कर्जतमध्ये शेतकऱ्यांसाठी ‘ड्राय डायरेक्ट पेरणी’ भात तंत्रज्ञानाचे प्रात्यक्षिक; ५०% पाण्याची बचत, उत्पादन वाढणार

कर्जत तालुक्यातील शेतकऱ्यांनी 'ड्राय डायरेक्ट पेरणी भात' (DDSR) तंत्रज्ञानाचे प्रात्यक्षिक पाहिले. किसान क्राफ्टने आयोजित केलेल्या या प्रशिक्षणातून भात लागवडीसाठी ५०% पाणी बचत कशी होते, हे समजावले गेले.

• किसान क्राफ्टने केले आयोजन
• कमी पर्जन्यमान असलेल्या क्षेत्रासाठी तंत्रज्ञान उपयुक्त
• खते, कीटकनाशकांचा खर्चही होणार कमी

‘किसान क्राफ्ट महाराष्ट्र’ने कर्जत येथील शेतकऱ्यांसाठी ड्राय डायरेक्ट पेरणी भात (DDSR – Dry Direct Seeding Rice) तंत्रज्ञान प्रात्यक्षिकाचे यशस्वी आयोजन केले होते. भात लागवडीसाठी आवश्यक पाणी, मजुरीचा खर्च आणि ग्रीनहाऊस वायूंचे उत्सर्जन कमी करणाऱ्या या आधुनिक तंत्रज्ञानाची ओळख शेतकऱ्यांना करून देण्यात आली.

तंत्रज्ञानाचे फायदे आणि गरज

किसान क्राफ्ट ही आयएसओ प्रमाणित उत्पादक आणि उच्च दर्जाच्या कृषी उपकरणांची वितरक आहे, जी अल्पभूधारक शेतकऱ्यांचे जीवनमान सुधारण्यासाठी प्रयत्न करते. कर्जत तालुक्यात आयोजित केलेल्या या शेती प्रशिक्षण शिबिरात ड्राय डायरेक्ट पेरणी भात (DDSR) तंत्रज्ञानाचे फायदे समजावून सांगण्यात आले:

• पाण्याची बचत: कोरड्या थेट पेरणीच्या भातासाठी भात लागवडीसाठी लागणाऱ्या पाण्यापेक्षा ५०% कमी पाणी लागते.
• पारंपरिक भातासाठी प्रति किलो उत्पादनासाठी ५,००० लिटर पाणी लागते, तर DDSR साठी केवळ २००० ते २५०० लिटर पाणी लागते.
• कमी खर्च: हे तंत्रज्ञान खते, कीटकनाशके आणि मजुरीचा खर्च कमी करते.
• पर्यावरणास अनुकूल: या पद्धतीने मिथेनसारख्या हरितगृह वायूंचे उत्सर्जनही कमी होते.
• सोपी लागवड: यासाठी शेतात चिखल करण्याची गरज नाही आणि कोरड्या शेतात कोरड्या बियांची थेट पेरणी करता येते. कमी पर्जन्यमान असलेल्या ठिकाणी हे पीक घेणे शक्य आहे.

प्रशिक्षणाचे आयोजन

शेतकरी विनय वेखंडे यांच्या शेतावर हे प्रशिक्षण शिबीर आयोजित करण्यात आले होते. यावेळी किसान क्राफ्टचे सौरभ पाटील, स्मित कदम, बसवराज आणि यादव यांनी शेतकऱ्यांना DDSR तंत्रज्ञानाबद्दल सविस्तर मार्गदर्शन केले. या प्रशिक्षणास विनय वेखंडे, जगदीश पाटील, परम पाटील, चंद्रकांत जाधव, भगवान चव्हाण, कृष्णा चव्हाण, विजय, बळीराम मांडावले, अनिल देशमुख, भरत जाधव आदींसह अनेक शेतकरी उपस्थित होते.

अर्थव्यवस्थेसाठी महत्त्वाचे योगदान

भात पीक हे भारताच्या अर्थव्यवस्थेत मोठे योगदान देते. मात्र, पाणीटंचाई आणि ज्ञानाचा अभाव यांसारख्या समस्यांमुळे याच्या उत्पादनावर गंभीर परिणाम होतो. या समस्यांवर मात करण्यासाठी, किसान क्राफ्टने DDSR तंत्रज्ञानाची नवीन पद्धत विकसित केली आहे. ‘लोकल फॉर व्होकल’ (Local for Vocal) चा भाग म्हणून कंपनी उत्तर प्रदेशसह अनेक ठिकाणी GSR (Direct Seeding Rice) लागवडीला प्रोत्साहन देत आहे, ज्यामुळे केवळ पाण्याची गरज कमी होत नाही, तर ते पर्यावरणास अनुकूल देखील आहे. या तंत्रज्ञानाचा वापर करून शेतकरी जमिनीच्या सुपीकतेनुसार जास्त उत्पादन मिळवू शकतात.