40 नंतर येणारी अनिद्रेची समस्या ठरू शकते गंभीर, ‘Silent Killer’ची ही सत्यता करेल तुम्हाला थक्क!

Bad Sleep: 40 वर्षांनंतर झोपेची समस्या किंवा निद्रानाश हे गंभीर आरोग्य समस्यांचे लक्षण असू शकते. संशोधनात असे दिसून आले आहे की या वयानंतर आपल्या शरीराची झोपेची गुणवत्ता कमी होते, विश्रांती मिळत नाही

40 वर्षांनंतर झोपेची समस्या किंवा निद्रानाश हे गंभीर आरोग्य समस्यांचे लक्षण असू शकते. संशोधनात असे दिसून आले आहे की या वयानंतर आपल्या शरीराची झोपेची गुणवत्ता कमी होते, ज्यामुळे शरीराला पुरेशी विश्रांती मिळत नाही. या स्थितीला ‘सायलेंट किलर’ असे संबोधले जात आहे कारण त्याचा थेट परिणाम व्यक्तीच्या मानसिक आणि शारीरिक आरोग्यावर होतो, परंतु अनेकदा त्याकडे दुर्लक्ष केले जाते.

आरोग्यतज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की वाढत्या वयाबरोबर झोपेची आवश्यकता देखील बदलते, परंतु असे असूनही 7-8 तासांची झोप आवश्यक आहे. निद्रानाशाच्या समस्येमुळे हृदयविकार, उच्च रक्तदाब, लठ्ठपणा आणि मधुमेह यांसारखे आजार होऊ शकतात. याशिवाय याचा मानसिक आरोग्यावरही खोलवर परिणाम होतो. झोपेच्या कमतरतेमुळे चिडचिडेपणा, लक्ष न लागणे आणि नैराश्य यासारखी लक्षणे देखील दिसू शकतात. (फोटो सौजन्य – iStock) 

काय सांगतात तज्ज्ञ

वरिष्ठ न्यूरोलॉजिस्ट डॉ. अमित वर्मा सांगतात की 40 नंतर शरीरात मेलाटोनिन नावाच्या हार्मोनची पातळी कमी होते, ज्यामुळे झोपेवर नियंत्रण ठेवण्यास मदत होते. यामुळे लोकांना निद्रानाशाच्या समस्येला सामोरे जावे लागते. या वयात झोपेची कमतरता गंभीर आजारांचा धोका वाढवते, ज्यामुळे जीव धोक्यात येऊ शकतो.

हेदेखील वाचा – World Stroke Day: स्लीप एप्नियामुळे वाढतोय स्ट्रोकचा धोका? तज्ज्ञांचा खुलासा

अनिद्रेने होणारे नुकसान

• निद्रानाशामुळे व्यक्तीची काम करण्याची क्षमता आणि जीवनमान या दोन्हींवर परिणाम होतो
• या समस्येमुळे केवळ रात्रीच नव्हे तर दिवसाही थकवा आणि अशक्तपणा येऊ शकतो
• ही स्थिती टाळण्यासाठी डॉक्टर काही सूचना देतात, जसे की झोपण्यापूर्वी स्क्रीन टाइम कमी करणे, कॅफिनचे सेवन कमी करणे आणि रात्री आरामशीर व्यायाम करणे
• निद्रानाशाची समस्या सामान्य मानून त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. जर ही समस्या एका आठवड्यापेक्षा जास्त काळ टिकून राहिली तर तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे
• योग्य वेळी उपचार न केल्यास या ‘सायलेंट किलर’मुळे आरोग्याच्या गंभीर समस्या उद्भवू शकतात

अनिद्रेची लक्षणे

• झोपण्यात अडचण येणे अर्थात झोप न लागणे
• रात्री झोपायला त्रास होतो
• मध्यरात्री जाग येणे आणि परत झोप न लागणे 
• झोपल्यानंतर फ्रेश वाटत नाही
• दिवसभर थकवा जाणवणे
• गोष्टी लक्षात ठेवण्यास त्रास होतो आणि लक्ष केंद्रित करण्यात समस्या येतात 
• मूड सतत बदलतो आणि चिंता, नैराश्य किंवा चिडचिड होत राहते 
• कोणत्याही कामामध्ये त्रास होतो 

हेदेखील वाचा – झोपेत हृद्यविकाराचा झटका येऊन मृत्यू का होतो? ‘स्लीप पॅरालिसिस’ म्हणजे काय? जाणून घेऊया सविस्तर

काय आहेत अनिद्रेची कारणं 

मानसिक आरोग्य समस्या: नैराश्य, चिंता आणि पोस्ट-ट्रॉमॅटिक स्ट्रेस डिसऑर्डर यासारख्या इतर मानसिक आरोग्य समस्या झोपेमध्ये अडथळा आणू शकतात आणि व्यत्यय आणू शकतात.

वैद्यकीय परिस्थिती: निद्रानाशाशी संबंधित सामान्य वैद्यकीय स्थितींमध्ये कर्करोग, तीव्र वेदना, हृदयरोग, मधुमेह, दमा, अतिक्रियाशील थायरॉईड, अल्झायमर रोग, जीईआरडी किंवा गॅस्ट्रोएसोफेजल रिफ्लक्स रोग आणि पार्किन्सन रोग यांचा समावेश होतो.

औषधे: विविध प्रिस्क्रिप्शन औषधे देखील तुमच्या नैसर्गिक झोपेच्या चक्रात व्यत्यय आणू शकतात. यामध्ये रक्तदाब किंवा दम्याची औषधे आणि डिप्रेसस प्रतिबंधक औषधांचा समावेश होतो. वेदना, अलर्जी आणि सर्दी यासाठी काउंटरवर न मिळणारी अनेक औषधे आणि वजन कमी करणारी उत्पादने देखील त्यांच्या कॅफीन सामग्रीमुळे तंद्री आणू शकतात.

अल्कोहोल, निकोटीन आणि कॅफिन: कोला, चहा, कॉफी आणि इतर कॅफिनयुक्त पेये ही उत्तेजक आहेत जी संध्याकाळी किंवा दुपारी घेतल्यास तुमची झोप व्यत्यय आणू शकतात. तंबाखूमध्ये निकोटीन असते जे एक उत्तेजक देखील आहे जे तुमची झोप व्यत्यय आणू शकते. अल्कोहोल झोपेला प्रवृत्त करते परंतु गाढ झोपेचे टप्पे प्रतिबंधित करते आणि मध्यरात्री जागरण करते.

झोपेशी संबंधित परिस्थिती: रेस्टलेस लेग सिंड्रोम आणि सतत पाय हलवण्याच्या तुमच्या सवयींमुळे पायांमध्ये अस्वस्थता जाणवू शकते, ज्यामुळे तुम्हाला योग्य झोप येत नाही. स्लीप एप्निया ही आणखी एक स्थिती आहे ज्यामुळे तुम्हाला रात्रभर वेळोवेळी श्वास घ्यायला त्रास होतो, ज्यामुळे झोपेमध्ये व्यत्यय येतो

टीप –  हा लेख केवळ सामान्य माहितीसाठी लिहिण्यात आला असून कोणत्याही प्रकारच्या उपचाराचा दावा यामध्ये करण्यात आलेला नाही. कोणताही उपाय करण्यापूर्वी आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या आणि त्यांच्या सल्ल्यानुसारच योग्य बदलानुसार वापर करावा.