HPV Vaccination: HPV लसीकरणासाठी योग्य वय का महत्त्वाचे आहे? तज्ज्ञांचा सल्ला

HPV Vaccination: कर्करोगापासून बचावासाठी या लसीकरणाचे महत्त्व वाढले आहे. पण यासाठी नेमके योग्य वय कोणते आहे याबाबत अजूनही अनेकांमध्ये संभ्रम आहे. तज्ज्ञांनी याचे स्पष्टीकरण दिले आहे.

• HPV लसीकरण कशासाठी उपयुक्त आहे 

• हे घेण्यासाठी योग्य वय नेमके कोणते आहे 

• तज्ज्ञांनी समजावून सांगितले

HPV Vaccination: कर्करोगापासून बचावाचा विचार केला, तर लसीकरण हे उपलब्ध असलेल्या महत्त्वाच्या प्रतिबंधात्मक उपायांपैकी एक आहे. ह्युमन पॅपिलोमाव्हायरस (HPV) लस विशेषतः महत्त्वाची आहे, कारण HPVच्या काही प्रकारांचा दीर्घकाळ संसर्ग झाल्यामुळे गर्भाशयाच्या मुखाच्या कर्करोगाच्या बहुसंख्य प्रकरणांना कारणीभूत ठरू शकते. HPVमुळे काही इतर प्रकारचे कर्करोग तसेच जननेंद्रियावरील मस्सेही होऊ शकतात. डॉ. कस्तुरी बरुआह, मेडिकल ऑन्कोलॉजिस्ट, M|O|C Cancer Care, मुंबई यांनी याबाबत अधिक माहिती दिली आहे. 

मुलीला HPV लस कधी द्यावी?

जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) 9 ते 14 वर्षे वयोगटातील मुलींना HPV लसीकरणासाठी प्राथमिक लक्ष्य गट मानते. यामागचे कारण सोपे आहे—एखाद्या व्यक्तीला HPVचा संसर्ग होण्यापूर्वी ही लस दिल्यास ती अधिक प्रभावीपणे संरक्षण निर्माण करू शकते. या वयात मुलींना साधारणपणे या विषाणूचा संसर्ग झालेला नसतो. त्यामुळे शरीराला आधीच प्रतिकारशक्ती विकसित करण्याची संधी मिळते.

HPV लसीकरण म्हणजे काय आणि करणे का गरजेचे

लसीकरण लहान वयात केल्यास ते अधिक प्रभावी का ठरते?

HPV लस ही प्रतिबंधात्मक लस आहे; आधीच झालेल्या HPV संसर्गावर उपचार करण्यासाठी ती वापरली जात नाही. त्यामुळे HPVच्या संपर्कात येण्यापूर्वी लसीकरण केल्यास संरक्षण मिळण्याची सर्वाधिक संधी असते.

अभ्यासांमधून असे दिसून आले आहे की, कमी वयातील किशोरवयीन मुलांमध्ये HPV लसीकरणानंतर शरीराची मजबूत प्रतिकारशक्ती विकसित होते. त्यामुळे प्रौढ वयापर्यंत लसीकरण पुढे ढकलण्याऐवजी किशोरावस्थेच्या सुरुवातीच्या काळात लसीकरण करणे अधिक योग्य मानले जाते. WHO देखील लैंगिक संबंध सुरू होण्यापूर्वी लसीकरणाला प्राधान्य देण्याची शिफारस करते.

महत्त्वाचे म्हणजे, HPV लसीकरण हे केवळ मुलींसाठीच आहे, असे समजू नये. HPVचा संसर्ग महिला आणि पुरुष दोघांनाही होऊ शकतो आणि त्यामुळे विविध प्रकारच्या कर्करोगांचा धोका निर्माण होऊ शकतो. देशातील मार्गदर्शक तत्त्वे, लसीची उपलब्धता आणि व्यक्तीची परिस्थिती यानुसार मुलगे तसेच अधिक वयाच्या व्यक्तींसाठीही HPV लसीकरणाचा विचार केला जाऊ शकतो.

14 वर्षे वय ओलांडल्यानंतर काय?

14 वर्षे वय ओलांडल्यानंतर HPV लसीकरणासाठी उशीर झालेला आहे, असे नाही. WHO 15 ते 20 वर्षे वयोगटातील मुली आणि तरुण महिलांसाठीही HPV लसीकरणाची शिफारस करते. लसीचे वेळापत्रक वय आणि व्यक्तीच्या परिस्थितीनुसार बदलू शकते.

21 वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या व्यक्तींसाठी WHO दोन डोसच्या वेळापत्राची शिफारस करते. या दोन्ही डोसमध्ये किमान सहा महिन्यांचे अंतर असावे. ज्यांची रोगप्रतिकारक शक्ती कमी आहे किंवा ज्या व्यक्ती इम्युनोकॉम्प्रोमाइज्ड आहेत, त्यांच्यासाठी विशेष वैद्यकीय विचार आवश्यक असतो आणि त्यांना अतिरिक्त डोसची आवश्यकता असू शकते.

लसीचे डोस किती असावेत, हे देखील वयानुसार आणि संबंधित लसीनुसार बदलू शकते. सध्या WHO 9 ते 14 वर्षे वयोगटातील प्राथमिक लक्ष्य गटासाठी एक किंवा दोन डोसचे वेळापत्रक मान्य करते. त्यामुळे पालकांनी आपल्या डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार तसेच भारतात संबंधित लसीसाठी मंजूर असलेल्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार लसीकरणाचे वेळापत्रक ठरवावे.

HPV म्हणजे काय? संसर्ग कसा पसरतो, जेनेटिक काऊन्सिलिंग महत्त्वाचे

डॉक्टरांशी चर्चा करा 

भारतासाठीही या बाबतीत मोठी संधी आहे. IARCच्या एका मॉडेलिंग अभ्यासानुसार, देशभरात HPV लसीकरणाचा कार्यक्रम राबवल्यास भारतातील गर्भाशयाच्या मुखाच्या कर्करोगाच्या प्रमाणात लक्षणीय घट होऊ शकते.

पालकांसाठी महत्त्वाचा संदेश अगदी स्पष्ट आहे—HPV लसीकरणाचा विचार प्रौढ वयापर्यंत पुढे ढकलू नका. किशोरावस्थेच्या सुरुवातीच्या काळात आपल्या मुलाच्या डॉक्टरांशी HPV लसीकरणाबाबत चर्चा करणे हा योग्य पर्याय आहे.

लसीकरणासोबतच पुढील आयुष्यात योग्य वेळी करण्यात येणारी गर्भाशयाच्या मुखाच्या कर्करोगाची तपासणी (cervical cancer screening) ही महिलांच्या दीर्घकालीन कर्करोग प्रतिबंधक आरोग्यनियोजनाचा महत्त्वाचा भाग ठरू शकते.