निवडणुकीच्या इतिहासात पहिल्यादांच होणार EVM ची तपासणी, उच्च न्यायालयाचा महत्त्वाचा आदेश

भारतीय निवडणूक इतिहासात पहिल्यांदाच पराभूत उमेदवाराच्या उपस्थितीत ईव्हीएमची तपासणी (ऑडिट) केली जात आहे. काँग्रेसचे उमेदवार नसीम खान मुंबईतील चांदिवली मतदारसंघातून पराभूत झाले.

• पहिल्यादांच होणार EVM ची तपासणी
• उच्च न्यायालयाचा महत्त्वाचा आदेश
• विधानसभा निवडणुकीच्या निकालांना आव्हान

भारतात निवडणुकीत ईव्हीएमचा वापर सुरू झाल्यापासून पहिल्यांदाच निवडणुकीनंतरची तपासणी (ऑडिट) सुरू झाली आहे. न्यायमूर्ती सोमशेखर सुंदरेशन यांनी ईव्हीएम तपासणीचे आदेश दिले आहेत. भारत इलेक्ट्रॉनिक्स लिमिटेड (बीईएल) काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते आणि माजी मंत्री आरिफ नसीम खान यांच्या उपस्थितीत ईव्हीएमची तपासणी करणार आहे. खान यांनी चांदिवली विधानसभा निवडणुकीच्या निकालांना आव्हान दिले आहे. खान हे शिवसेनेचे आमदार दिलीप लांडे यांच्याकडून निवडणुकीत पराभूत झाले.

Cabinet Decisions: राजस्थानात रिफायनरी, अरुणाचलमध्ये दोन जलविद्युत प्रकल्प; केंद्राचे शेतकऱ्यांना ४१,००० कोटींचे पॅकेज

१२ फेब्रुवारी रोजी उच्च न्यायालयाने ईव्हीएमची तपासणी करण्याचे आदेश दिले. महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीनंतर राहुल गांधी यांनीही ईव्हीएममध्ये फेरफार आणि मतचोरीचा आरोप केला होता. न्यायालयाने म्हटले आहे की, अर्जदाराच्या मंजुरीनंतर निवडणूक आयोगाने दोन महिन्यांच्या आत ईव्हीएमची तपासणी पूर्ण केली पाहिजे.

निवडणुकीच्या इतिहासात प्रथमच

न्यायालयाने म्हटले आहे की, भारतात उमेदवार आणि इतर अधिकाऱ्यांच्या उपस्थितीत ईव्हीएमची अशा प्रकारे तपासणी यापूर्वी कधीही झालेली नाही. मुंबई उपनगर जिल्ह्याच्या उप-निवडणूक अधिकारी अर्चना कदम यांनी सांगितले की, ही “डायग्नोस्टिक तपासणी” १६ आणि १७ एप्रिल रोजी होईल. काँग्रेस पक्षाने आपल्या उमेदवारांना आपापल्या मतदारसंघात ईव्हीएम आणि व्हीव्हीपॅट युनिट्सच्या तपासणीची विनंती करण्यास सांगितले होते.

सर्वोच्च न्यायालयाचे म्हणणे

नसीम खान यांनी सर्वोच्च न्यायालयाच्या एप्रिल २०२४ च्या निर्णयाचा हवाला दिला, ज्यात म्हटले आहे की निवडणुकीचे निकाल जाहीर झाल्यानंतर प्रत्येक मतदारसंघातील किमान ५% ईव्हीएमच्या (कंट्रोल युनिट्स, व्हीव्हीपॅट आणि बॅलेट युनिट्स) बर्न केलेल्या मेमरी आणि मायक्रोकंट्रोलर्सची तपासणी ईव्हीएम उत्पादक कंपन्या आणि अभियंत्यांनी करावी. हिंदुस्तान टाइम्सशी बोलताना खान म्हणाले, “हा एक महत्त्वपूर्ण निर्णय आहे.” कोणत्याही न्यायालयाने यापूर्वी ईव्हीएम ऑडिटचा आदेश दिलेला नाही. हा अशा प्रकारचा पहिलाच आदेश आहे आणि आम्ही त्याचे स्वागत करतो. खान म्हणाले की किमान २० ईव्हीएमचे ऑडिट केले जाईल.

चांदिवली मतदारसंघात शिवसेनेचे दिलीप भाऊसाहेब लांडे यांना एकूण १,२४,६४१ मते मिळाली. मोहम्मद आरिश नसीम खान १,०४,०१६ मतांसह दुसऱ्या क्रमांकावर होते. २०२४ च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत, महायुती आघाडीने २८८ पैकी २३० जागा जिंकल्या. भाजप १३२ जागांसह सर्वात मोठा पक्ष होता. शिवसेना (यूबीटी) ने २०, राष्ट्रवादी काँग्रेस (सपा) ने १० आणि काँग्रेसने १६ जागा जिंकल्या.

‘परदेशात नियम पाळता, मग भारतात का नाही?’ मुंबई उच्च न्यायालयाने नागरिकांना सुनावले खडे बोल; अपघात प्रकरणावर दिला मोठा निकाल