HIV: काय आहे अँटीरिट्रोव्हायरल थेरपी? HIV सह अधिक काळ जगताना वेगळ्या दृष्टिकोनातून पाहण्याची गरज

HIV: ज्या व्यक्तींना HIV आहे त्यांचा आजाराचा धोका कमी करण्यासाठी Antiretroviral Therapy करण्यात येते. नक्की काय आहे ही थेरपी आणि कसा होतो उपयोग जाणून घ्या

• HIV रुग्णांसाठी महत्त्वाची माहिती 
• अँटीरिट्रोव्हायरल थेरपी म्हणजे काय 
• कसे केले जातात उपाय 

HIV: अँटीरिट्रोव्हायरल थेरपी (ART) म्हणजे एचआयव्हीचे प्रमाण कमी करण्यासाठी, रोगप्रतिकारक शक्तीची कार्यक्षमता सुधारण्यासाठी आणि एचआयव्हीशी संबंधित आजारांचा धोका कमी करण्यासाठी विविध औषधांचा एकत्रित वापर केला जाणारा उपचार. ही थेरपी एचआयव्ही पूर्णपणे बरा करणारी नाही; मात्र नियमित उपचार घेतल्यास एचआयव्हीसह दीर्घकाळ निरोगी आणि सक्रिय जीवन जगणे शक्य होते. 

उपचारांमध्ये झालेल्या प्रगतीमुळे एचआयव्हीसह जगणाऱ्या व्यक्तींचे आयुर्मान वाढले आहे. त्यामुळे आता एचआयव्हीच्या उपचारांसोबतच वाढत्या वयात उद्भवणाऱ्या इतर आरोग्यविषयक गरजांकडेही लक्ष देणे आवश्यक झाले आहे. डॉ. अरविंद बडिगर, टेक्निकल डायरेक्टर, BDR Pharmaceuticals International Pvt. Ltd. यांनी अधिक माहिती दिली आहे. 

HIV सह जगणाऱ्या ज्येष्ठांमध्ये हृदयाच्या आरोग्याची काळजी

वय वाढत असताना हृदयाचे आरोग्य जपणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरते. उच्च रक्तदाब, वाढलेले कोलेस्टेरॉल, मधुमेह आणि इतर चयापचयाशी संबंधित समस्या यामुळे हृदयविकाराचा धोका वाढू शकतो. एचआयव्हीशी संबंधित दीर्घकालीन दाह (inflammation) देखील या जोखमीमध्ये भर घालू शकतो. त्यामुळे प्रतिबंधात्मक आरोग्य तपासण्यांकडे गांभीर्याने पाहणे आवश्यक आहे. 

वेळेवर निदान हाच उपाय! HIV ची सुरुवात, लक्षणं आणि बचाव; जाणून घ्या

यासाठी काय करणे आवश्यक आहे 

• रक्तदाब, कोलेस्टेरॉल आणि रक्तातील साखरेची नियमित तपासणी करावी.
• योग्य आहार आणि नियमित व्यायामाच्या माध्यमातून निरोगी वजन राखावे.
• धूम्रपान टाळावे आणि हृदयविकाराच्या इतर जोखीम घटकांवर नियंत्रण ठेवावे.
• नियमितपणे घेत असलेल्या सर्व औषधांचा डॉक्टरांच्या सल्ल्याने आढावा घ्यावा.
• मधुमेह आणि हाडांचे आरोग्यही तितकेच महत्त्वाचे

एचआयव्हीसह वाढत्या वयात चयापचयाशी संबंधित आरोग्य आणि हाडांचे आरोग्य याकडेही विशेष लक्ष देणे गरजेचे आहे. रक्तातील साखर, कोलेस्टेरॉल आणि शरीरातील चरबीचे प्रमाण यामध्ये होणारे बदल मधुमेह तसेच इतर चयापचयाशी संबंधित आजारांचा धोका वाढवू शकतात. हाडांचे आरोग्यही महत्त्वाचे आहे. हाडांची घनता कमी झाल्यास फ्रॅक्चरचा धोका वाढू शकतो. त्यामुळे नियमित आरोग्य तपासण्यांमधून अशा बदलांचे सुरुवातीच्या टप्प्यावर निदान करणे फायदेशीर ठरते.

योग्य आणि पौष्टिक आहार, वजनाचा भार सहन करणारे व्यायाम (weight-bearing exercises) तसेच स्नायूंची ताकद आणि आरोग्य टिकवून ठेवणे यामुळे हाडांचे आरोग्य चांगले राखण्यास मदत होऊ शकते. व्यक्तीच्या आरोग्याच्या जोखमींनुसार डॉक्टर आवश्यक त्या अतिरिक्त तपासण्या किंवा उपचारांचा सल्ला देऊ शकतात.

निरोगी वृद्धत्वासाठी मेंदू आणि मानसिक आरोग्याची काळजी

वाढत्या वयासोबत संज्ञानात्मक (cognitive) आणि मानसिक आरोग्याकडे लक्ष देणेही आवश्यक आहे. एचआयव्हीसह जगणाऱ्या काही व्यक्तींमध्ये स्मरणशक्ती, लक्ष केंद्रित करणे किंवा इतर संज्ञानात्मक कार्यांशी संबंधित समस्या उद्भवू शकतात. अशा समस्या सातत्याने जाणवत असतील आणि त्यांचा दैनंदिन जीवनावर परिणाम होत असेल, तर त्यांना केवळ वय वाढण्याची सामान्य लक्षणे समजून दुर्लक्ष करू नये.

पुरेशी आणि चांगली झोप, नियमित शारीरिक व्यायाम, सामाजिक संवाद आणि उच्च रक्तदाब तसेच मधुमेहासारख्या आजारांवर नियंत्रण ठेवणे यामुळे निरोगी वृद्धत्वाला मदत होऊ शकते. मानसिक आरोग्यालाही तितकेच महत्त्व देणे आवश्यक आहे.

कोणी सांगितले फक्त शारीरिक संबधातूनच AIDS पसरतो, ‘या’ कारणांमुळे व्हाल संक्रमित, असा करा बचाव

वयानुसार एचआयव्हीच्या उपचारांची आणि काळजीची व्याप्ती वाढणे आवश्यक

आज एचआयव्हीवरील उपचार अधिक प्रभावी झाले आहेत. त्यामुळे निदान झाल्यानंतर अनेक रुग्ण दीर्घकाळ आयुष्य जगत आहेत. मात्र वय वाढत असताना केवळ एचआयव्हीवरील उपचारांपुरते आरोग्य व्यवस्थापन मर्यादित न राहता इतर आरोग्यविषयक बाबींकडेही लक्ष देणे आवश्यक आहे.

हृदयाचे आरोग्य, रक्तातील साखर, मूत्रपिंड आणि यकृताचे कार्य, हाडांचे आरोग्य तसेच संज्ञानात्मक आरोग्य यांची नियमित तपासणी करणे महत्त्वाचे ठरते. एखाद्या व्यक्तीला इतर आजारांसाठी अनेक औषधे सुरू असतील, तर त्या औषधांचा वेळोवेळी डॉक्टरांच्या सल्ल्याने आढावा घेणेही आवश्यक आहे.

त्यामुळे एचआयव्हीविषयी जनजागृती करताना केवळ आजार आणि त्यावरील उपचारांपुरते लक्ष केंद्रित न करता, एचआयव्हीसह जगणाऱ्या व्यक्तींच्या एकूण आरोग्याची आणि निरोगी वृद्धत्वाचीही काळजी घेणे गरजेचे आहे.