Marathi News
X
  • देश
  • महाराष्ट्र
  • निवडणूक
  • मुंबई
  • पुणे
  • नागपूर
  • क्रीडा
  • वर्ल्ड
  • क्राईम
  • मनोरंजन
  • व्यापार
  • लाइफ स्टाइल
  • व्हायरल
  • नवराष्ट्र विशेष
  • करिअर
  • फोटो
  • व्हिडिओ गॅलरी
  • वेबस्टोरीज़
  • ऑटोमोबाइल
  • विज्ञान तंत्रज्ञान
  • शनि, 21 नोव्हेंबर 2026 ई-पेपर
  • देश
  • शॉर्ट न्यूज़
  • महाराष्ट्र
  • राजकारण
  • मुंबई
  • पुणे
  • नागपूर
  • लाइफ स्टाइल
  • क्रीडा
  • क्राईम
  • अन्य
    • विदेश
    • नवराष्ट्र विशेष
    • मनोरंजन
    • अन्य
      • व्यापार
      • टेक
      • वेब स्टोरीज
      • व्हायरल
      • करिअर
      • धर्म
      • ऑटोमोबाइल
      • फोटो
      • व्हिडिओ
      • सिनेमा
  • देश
  • शॉर्ट न्यूज़
  • राजकारण
  • महाराष्ट्र
  • मुंबई
  • पुणे
  • नागपूर
  • क्रीडा
  • वर्ल्ड
  • क्राईम
  • मनोरंजन
  • लाइफ स्टाइल
  • धर्म
  • व्हायरल
  • व्हिडिओ
  • वेब स्टोरीज़
  • फोटो
In Trends:
  • Maharastra Politics |
  • India Vs New Zealand |
  • Under 19 Asia Cup |
  • bigg boss 20
Follow Us
  • वेब स्टोरीज
  • फोटो
  • ई-पेपर
  • विडियो
  • फटाफट खबरें

Chafal Hanuman Temple: भक्ती आणि शक्तीचा अनोखा संगम! चाफळच्या दास मारुती आणि प्रताप मारुती मंदिरांचा इतिहास

Chafal Hanuman Temple: सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यात असलेले चाफळ हे समर्थ रामदास स्वामींच्या कार्यामुळे ऐतिहासिक आणि धार्मिकदृष्ट्या महत्त्वाचे ठिकाण मानले जाते. येथे समर्थांनी स्थापन केलेली दास मारुती आणि प्रताप मारुती अशी दोन प्रसिद्ध मंदिरे आहेत.

  • By प्राजक्ता प्रधान
Updated On: Nov 21, 2026 | 10:15 AM
फोटो सौजन्य- गुगल

फोटो सौजन्य- गुगल

Follow Us
Follow Us:
  • सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील चाफळ हे समर्थ रामदास स्वामींच्या कार्याचे महत्त्वाचे केंद्र आहे
  • समर्थ रामदास स्वामींनी चाफळमध्ये दास मारुती आणि प्रताप मारुती या दोन मूर्तींची स्थापना केली.
  • चाफळमधील श्रीराम मंदिराची मूर्ती अंगापूरच्या डोहातून आणल्याची धार्मिक कथा प्रचलित आहे
 

सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यात वसलेले चाफळ हे समर्थ रामदास स्वामींच्या कार्याचे आणि भक्ती-शक्तीच्या संगमाचे प्रमुख केंद्र आहे. समर्थ रामदास स्वामींनी महाराष्ट्रात स्थापन केलेल्या प्रसिद्ध ११ मारुती मंदिरांपैकी चाफळमध्ये शके १५७० (इ.स. १६४८–१६४९) च्या सुमारास दास मारुती आणि प्रताप मारुती (वीर मारुती) या दोन मूर्तींची स्थापना केली गेली.

ऐतिहासिक पार्श्वभूमी आणि अकरा मारुतींची संकल्पना

१७ व्या शतकात स्वराज्य उभारणीच्या काळात समाजात शारीरिक बळ, निर्भयता, संघटन आणि ईश्वरी भक्ती रुजवण्यासाठी समर्थ रामदास स्वामींनी विविध ठिकाणी हनुमानाच्या मूर्तींची स्थापना केली. चाफळ येथे अंगापूरच्या डोहातून मिळालेल्या श्रीरामाच्या मूर्तीची प्रतिष्ठापना केल्यानंतर राममंदिराच्या आसमंतात भक्ती व पराक्रम या दोन्ही गुणांचे प्रतीक असलेल्या दोन मारुतींची स्थापना करण्यात आली. छत्रपती शिवाजी महाराजांनीही चाफळच्या देवस्थानच्या जडणघडणीसाठी व उत्सवांसाठी जमिनी आणि देणग्या दिल्याचे ऐतिहासिक दाखले आहेत.

Tulsi Vivah 2026: घरच्या घरी तुळशी विवाह करताना कोणते विधी करावेत? जाणून घ्या संपूर्ण पूजा पद्धत आणि महत्त्व

दास मारुती व प्रताप (वीर) मारुती तुलना आणि वैशिष्ट्ये

चाफळच्या या दोन मूर्तींचे स्वरूप, स्थान आणि भाव एकमेकांहून वेगळे व पूरक आहेत

वैशिष्ट्य – दास मारुती प्रताप मारुती (वीर / भीम मारुती)

स्थान – श्रीराम मंदिराच्या समोर श्रीराम मंदिराच्या पाठीमागे

स्थापना काळ – शके १५७० (इ.स. १६४८–१६४९) शके १५७० (इ.स. १६४८–१६४९)

भाव व मुद्रा – अत्यंत विनम्र, दोन्ही हात जोडलेले तेजस्वी, पराक्रमी व रौद्र मुद्रा

मूर्तीचे स्वरूप – सुमारे ६ फूट उंच; दृष्टी श्रीरामांच्या चरणांकडे; तोडे, कंकणे, बाजुबंद, माळ व डोक्यावरून खाली आलेली शेपटी ‘भीमरूपी महारुद्रा’ स्तोत्रात वर्णन केल्यासारखे रूप; पायाखाली दैत्य आहे.

आध्यात्मिक अर्थ- समर्पण आणि नम्र भक्ती, दुष्टांचा संहार करणारे शक्ती व संरक्षणाचे प्रतीक

भक्ती आणि शक्तीचा समतोल

एकाच क्षेत्रात नम्र ‘दास’ भाव आणि पराक्रमी ‘प्रताप/वीर’ भाव एकत्र पाहायला मिळणे हे चाफळचे मोठे वैशिष्ट्य आहे. प्रताप मारुतीच्या सान्निध्यात समर्थांनी सामर्थ्यशाली ‘भीमरूपी महारुद्रा’ स्तोत्राची रचना केल्याचा उल्लेख आढळतो.

भूकंपात सुरक्षितता

१९६७ च्या कोयना भूकंपात परिसरातील काही वास्तूंना धक्का बसला असला, तरी दास मारुती मंदिर व मूर्ती अबाधित राहिल्याची नोंद आहे. मुख्य श्रीराम मंदिराच्या परिसरात समर्थांची ध्यानगुंफा आणि जवळच्या शिंगणवाडी टेकडीवर ‘खडीचा मारुती’ (बाल मारुती) ही स्थानेही भाविकांसाठी महत्त्वाची आहेत. (चाफळपासून जवळच्या माजगाव येथेही प्रताप मारुतीचे मंदिर आहे.)

Sant Namdev Maharaj Jayanti: महाराष्ट्राचे संत नामदेव पंजाबमध्ये ‘बाबा नामदेव’ म्हणून का ओळखले जातात? जाणून घ्या इतिहास

हनुमान जयंती सोहळे व उत्सव परंपरा

चैत्र पौर्णिमेला साजऱ्या होणाऱ्या हनुमान जयंती निमित्त चाफळमध्ये भक्तिमय आणि उत्साही वातावरण असते.. उत्सवाच्या काळात श्रीराम मंदिर, दास मारुती आणि वीर मारुती मंदिरांमध्ये भजन, कीर्तन, मारुती स्तोत्र आणि ‘भीमरूपी महारुद्रा’चे सामूहिक पठण केले जाते.

अभिषेक आणि शृंगार

पहाटेपासूनच मूर्तींना अभिषेक, पूजा, शेंदूर-तेल अर्पण आणि आकर्षक शृंगार केला जातो. हनुमान जयंती, दासनवमी तसेच दर शनिवारी सातारा, सांगली, कोल्हापूर आणि राज्याच्या विविध भागांतून भाविक दर्शनासाठी येतात. उत्सव काळात अन्नदान व महाप्रसादाचे आयोजन केले जाते.

दर्शन व सुविधा

श्रीराम मंदिर परिसरात वाहनतळ, भक्तनिवास आणि मूलभूत सोयी उपलब्ध आहेत. (उदाहरणार्थ, श्री राम मंदिर चाफळ साधारणपणे सकाळी ४:३० ते दुपारी १२:३० आणि दुपारी १:३० ते रात्री ९:०० दरम्यान खुले असते, मात्र जयंती व मोठ्या उत्सवांच्या दिवशी वेळा व गर्दीत बदल होऊ शकतो.

दर्शनासाठी जाण्यासाठी मार्ग

ठिकाण: चाफळ, ता. पाटण, जि. सातारा. येथे जाण्यासाठी पुणे–बेंगळुरू महामार्गावरील उंब्रज फाट्यावरून चाफळकडे रस्ता जातो.

काय आहे या मंदिराचे ऐतिहासिक महत्त्व?

अंगापूरच्या डोहातील चमत्कार

प्रभू श्रीरामांच्या दृष्टांतानुसार समर्थांनी जवळच्याच अंगापूरच्या डोहातून कमळ धारण केलेली काळ्या पाषाणाची सुंदर राममूर्ती बाहेर काढली आणि तिची या मंदिरात प्राणप्रतिष्ठा केली.

शिवकालीन संदर्भ

हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराजांनी या मंदिराच्या देखभालीसाठी आणि रामनवमीच्या उत्सवासाठी विशेष दानधर्म केल्याच्या नोंदी इतिहासात आढळतात.

भव्य स्थापत्य आणि जीर्णोद्धार

चार बुरुज असलेली मजबूत तटबंदी, काळ्या दगडी चौथऱ्यावरील तारकाकृती बांधकाम आणि पाच सुवर्णकलश हे या मंदिराचे वैशिष्ट्य आहे. १९६७ च्या कोयना भूकंपानंतर १९७२ मध्ये या मंदिराचा मूळ धाटणीत भव्य जीर्णोद्धार करण्यात आला.

मारुतीरायांचा सहवास

समर्थांनी स्थापित केलेल्या अकरा मारुतींपैकी अत्यंत महत्त्वाचे दास मारुती, प्रताप (वीर) मारुती आणि खडीचा (बाल) मारुती हे याच पवित्र परिसरात विराजमान आहेत. यातील प्रताप मारुतीसमोरच समर्थांनी ‘भीमरूपी महारुद्रा’ हे स्तोत्र रचले!
जर तुम्ही ऐतिहासिक आणि आध्यात्मिक पर्यटनाची आवड बाळगत असाल, तर उंब्रजपासून अवघ्या ११ कि.मी. अंतरावर असलेल्या या पवित्र भूमीला नक्की भेट द्या!

(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)

💡

Frequently Asked Questions

  • Que: चाफळचे दास मारुती आणि प्रताप मारुती मंदिर कुठे आहे?

    Ans: ही दोन्ही मंदिरे सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील चाफळ येथे आहेत.

  • Que: चाफळमध्ये दास मारुती आणि प्रताप मारुतीची स्थापना कोणी केली?

    Ans: समर्थ रामदास स्वामींनी या दोन्ही मारुती मूर्तींची स्थापना केली.

  • Que: दास मारुती आणि प्रताप मारुती यांच्यात काय फरक आहे?

    Ans: दास मारुती नम्रता आणि भक्तीचे प्रतीक आहे, तर प्रताप मारुती शक्ती, पराक्रम आणि संरक्षणाचे प्रतीक मानला जातो

Web Title: Chafal hanuman temple das maruti pratap maruti history pp

Get Latest  Marathi News ,  Maharashtra News and  Marathi News from Politics,  Election News ,  Sports News ,  Entertainment News,  Business News and   Religion News  only on Navarashtra.com

Published On: Nov 21, 2026 | 10:15 AM

Topics:  

  • dharm
  • hanuman temple
  • hindu religion

संबंधित बातम्या

Numberlogy: तुळशी विवाहाच्या दिवशी या मुलांकांच्या लोकांना मिळणार अपेक्षित यश
1

Numberlogy: तुळशी विवाहाच्या दिवशी या मुलांकांच्या लोकांना मिळणार अपेक्षित यश

Tulsi Vivah 2026: घरच्या घरी तुळशी विवाह करताना कोणते विधी करावेत? जाणून घ्या संपूर्ण पूजा पद्धत आणि महत्त्व
2

Tulsi Vivah 2026: घरच्या घरी तुळशी विवाह करताना कोणते विधी करावेत? जाणून घ्या संपूर्ण पूजा पद्धत आणि महत्त्व

Dev Diwali 2026: कार्तिक पौर्णिमेला का साजरी करतात देवदिवाळी? जाणून घ्या शुभ मुहूर्त, पूजा विधी आणि पौराणिक महत्त्व
3

Dev Diwali 2026: कार्तिक पौर्णिमेला का साजरी करतात देवदिवाळी? जाणून घ्या शुभ मुहूर्त, पूजा विधी आणि पौराणिक महत्त्व

Rahu Ketu Transit 2026: २५ नोव्हेंबरला राहू-केतू बदलणार राशी; पुढील दीड वर्ष या राशींसाठी महत्त्वाचे
4

Rahu Ketu Transit 2026: २५ नोव्हेंबरला राहू-केतू बदलणार राशी; पुढील दीड वर्ष या राशींसाठी महत्त्वाचे

Popular Sections

  • देश
  • विदेश
  • लाईफस्टाईल
  • मनोरंजन
  • क्रीडा
  • व्यापार
  • वेब स्टोरीज

Maharashtra Cities

  • मुंबई
  • पुणे
  • नागपूर
  • ठाणे
  • नाशिक
  • रत्नागिरी
  • पालघर
  • रायगड

More

  • धर्म
  • ऑटो
  • करिअर
  • व्हायरल
  • फोटो
  • नवराष्ट्र विशेष
  • टेक
  • व्हिडिओ

Follow Us On

Contact Us About Us Privacy Policy
Hindi News Epaper Marathi Epaper Hindi RSS Sitemap Author

© Copyright Navarashtra 2026 All rights reserved.