फोटो सौजन्य सोशल मिडीया
पुढील काही महिन्यांत शस्त्रक्रियेनंतर कार्यरत राहण्याची अपेक्षा असलेल्या यकृताच्या भागाचे प्रमाण (फ्युचर लिव्हर रेमनंट) सुमारे २५% वरून जवळपास ४५% पर्यंत वाढले. त्यामुळे डॉक्टरांना यकृताचा मोठा भाग काढण्याची शस्त्रक्रिया करणे शक्य झाले.या महिलेला दमा, उच्च रक्तदाब आणि हृदयाशी संबंधित समस्याही होत्या. सुरुवातीला किम्स हॉस्पिटल्स, ठाणे येथील कन्सल्टंट मेडिकल ऑन्कोलॉजिस्ट डॉ. जिनेश सिंहवी यांनी त्यांच्यावर इम्युनोथेरपी आणि टार्गेटेड थेरपी सुरू केली. त्याचवेळी, किम्स हॉस्पिटल्स, ठाणे येथील व्हॅस्क्युलर अँड इंटरव्हेन्शनल रेडिओलॉजिस्ट डॉ. नीरज शेट्टी यांनी यकृताचे कार्यक्षम प्रमाण वाढवण्यासाठी विशेष प्रक्रिया केली. या प्रक्रियेद्वारे यकृताच्या आजारग्रस्त भागाकडे जाणारा रक्तप्रवाह वळवण्यात आला. त्यामुळे यकृताच्या निरोगी भागाला अधिक रक्तपुरवठा होऊन त्याचा आकार हळूहळू वाढण्यास मदत झाली.
“गाठ इतकी मोठी असताना आव्हान केवळ कर्करोग काढून टाकण्याचे नव्हते, तर शस्त्रक्रियेनंतर रुग्णाच्या शरीराचे कार्य सुरळीत सुरू राहण्यासाठी पुरेसे निरोगी यकृत शिल्लक राहील, याची खात्री करणेही महत्त्वाचे होते. त्यामुळे घाईने शस्त्रक्रिया करण्याऐवजी आम्ही उपचारांचे टप्प्याटप्प्याने नियोजन केले,” असे किम्स हॉस्पिटल्स, ठाणे येथील कन्सल्टंट GI आणि HPB ऑन्कोसर्जन डॉ. सानिया पांड्रोवाला यांनी सांगितले.
इंटरव्हेन्शनल रेडिओलॉजी प्रक्रियेबाबत माहिती देताना किम्स हॉस्पिटल्स, ठाणे येथील व्हॅस्क्युलर अँड इंटरव्हेन्शनल रेडिओलॉजिस्ट डॉ. नीरज शेट्टी म्हणाले, “यकृताची मोठी गाठ असल्यामुळे निरोगी यकृताचा केवळ छोटा भाग शिल्लक राहत असेल, तर तातडीने गाठ काढणे सुरक्षित ठरेलच असे नाही. शस्त्रक्रियेपूर्वी निरोगी यकृताचे प्रमाण वाढवण्यासाठी रक्तप्रवाह निवडक पद्धतीने त्या भागाकडे वळवणे ही आमची भूमिका होती. पुढील काही महिन्यांत यामुळे निरोगी यकृताचे प्रमाण सुमारे २५% वरून जवळपास ४५% पर्यंत वाढले. त्यामुळे नियोजित शस्त्रक्रियेसाठी यकृताचा अधिक पुरेसा कार्यक्षम भाग उपलब्ध झाला.”
या काळात रुग्णाचे वय आणि आधीपासून असलेल्या वैद्यकीय समस्या लक्षात घेऊन त्यांच्या पोषणस्थितीवर, शारीरिक तंदुरुस्तीवर आणि श्वसनाच्या आरोग्यावरही लक्ष ठेवण्यात आले. निरोगी यकृताचे प्रमाण पुरेसे वाढल्यानंतर त्यांना शस्त्रक्रियेसाठी योग्य ठरवण्यात आले. डॉ. सानिया पांड्रोवाला यांच्या नेतृत्वाखालील पथकाने यकृताचा मोठा भाग काढण्याची शस्त्रक्रिया यशस्वीपणे केली. यामध्ये गाठीसह यकृताचा बाधित भाग काढण्यात आला.शस्त्रक्रिया यशस्वी झाली आणि रुग्णाची प्रकृतीही चांगली सुधारली. त्यांना सुमारे १० दिवस रुग्णालयात ठेवण्यात आले. या काळात त्यांच्या पोटात काही काळासाठी द्रव साचण्याची समस्या निर्माण झाली; मात्र त्यावर यशस्वी उपचार करण्यात आले. त्यानंतरच्या नियमित तपासण्यांमध्येही त्यांची प्रकृती चांगली आहे.
डॉक्टरांच्या मते, हे प्रकरण यकृताच्या आजारांशी संबंधित बदलत्या प्रवृत्तीचेही निदर्शक आहे. पारंपरिकरीत्या यकृताचा कर्करोग हेपेटायटिस आणि मद्यसेवनाशी संबंधित यकृताच्या आजारांशी जोडला जात असे. मात्र, लठ्ठपणा, मधुमेह, उच्च रक्तदाब आणि फॅटी लिव्हर यांसारख्या चयापचयाशी संबंधित समस्या आता महत्त्वाचे जोखीम घटक म्हणून अधिकाधिक समोर येत आहेत.
“नियमित तपासण्यांदरम्यान केलेल्या स्कॅनमध्ये फॅटी लिव्हरचा त्रास अनेकदा योगायोगाने आढळतो. सुरुवातीच्या टप्प्यात त्याची लक्षणे दिसतीलच असे नाही. मात्र, काही व्यक्तींमध्ये हा त्रास वाढून यकृताचे गंभीर नुकसान होऊ शकते आणि काही प्रकरणांमध्ये यकृताच्या कर्करोगाचा धोकाही वाढू शकतो. वजन, मधुमेह आणि इतर चयापचयाशी संबंधित समस्या नियंत्रणात ठेवणे, तसेच योग्य वैद्यकीय देखरेख घेणे, यामुळे आजाराची प्रगती होण्याचा धोका कमी करण्यास मदत होऊ शकते,” असे डॉ. पांड्रोवाला यांनी सांगितले.
मोठी गाठ काढल्यानंतर यकृताचा पुरेसा कार्यक्षम भाग शिल्लक राहणे कठीण असलेल्या रुग्णांमध्ये टप्प्याटप्प्याने उपचार करणे आणि शस्त्रक्रियेपूर्वी यकृताचे कार्यक्षम प्रमाण वाढवण्याचे नियोजन करणे किती महत्त्वाचे आहे, हे या प्रकरणातून अधोरेखित होते.
.png "Videos"){kind=small}
