रविवार, 8 नोव्हेंबर 2026
जेवताना लोणचं खाण्याची सवय अनेत जणांना असते. अनेक घरांमध्ये डायनिंग टेबल वर लोणच्याची बरणी असतेच. अनेकांना ताटात लोणचं वाढल्याशिवा अन्न घशाखाली उतरत नाही. आंबा, लिंबू, आवळा, कोबी, गाजर, मुळा, कारले असे अनेक प्रकारची लोणचं बाजारात आढळतात. आपल्या सर्वांना लोणच्याची चव आवडत असली तरी, आपल्या आरोग्याची काळजी घेणे आवश्यक आहे. कारण लोणचं जास्त खाण्याची सवय तुम्हाला अडचणीत आणू शकते. होय, लोणचेचे काही दुष्परिणाम तुम्हाला माहित आहेत, जाणून घ्या.
[read_also content=”जाणून घ्या का साजरा केला जातो वर्ल्ड ट्रॉमा डे?, काय आहे या दिवसाचं वैशिष्ट! https://www.navarashtra.com/lifestyle/world-trauma-day-celebrated-in-all-over-the-world-nrps-471128.html”]
लोणचं बनवण्याच्या प्रक्रियेमध्ये प्रामुख्याने फळे किंवा भाज्या कापून त्यांना उन्हात सुकवल जातात. फळे किंवा भाज्यांमध्ये पाणी राहू दिले जात नाही. सूर्यप्रकाशात कोरडे केल्याने बहुतेक पोषक तत्वांचा नाश होतो. वाळवण्याच्या प्रक्रियेदरम्यान त्यांच्यावर मीठाचा लेप देखील लावला जातो, ज्यामुळे ते खराब होते. थोडक्यात, लोणची बनवण्याच्या प्रक्रियेमुळे त्याचे पौष्टिक मूल्य कमी होते.
रक्तदाब पातळी वाढवू शकते
उन्हात वाळवताना जास्त मीठ टाकले जाते आणि बनवण्याच्या प्रक्रियेतही जास्त मीठ टाकले जाते. लोणच्यामधील अतिरिक्त मीठ त्यामध्ये सोडियमचे प्रमाण वाढवते, ज्यामुळे ते तुमच्या आरोग्यासाठी अत्यंत हानिकारक ठरते. लोणच्यासारख्या या खारट पदार्थांमधील सोडियम तुमच्या रक्तदाबाची पातळी वाढवू शकते, ज्यामुळे हृदयाच्या समस्या देखील होऊ शकतात. एक वेळ लोणचे खाणे हानिकारक नसले तरी, अतिरिक्त सोडियमचे नियमित सेवन केल्याने आरोग्याच्या अनेक समस्या उद्भवू शकतात.
आपली आतडे पचनाच्या वेळी सोडियम शोषून घेतात, ज्यामुळे सोडियम इलेक्ट्रोलाइट्समध्ये वाढ होते. यामुळे रक्तप्रवाहात द्रव स्थलांतर होऊन ते पातळ होते. अतिरीक्त द्रव रक्तवाहिन्यांमध्ये अधिक ताकद लावते, ज्यामुळे तुमचा रक्तदाब वाढतो. जेव्हा पोटॅशियमचे सेवन सोडियमच्या सेवनापेक्षा जास्त होते, तेव्हा शरीर इलेक्ट्रोलाइट संतुलन राखते. या प्रमाणात पोटॅशियम सोडियमची क्रिया मऊ करण्याचे काम करते. जर शरीराला पोटॅशियमपेक्षा जास्त सोडियम प्राप्त झाले तर सोडियम प्रणाली अव्यवस्थित होते, ज्यामुळे समस्या उद्भवू शकतात.
अन्न आणि औषध प्रशासन, यूएसए नुसार आपल्या शरीराची रोजची गरज 2,300 mg आहे. लोणच्यामध्ये मिठाचा जास्त वापर केल्याने आपल्या आहारातील सोडियमचे प्रमाण वाढू शकते, ज्यामुळे पाणी टिकून राहणे, फुगणे, उच्च रक्तदाब आणि मूत्रपिंडांवर कामाचा ताण वाढणे यासारख्या गंभीर आरोग्य समस्या उद्भवू शकतात. इंटरनॅशनल जर्नल ऑफ मॉलेक्युलर सायन्सेसमध्ये प्रकाशित केलेल्या अभ्यासानुसार मिठाचे प्रमाण जास्त असलेल्या आहारामुळे द्रवपदार्थाचा ओव्हरलोड होतो आणि हृदय, रक्तवहिन्यासंबंधी प्रणाली आणि मूत्रपिंडांसाठी विषारी ठरू शकते.
लोणचे बनवण्याच्या प्रक्रियेमध्ये मोठ्या प्रमाणात तेलाचा वापर केला जातो. हे अतिरिक्त तेल कोलेस्टेरॉलची पातळी देखील वाढवते, ज्यामुळे तुमचा हृदयविकार होण्याचा धोका वाढतो. अभ्यासात असेही आढळून आले आहे की उच्च कोलेस्टेरॉलची पातळी दीर्घकाळात यकृताचे नुकसान करू शकते.
तसेच, लोणचे बनवण्यासाठी वापरल्या जाणार्‍या तेलामध्ये ट्रान्स फॅट असते, जे हायड्रोजनेशनमुळे होते. ट्रान्स फॅट लोणच्याचे शेल्फ लाइफ वाढवते, परंतु एलडीएल कोलेस्ट्रॉल (खराब कोलेस्ट्रॉल) वाढवते आणि एचडीएल कोलेस्ट्रॉल (चांगले कोलेस्ट्रॉल) कमी करते. हे ट्रायग्लिसराइड पातळी देखील वाढवते
