशींना या वर्षी ६० वर्षे पूर्ण होत आहेत. तसेच, युनेस्कोने (UNESCO) एक महत्त्वपूर्ण इशारा दिला आहे की, २०३० पर्यंत प्राथमिक आणि माध्यमिक शिक्षणाचा सार्वभौमिक उद्देश साध्य करण्यासाठी जगाला तब्बल ४.४ कोटी अतिरिक्त शिक्षकांची गरज भासणार आहे.
५ ऑक्टोबर १९६६ रोजी युनेस्को आणि आंतरराष्ट्रीय श्रम संघटना (ILO) यांच्या संयुक्त विद्यमाने एका विशेष आंतरराष्ट्रीय परिषदेत शिक्षकांच्या स्थितीविषयी एक महत्त्वाची शिफारस स्वीकारण्यात आली होती. यामध्ये शिक्षकांचे हक्क, जबाबदाऱ्या, त्यांची पूर्वतयारी, भरती, रोजगार आणि अध्यापनाच्या परिस्थितीशी संबंधित आंतरराष्ट्रीय मानक निश्चित करण्यात आले होते. या ऐतिहासिक दिवसाच्या स्मरणार्थ १९९४ पासून दरवर्षी ५ ऑक्टोबरला हा दिन साजरा करण्यास सुरुवात झाली.
या वर्षीच्या जागतिक शिक्षक दिनाची युनेस्कोने ठरवलेली थीम “Standing with teachers: 60 years of protecting the profession, advancing its status and shaping our futures” ही आहे. या थीमचा उद्देश केवळ शिक्षकांना धन्यवाद देणे हा नसून, शिक्षण प्रणाली शिक्षकांना आपले काम अधिक चांगल्या प्रकारे पार पाडण्यासाठी आवश्यक असलेले व्यावसायिक आणि आर्थिक सहकार्य देत आहे का, हा कळीचा सवाल उपस्थित करणे हा आहे.
गेल्या सहा दशकांमध्ये शिक्षण आणि समाजात मोठे बदल झाले आहेत. आजच्या डिजिटल युगात शिक्षकांसमोर डिजिटल तंत्रज्ञान, हवामान बदल, स्थलांतर आणि विस्थापन यांसारख्या नवीन आव्हानांची भर पडली आहे. याशिवाय, शिक्षकांची स्वायत्तता, धोरण निर्मिती प्रक्रियेतील सहभाग, वेतन, कामाचा वाढता ताण आणि कामाचे वातावरण हे महत्त्वाचे मुद्दे बनले आहेत. त्यामुळे, बदलत्या परिस्थितीनुसार आंतरराष्ट्रीय मानकांमध्ये सुसंगतता आणण्यासाठी सध्याच्या काळात या शिफारसींची पुनर्रचना व समीक्षा केली जात आहे.
युनेस्कोच्या अहवालानुसार, २०२३ ते २०३० या कालावधीत शिक्षण क्षेत्रासमोर केवळ नवीन शिक्षकांची भरती करण्याचेच आव्हान नाही, तर सध्या कार्यरत असलेल्या शिक्षकांना पेशात टिकवून ठेवणे आणि त्यांना उत्तम कामाची परिस्थिती व योग्य सहकार्य देणे हे देखील तितकेच महत्त्वाचे असणार आहे.
Army Doctor : भारतीय सैन्यात डॉक्टर कसे बनतात? जाणून घ्या परीक्षा, पात्रता आणि सॅलरी पॅकेज..
या वर्षीच्या जागतिक शिक्षक दिन २०२६ चा मुख्य जागतिक सोहळा ५ ऑक्टोबर रोजी युनेस्कोचे मुख्यालय, पेरिस (फ्रान्स) येथे आयोजित करण्यात आला आहे. यामध्ये जगभरातून आलेले शिक्षक, शिक्षण मंत्री आणि शिक्षण क्षेत्रातील इतर मान्यवर सहभागी होऊन शिक्षकांचे हक्क, कामाची परिस्थिती आणि बदलत्या शिक्षण प्रणालीतील त्यांच्या भूमिकेवर सखोल चर्चा करत आहेत.
