
फोटो सौजन्य - Social Media
मराठी चित्रपटसृष्टीतील गाजलेल्या ‘…आणि डॉ. काशिनाथ घाणेकर’ या बायोपिकची पुन्हा एकदा चर्चा रंगू लागली आहे. याचे कारण म्हणजे ज्येष्ठ अभिनेते, दिग्दर्शक आणि निर्माते अशोक समेळ यांनी या चित्रपटावर केलेली परखड टिप्पणी. त्यांच्या मते, चित्रपटात सादर करण्यात आलेले डॉ. काशिनाथ घाणेकर यांचे व्यक्तिमत्त्व वास्तवाशी पूर्णपणे जुळणारे नव्हते आणि त्यांच्या आयुष्याचे चित्रण अधिक अचूकपणे होणे अपेक्षित होते. २०१८ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या या चित्रपटात सुबोध भावे यांनी डॉ. काशिनाथ घाणेकर यांची मध्यवर्ती भूमिका साकारली होती. अभिजित देशपांडे दिग्दर्शित या सिनेमात वैदेही परशुरामी, सुमीत राघवन, प्रसाद ओक आणि आनंद इंगळे यांनीही महत्त्वाच्या भूमिका निभावल्या होत्या. चित्रपटाला प्रेक्षकांकडून चांगला प्रतिसाद मिळाला असला, तरी अशोक समेळ यांच्या मते त्यातील काही पैलू प्रत्यक्ष वास्तवाशी सुसंगत नव्हते.
एका मुलाखतीत बोलताना समेळ यांनी सांगितले की, डॉ. काशिनाथ घाणेकर यांच्या जीवनावर आधारित चित्रपट तयार करताना अधिक व्यापक संशोधन आणि वस्तुनिष्ठ दृष्टीकोन आवश्यक होता. त्यांच्या मते, काही प्रसंग आणि मांडणी अपुऱ्या माहितीवर आधारित असल्याची भावना निर्माण होते. त्यांनी असेही नमूद केले की, ज्येष्ठ अभिनेत्री फैय्याज यांनीही घाणेकर यांच्यासोबत काम केले असून त्या देखील या मताशी सहमत असू शकतात. काशिनाथ घाणेकर यांच्या स्वभावाविषयी बोलताना समेळ यांनी अनेक आठवणींना उजाळा दिला. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, घाणेकर यांना रंगभूमीवरील सहकारी आणि बॅकस्टेजवर काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांबद्दल विशेष आपुलकी होती. नाटकांचे दौरे संपल्यानंतर ते अनेकदा स्वतःच्या खिशातील पैसे सहकाऱ्यांमध्ये वाटत असत. रंगभूमी आणि तिच्यासाठी मेहनत घेणारी माणसे हेच त्यांचे खरे कुटुंब असल्याची भावना त्यांच्या वागण्यात स्पष्ट दिसून येत असे.
समेळ यांनी घाणेकर यांच्या व्यक्तिमत्त्वाभोवती निर्माण झालेल्या काही गैरसमजांवरही भाष्य केले. त्यांच्या मते, ते गर्विष्ठ किंवा लोकांपासून अलिप्त राहणारे नव्हते. उलट, ज्यांच्याशी संवाद साधावा असे वाटे त्यांच्याशी ते मनमोकळेपणाने बोलत, तर इतर वेळी शांत राहणे पसंत करत. त्यांच्या या स्वभावाचा अनेकदा चुकीचा अर्थ लावला गेला, असेही त्यांनी सांगितले. ‘अश्रूंची झाली फुले’ या नाटकातील आठवणी सांगताना समेळ यांनी एक रंजक प्रसंग शेअर केला. एका कलाकाराला दौऱ्यावर जाता न आल्यामुळे त्यांना अचानक धर्माप्पाची भूमिका साकारण्याची संधी मिळाली आणि त्याच निमित्ताने काशिनाथ घाणेकर यांच्यासोबत जवळून काम करण्याचा अनुभव आला. त्या काळातील त्यांच्या सहवासातून घाणेकर यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचे अनेक सकारात्मक पैलू पाहायला मिळाल्याचे त्यांनी नमूद केले.
डॉ. काशिनाथ घाणेकर आणि डॉ. श्रीराम लागू यांच्यात स्पर्धा होती का, या प्रश्नावर समेळ यांनी दोघांच्या अभिनयशैलीतील मूलभूत फरक अधोरेखित केला. त्यांच्या मते, डॉ. लागू यांचा अभिनय अत्यंत नैसर्गिक आणि संयत होता, तर घाणेकर रंगमंचावरील शेवटच्या रांगेतील प्रेक्षकांपर्यंतही प्रभावीपणे पोहोचेल अशा दमदार आवाज, ठसठशीत देहबोली आणि प्रभावी संवादफेकीवर भर देत असत. अखेरीस समेळ यांनी सांगितले की, या दोन्ही दिग्गज कलाकारांनी आपल्या स्वतंत्र शैलीत मराठी रंगभूमीला समृद्ध केले आणि प्रेक्षकांच्या मनात अढळ स्थान निर्माण केले. त्यामुळे त्यांच्या कार्याचे मूल्यमापन करताना तुलना करण्यापेक्षा त्यांच्या वैशिष्ट्यपूर्ण योगदानाकडे पाहणे अधिक महत्त्वाचे आहे. तसेच, डॉ. काशिनाथ घाणेकर यांच्या आयुष्यावर आधारित कोणतीही कलाकृती साकारताना त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाची संतुलित, अभ्यासपूर्ण आणि वास्तवाशी प्रामाणिक मांडणी होणे गरजेचे असल्याचे मतही त्यांनी व्यक्त केले.