
प्रदूषण रोखण्यासाठी महापालिकेचे 'एआय' अस्त्र! एअरवाईज प्रणालीद्वारे ७५ ठिकाणी हायपरलोकल सेन्सर्स; प्रशासनाचे सूक्ष्म नियोजन
मुंबईतील वाढत्या वायुप्रदूषणाला आळा घालण्यासाठी आणि प्रत्येक प्रभागातील हवेच्या गुणवत्तेवर अत्यंत सूक्ष्म पातळीवर लक्ष ठेवण्यासाठी मुंबई महापालिकेने आता प्रगत तंत्रज्ञानाचा प्रभावी वापर सुरू केला आहे. महापालिकेने ‘मानस’ उपक्रमांतर्गत देशातील सर्वोच्च संशोधन संस्थांच्या सहकार्याने एक अत्याधुनिक हवा गुणवत्ता अंदाज प्रणाली विकसित केली आहे. या महत्त्वाकांक्षी उपक्रमांतर्गत संपूर्ण मुंबई शहरात तब्बल ७५ ठिकाणी विशेष सूक्ष्म संवेदके बसवले जाणार आहेत.(फोटो सौजन्य – AI)
या अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे ही यंत्रणा मुंबईकरांना आणि पालिका प्रशासनाला तब्बल ७२ तास म्हणजेच ३ दिवस आधीच विशिष्ट परिसरातील प्रदूषणाचा अचूक अंदाज देणार आहे. सध्या मोजक्या ठिकाणीच हवा गुणवत्ता मापन केंद्रे उपलब्ध असल्याने मोठ्या परिसराचा सरासरी अंदाज मिळत असला, तरी प्रत्यक्षात गल्लीबोळांतील, दाट वस्तीतील किंवा विशिष्ट रस्त्यांवरील प्रदूषणाची खरी आकडेवारी मिळत नव्हती. मात्र, नवीन ७५ संवेदके कार्यान्वित झाल्यानंतर प्रत्येक वॉर्डातील सूक्ष्म माहिती पालिकेला मिळेल.
या आगाऊ सूचनांमुळे महापालिकेला प्रदूषण रोखण्यासाठी तातडीने आणि पूर्वतयारीसह उपाययोजना करणे शक्य होणार आहे.ज्या विशिष्ट भागात हवेची गुणवत्ता खालावण्याचा अंदाज असेल, तिथे वेळेआधीच रस्त्यांवर पाण्याचे फवारे मारणे, धूळ नियंत्रणासाठी यांत्रिक झाडू वापरणे, बांधकाम सुरू असलेल्या ठिकाणी धूररोधक यंत्रांचा वापर सक्तीचा करणे आणि वाहनांमुळे होणारे प्रदूषण कमी करण्यासाठी वाहतूक दुसऱ्या मार्गाने वळवणे अशा उपाययोजना तातडीने राबवता येतील.
मुंबईसह छोट्या शहरांनाही वाहतूककोंडीचा विळखा; गर्दीच्या वेळी वाहनांचा वेग १५ किमीपर्यंत घटला
सामान्य मुंबईकरांना ठरणार अत्यंत फायदेशीर या प्रणालीचा थेट फायदा सामान्य मुंबईकरांनाही होणार आहे. हवेचा आगाऊ अंदाज मिळाल्यामुळे श्वसनाचा त्रास असलेल्या नागरिकांना आपल्या दैनंदिन प्रवासाचे नियोजन सुरक्षितपणे करता येईल. तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून हवा शुद्धीकरणाचा उपक्रम राबवणारी मुंबई महापालिका देशातील अग्रणी पालिका ठरणार आहे.
Ans: एअरवाईज ही हवेच्या गुणवत्तेवर बारकाईने लक्ष ठेवण्यासाठी वापरली जाणारी प्रणाली असून, हायपरलोकल स्तरावर प्रदूषणाची माहिती मिळवण्यास मदत करते.
Ans: दिलेल्या माहितीनुसार, शहरातील ७५ ठिकाणी हायपरलोकल सेन्सर्स बसवण्यात येणार आहेत.
Ans: हे सेन्सर्स एखाद्या विशिष्ट परिसरातील हवेच्या गुणवत्तेची अधिक स्थानिक पातळीवर माहिती मिळवण्यास मदत करतात. त्यामुळे प्रदूषणाची ठिकाणे आणि त्यातील बदल अधिक बारकाईने ओळखता येऊ शकतात.