मेनोपॉज नको गं बाई; चाळीशीतल्या महिलांमध्ये वाढत जाणाऱ्या त्रासाचं कारण तरी काय ?

आजकाल बदलत जाणारी जीननशैली आणि आहारात होत चाललेले बदल याचा सर्वात जास्त परिणाम हा महिलांच्या आरोग्यावर होत आहे. आजकाल पीसीओडी, पीसीओएस यांसारखं प्रमाण महिलांमध्ये जास्त आहे.

• मेनोपॉजमध्ये काय काळजी घ्यावी?
• मेनोपॉजची सामान्य लक्षणे

आजकाल बदलत जाणारी जीननशैली आणि आहारात होत चाललेले बदल याचा सर्वात जास्त परिणाम हा महिलांच्या आरोग्यावर होत आहे. आजकाल पीसीओडी, पीसीओएस यांसारखं प्रमाण महिलांमध्ये जास्त आहे. एवढंच काय तर हल्लीच्या काळात मुलींना वयाच्या आठव्या वर्षीच पाळी येण्याचं प्रमाण वाढलं आहे. कमी वायत येणारी पाळी आणि तितक्यात कमी वयात म्हणजे 35 किंवा 40 या वयोगटात मेनोपॉजचा सामना करावा लागत आहे. याचं नेमकं कारण काय ? यावर काय काळजी घ्यावी याबाबत सविस्तर जाणून घेऊयात.

मेनोपॉज म्हणजे काय ?

वयाच्या 40 मध्ये मासिकपाळी बंद व्हायला सुरुवात होते. या काळाला मेनोपॉज असं म्हणतात. कधी तीन महिन्यांनी तर कधी सहा महिन्यांनी पाळी यायला लागली तर समजावं की ही मेनोपॉजची लक्षणं आहेत. तज्ज्ञांच्या म्हणण्यानुसार वैद्यकीय भाषेत सांगायचं झालं तर वय वाढत गेल्यावर अंडाशयातील (ovaries) हार्मोन्स विशेषतः इस्ट्रोजेन आणि प्रोजेस्ट्रोन हळू हळू कमी होतात. त्यामुळे पाळी अनियमित होऊ लागते आणि शेवटी पूर्णपणे बंद होते.

वरवर जरी हे साधं सरळ वाटत असलं तरी महिलांच्या शरीरावर आणि मानसिक आरोग्यावर याचा गंभीर परिणाम होत असतो. या अनियमित पाळीमुळे स्वभावात काही बदल अचानक दिसून येतात. खरंतर आपलंच आपल्यााला जाणवत नाही की नेमकं होतंय काय ? अशा वेळी या महिला शारीरिक आणि मानसिक त्रासाने वैतागून जातात. शरीराचं दुखणं कळतं पण मनाचं दुखणं जाणवत नाही. त्यामुळे नेमकं होतंय काय ते ना जवळच्या माणसांना कळत ना त्या महिलेला कळत.

भारतीय महिलांच्या शरीरात ‘या’ कारणांमुळे जाणवते प्रोटीन आणि इतर घटकांची कमतरता, वारंवार उद्भवतात गंभीर समस्या

See more

मेनोपॉजची सामान्य लक्षणे

• मेनोपॉजच्या काळात काही शारीरिक आणि मानसिक बदल जाणवू शकतात.
• अचानक स्वभाव चिडतिडा होणं
• रात्री झोपते जास्त घाम येणे
• झोप न लागणे
• चिडचिड किंवा मूड स्विंग्स
• थकवा जाणवणे
• त्वचा आणि केस कोरडे होणे
• वजन वाढणे
• कमजोर हाडं
• सर्वसाधारण अशी लक्षणं महिलांमध्ये आढळतात.

याची कारणं जाणून घ्यायची झालीच तर कुटुंबात आई किंवा आजीला कमी वयात मेनोपॉज आला असेल, तर मुलींनाही तो लवकर येण्याची शक्यता जास्त असते.अंडाशयातील हार्मोन्सचे (इस्ट्रोजेन) उत्पादन अचानक कमी झाल्यास पाळी लवकर थांबू शकते. त्याचबरोबर जास्त प्रमाणात धूम्रपान, मद्यपान, चुकीचा आहार आणि सततचा ताण यामुळेही मेनोपॉज लवकर येण्याची शक्यता असते.अतिशय कमी वजन किंवा पोषणाचा अभाव असल्यास हार्मोनल संतुलन बिघडून पाळी लवकर बंद होऊ शकते.

Mental Health Alert: जास्त तणाव शरीराला करतो आतून कमकुवत; जाणून घ्या गंभीर परिणाम

मेनोपॉजमध्ये काय काळजी घ्यावी?

• मेनोपॉजनंतर आरोग्याची विशेष काळजी घेणे गरजेचे असते.
• संतुलित आहार घ्या (दूध, दही, कॅल्शियमयुक्त पदार्थ)
• नियमित व्यायाम करा
• पुरेशी झोप घ्या
• ताण कमी करण्यासाठी योग आणि ध्यान करा
• डॉक्टरांच्या सल्ल्याने कॅल्शियम आणि व्हिटॅमिन D घ्या.

सर्वात महत्वाचं म्हणजे जर तुम्हाला अशी लक्षणं जाणवत असतील तर सगळ्यात आधी डॉक्टरांचा सल्ला घेणं गरजेचं आहे. मेनोपॉज हा आजारपण नाही, तर महिलांच्या आयुष्यातील नैसर्गिक क्रिया आहे. योग्य आहार, व्यायाम आणि सकारात्मक दृष्टीकोन ठेवला तर हा काळही सहज आणि निरोगीपणे पार करता येतो.